بیشتر بدانید ...

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۶

الزام موضوع مناسب یا قابل پتنت

بر اساس این الزام، هر موضوعی قابلیت پتنت شدن را نداشته و فقط موضوعات خاصی، قابلیت ثبت به عنوان یک اختراع را دارا خواهند بود. حوزه‌های مورد چالش، عمدتاً عبارتند از:

  • حوزه‌ تولیدات انتزاعی (مانند نظریه های علمی، فرمول‌ها، بهینه‌سازی‌ها و شبیه‌سازی‌های تولیداتی که بیشتر از طریق کپی‌رایت مورد حفاظت قرار می‌گیرند؛ مانند انواع کتاب و نمایشنامه‌ها)؛
  • حوزه کشفیات طبیعی (مانند کشف گیاهان، مواد و موجودات جدید)؛

نکته قابل توجه در این زمینه، این است که در برخی از کشورها یا معاهدات بین‌المللی، مستقیماً موضوعات قابل پتنت ذکر شده است، در حالی‌که در برخی دیگر، لیست موضوعات غیر قابل پتنت بیان شده است. در اغلب کشورهای دنیا، موضوعات زیر قابل ثبت به عنوان یک اختراع نیستند:

  • کشفیات، نظریه‌های علمی و روش‌های ریاضی؛
  • آثار هنری از قبیل نقاشی یا مجسمه‌سازی؛
  • طرح‌ها، قواعد و روش‌های اجرای فعالیت‌های ذهنی، انجام بازی‌ها یا انجام فعالیت‌های تجاری و برنامه‌های کامپیوتری (در برخی از کشورها، نرم افزارهای خاصی که بیشتر کنترل‌کننده یک سخت افزار هستند، تحت عنوان یک فرآیند، امکان ثبت اختراع را دارا خواهند بود. در واقع، بحث ثبت اختراع نرم‌افزارها، یکی از پر چالش‌ترین مباحث حقوقی ثبت اختراع بوده که به طور مرتب، نگرش ثبت اختراع در این حوزه، دستخوش بازنگری می‌شود.)؛
  • ارائه اطلاعات؛
  • کشف یک ماده معدنی جدید و یا گیاهی که در طبیعت موجود است؛
  • تئوری‌های اقتصادی؛
  • برنامه‌های ورزشی، حرکتی، رژیم‌های تغذیه و مواردی از این دست؛

با توسعه دانش در حوزه‌های جدید، مانند حوزه زیستی، فناوری نانو و ... تعیین مناسب بودن موضوع یک اختراع، همیشه به آسانی قابل انجام نبوده و ممکن است، تصمیم نهایی نیازمند رأی دادگاه باشد. یک مثال مهم در این زمینه، مربوط به پرونده «Diamond V. Chakrabarty»، در سال ۱۹۸۰ میلادی در ایالات متحده است. در این پرونده، دادگاه عالی آمریکا، میکرو‌ارگانیسم‌های ساخت شده توسط انسان را، موضوع مناسبی برای پتنت شدن در این کشور تشخیص داد؛ چراکه در این اختراع، باکتری جدیدی تولید شده بود، که خواصی متفاوت با باکتری‌های موجود در طبیعت داشت. البته این موضوع در قانون آن کشور لحاظ شده و هنوز در بسیاری از کشورها، چنین موضوعاتی قابلیت پذیرش برای ثبت را ندارند.

در قانون ثبت اختراع جمهوری اسلامی ایران نیز به صراحت موضوعات غیر قابل ثبت، تحت عناوین زیر معرفی شده‌اند:

  • کشفیات‌، نظریه‌های علمی‌، روش‌های ریاضی و آثار هنری‌؛
  • طرح‌ها و قواعد یا روش‌های انجام کار تجاری و سایر فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی‌؛
  • روش‌های تشخیص و معالجه بیماری‌های انسان یا حیوان‌ (این بند، شامل فرآورده‌های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روش‌های مزبور نمی شود)؛
  • منابع ژنتیک و اجزای ژنتیک تشکیل دهنده آن‌ها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آن‌ها؛
  • آنچه قبلاً در فنون و صنایع پیش‌بینی شده باشد (فن یا صنعت قبلی، عبارت است از هر چیزی که در نقطه‌ای از جهان، از طریق انتشار کتبی یا شفاهی یا از طریق استفاده عملی و یا هر طریق دیگر، قبل از تقاضا و یا در موارد حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع‌، افشا شده باشد. درصورتی که افشای اختراع، ظرف مدت شش ماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم اختراع صورت گرفته باشد، مانع ثبت نخواهد بود)؛
  • اختراعاتی که بهره‌برداری از آن‌ها، خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد.

 

آیا این مطلب برای شما مفید بوده است؟ بلی خیر