نیاز به اصلاح اکوسیستم تحقیقات دانشگاهی برای بهبود شاخص‌های حقوق مالکیت فکری؛ نگاهی به هند
۰۵ دی ۱۳۹۷ نیاز به اصلاح اکوسیستم تحقیقات دانشگاهی برای بهبود شاخص‌های حقوق مالکیت فکری؛ نگاهی به هند

در کشورهای توسعه یافته، حقوق مالکیت فکری «IPR»، مفهومی پذیرفته‌شده جهت محافظت از فناوری‌ها و نوآوری‌های مخترعین و شرکت‌های فناور است. آن‌ها از مزایای «IPR»، اعم از حقوق انحصاری یا گرفتن حق امتیاز جهت واگذاری مجوزهای بهره‌برداری، غافل نمی‌شوند. با توجه به پتانسیل دارایی‌های فکری، برای تولید درآمد و افزایش تحقیقات و نوآوری، حقوق مالکیت فکری، به شاخصی مهم برای رشد اقتصادی کشورها بدل شده است.

دانشگاه‌های دولتی و خصوصی، شرکت‌های چندملیتی، سازمان‌های تحقیقاتی، مؤسسات علمی، صنایع، سازمان‌های تجاری، «SME»ها، شرکت‌های نوپا و حتی افراد حقیقی، همگی می‌توانند ذینفع حقوق مالکیت فکری باشند. با این وجود، نقش دانشگا‌ه‌ها به عنوان محل اصلی برای تولید علم، خصوصاً در پروژه‌هایی که به صورت مشترک با شرکت‌های صنعتی و سازمان‌های سرمایه‌گذاری انجام می‌گیرند، بسیار قابل توجه است؛ تحقیقات اولیه‌ای که می‌تواند با اختراعی همراه شده که قابلیت تجاری‌سازی بسیار بالایی دارد. تجاری‌سازی این اختراعات، در بسیاری مواقع؛ نیاز به کمک‌های خارج از دانشگاهی و همکاری و تعامل با سایر مؤسسات و صنایع دارد.

با این وجود، متأسفانه واقعیت‌ها در کشوری مثل هند و یا ایران، حاکی از اتفاقات متفاوتی است و حتی پس از صرف بودجه‌های فراوان و سختی کشیدن پژوهشگران، اختراع و یا نتیجه کار آن‌ها، بیهوده و یا بدون خروجی ملموس، باقی می‌ماند. دلیل این مسئله، عدم وجود اکوسیستمی است که ذهن محققان را به سمت حفاظت از دارایی‌های فکریشان، هدایت نماید. پروفسور «Roddam Narasimha»، دانشمند و محقق معروف هندی، در این خصوص می‌گوید: «ما در هند، فقدان استعداد و کارآفرینی نداریم، ما فقط فقدان اکوسیستم داریم». بر اساس این دیدگاه، به علت عدم وجود اکوسیستم مناسب و وضعیت کنونی در این کشور، محققان بیشتر به ارائه مقالات پژوهشی تمایل داشته و از مزایای ثبت و افشای اختراع خود، اگاه نیستند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، در سال ۲۰۱۶ میلادی، هند از نظر تعداد مقالات، رتبه ۵ را در دنیا به خود اختصاص داد؛ اما در حوزه تجاری‌سازی، به ویژه از نظر تولید حقوق مالکیت فکری، وضعیت کاملاً متفاوت بوده و هنوز در رتبه ۴۵ قرار دارد. این تفاوت در رتبه‌بندی، به وضوح نشان‌دهنده عدم تمایل محققان هندی برای تبدیل نوآوری، به فناوری، محصولات و اختراعات است.

به منظور از بین بردن این شکاف، برنامه‌های آگاه‌سازی فراوانی، توسط سازمان‌های دولتی، مؤسسات تحقیق و توسعه و دانشگاه‌های هندی، انجام گرفته است و به صورت ویژه، بودجه‌هایی نیز به آن اختصاص یافته است. اما علی‌رغم تخصیص بودجه برای ایجاد آگاهی، تحقیقات نشان می‌دهد که بخش زیادی از مردم این کشور، از حقوق مالکیت فکری، مطلع نیستند و اکثر دانش‌آموزان، پژوهشگران، معلمان و مدیران، به طور کامل، در مورد مزایای مالی دارایی‌های فکری محافظت شده و تجاری نمودن آن‌ها و همچنین مشکلات قانونی ناشی از بکارگیری محصولات کپی شده، آگاهی لازم را ندارند. بر اساس این پژوهش، فعالیت‌هایی بیشتر از ایجاد آگاهی، باید انجام شود و نیاز به «تغییر در اکوسیستم تحقیقاتی» وجود دارد. در زیر، معیارهایی معرفی شده که می‌توان از آن‌ها برای ایجاد تغییرات در اکوسیستم استفاده نمود:

  • تعامل بین دانشگاه و صنعت، به منظور بهبود توانایی محققان در شناسایی درست مشکلات تحقیقاتی با کاربرد صنعتی؛
  • ایجاد انگیزه برای محققان، به منظور بیشتر تلاش نمودن در راستای دستیابی به اختراع خود و حفاظت از آن؛
  • ایجاد دفاتر انتقال فناوری یا بخش‌های مالکیت فکری، با حضور متخصصان حرفه‌ای «IPR»، برای انتقال تکنولوژی اختراع و تجاری‌سازی آن؛
  • ایجاد بخش «IPR» به عنوان یک جزء در هر مؤسسه تحقیقاتی، به منظور تعامل بین متخصصان مالکیت فکری و محققان و تمرکز بر تحقیقات و حقوق ناشی از آن‌ها
  • قرار دادن حقوق مالکیت فکری، به عنوان بخشی از برنامه درسی در مدارس، دانشگاه‌ها و مؤسسات، به منظور آشنا نمودن نسل آینده با فرهنگ مربوطه.

به نظر می‌آید که این تغییر اکوسیستم، چیزی است که در ایران نیز تا حدودی مورد نیاز است. توجه صرف به تعداد مقالات منتشر شده در دانشگاه‌ها و رویکردهای موجود برای ارتقای اساتید و یا حتی اجازه دفاع از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری، با شرط انتشار تعدادی مقاله، مسئله‌ای است که به نظر نیاز به تغییر دارد. در طی سال‌های گذشته، به همت کانون پتنت ایران و تلاش‌های صورت گرفته برای دعوت مخترعین و شرکت‌های فناور، برای ثبت اختراعات خارجی، به منظور تجاری‌سازی فناوری‌های تولیدی، این رویکرد را در برخی دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور، تا حدودی تغییر داده است که از آن جمله، می‌توان به رویکرد جدید دانشگاه امیرکبیر و یا دانشگاه آزاد، نسبت به قبول نمودن درخواست‌های مورد تأیید توسط کانون پتنت، به عنوان جایگزینی برای مقالات منتشر شده، اشاره نمود. رویکرد ترویجی کانون نیز برای حمایت در خصوص آموزش حقوق مالکیت فکری و خصوصاً اختراعات، منجر به برگزاری دوره‌های آموزشی، در شهرهای مختلف، از جنوب تا شمال کشور و از شرق تا غرب آن، شده است.

پربازدید‌ترین‌ها

تقویم پاییز آکادمی کانون پتنت ایران
۱ مهر ۱۴۰۰

تقویم پاییز آکادمی کانون پتنت ایران

آکادمی کانون پتنت ایران، در پاییز سال جاری، هشت مورد از پرمخاطب‌ترین رویدادهای خود را در قالب سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری برگزار می‌نماید.

دعوت به همکاری در حوزه‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر
۱۴ مهر ۱۴۰۰

دعوت به همکاری در حوزه‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر

کانون پتنت ایران جهت توسعه تیم جستجوی نوآوری خود، از فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد یا دکتری در رشته‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر از دانشگاه‌های برتر کشور دعوت به همکاری به‌ عمل می‌آورد.

رکورد جدید ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱
۳۰ شهریور ۱۴۰۰

رکورد جدید ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱

سوئیس برای چندمین سال متوالی، در صدر فهرست نوآورترین کشورهای جهان قرار گرفت. پس از سوئیس هم، کشورهای سوئد و آمریکا، رده‌های دوم و سوم بهترین عملکرد نوآوری را از آن خود نموده‌اند. بر اساس گزارش شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱ که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری منتشر شده، ایران هم با عملکردی بهتر نسبت به سال گذشته میلادی، صعود هفت پله‌ای را تجربه نموده و در جایگاه ۶۰ام کشورهای نوآور جهان قرار گرفته است.

شناسایی خودروهای فورد به کمک هولوگرام‌های نورانی
۷ مهر ۱۴۰۰

شناسایی خودروهای فورد به کمک هولوگرام‌های نورانی

شرکت خودروسازی فورد، در یک همکاری فناورانه با شرکت لینکلن، فناوری جدیدی برای ایجاد نوعی هولوگرام سفارشی بر روی کاپوت خودرو توسعه داده‌اند. این هولوگرام که از ذرات بسیار ریز آب معلق در هوا تشکیل شده که توسط یک نورافکن روشن می‌شود، امکان تشخیص وسیله نقلیه را در شرایط خاص، از جمله انبوه خودروهای پارک شده در یک پارکینگ، آب و هوای ابری و یا تاریکی شب فراهم می‌نماید.

ربات‌های خدماتی در یک قدمی ورود به منازل
۲۹ شهریور ۱۴۰۰

ربات‌های خدماتی در یک قدمی ورود به منازل

ثبت اختراعات جدید «دایسون»، حکایت از تمرکز جدی این شرکت بر روی مدل‌های جدیدی از ربات‌های خدماتی دارد. ربات‌های دایسون، قادر به پایین و بالا رفتن از پله‌ها بوده و می‌توانند آن‌ها را تمیز نمایند. در کنار طراحی نوآورانه و منحصربه‌فرد در نظر گرفته شده برای این ربات‌ها، قابلیت تعامل آن‌ها با سایر لوازم خانه، جابجایی لوازم، باز و بسته کردن کشوها و حتی قابلیت در دست گرفتن لیوان و خودکار، حکایت از ربات‌های همه فن حریفی دارد که تا پیش از این، فقط در فیلم‌های تخیلی هالیوودی دیده می‌شد.

مدرسه پاییزه مالکیت فکری وزارت بهداشت
۲۵ مهر ۱۴۰۰

مدرسه پاییزه مالکیت فکری وزارت بهداشت

آکادمی کانون پتنت ایران، با همکاری مرکز مالکیت فکری دفتر توسعه فناوری سلامت وزارت بهداشت، اقدام به برگزاری یک مدرسه پاییزه مالکیت فکری ویژه محققین دانشگاه‌ها و مراکز وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نموده است. این مدرسه که متشکل از هفت وبینار با عناوین مختلف مالکیت فکری و با تمرکز ویژه بر ثبت اختراع است، ترغیب برای استفاده از سیستم پتنت، هم برای حفاظت از دستاوردهای فناورانه و هم برای انجام پژوهش‌های کاربردی و خلق ثروت از آن‌ها را هدف قرار می‌دهد.