نیاز به اصلاح اکوسیستم تحقیقات دانشگاهی برای بهبود شاخص‌های حقوق مالکیت فکری؛ نگاهی به هند
۰۵ دی ۱۳۹۷

نیاز به اصلاح اکوسیستم تحقیقات دانشگاهی برای بهبود شاخص‌های حقوق مالکیت فکری؛ نگاهی به هند

در کشورهای توسعه یافته، حقوق مالکیت فکری «IPR»، مفهومی پذیرفته‌شده جهت محافظت از فناوری‌ها و نوآوری‌های مخترعین و شرکت‌های فناور است. آن‌ها از مزایای «IPR»، اعم از حقوق انحصاری یا گرفتن حق امتیاز جهت واگذاری مجوزهای بهره‌برداری، غافل نمی‌شوند. با توجه به پتانسیل دارایی‌های فکری، برای تولید درآمد و افزایش تحقیقات و نوآوری، حقوق مالکیت فکری، به شاخصی مهم برای رشد اقتصادی کشورها بدل شده است.

دانشگاه‌های دولتی و خصوصی، شرکت‌های چندملیتی، سازمان‌های تحقیقاتی، مؤسسات علمی، صنایع، سازمان‌های تجاری، «SME»ها، شرکت‌های نوپا و حتی افراد حقیقی، همگی می‌توانند ذینفع حقوق مالکیت فکری باشند. با این وجود، نقش دانشگا‌ه‌ها به عنوان محل اصلی برای تولید علم، خصوصاً در پروژه‌هایی که به صورت مشترک با شرکت‌های صنعتی و سازمان‌های سرمایه‌گذاری انجام می‌گیرند، بسیار قابل توجه است؛ تحقیقات اولیه‌ای که می‌تواند با اختراعی همراه شده که قابلیت تجاری‌سازی بسیار بالایی دارد. تجاری‌سازی این اختراعات، در بسیاری مواقع؛ نیاز به کمک‌های خارج از دانشگاهی و همکاری و تعامل با سایر مؤسسات و صنایع دارد.

با این وجود، متأسفانه واقعیت‌ها در کشوری مثل هند و یا ایران، حاکی از اتفاقات متفاوتی است و حتی پس از صرف بودجه‌های فراوان و سختی کشیدن پژوهشگران، اختراع و یا نتیجه کار آن‌ها، بیهوده و یا بدون خروجی ملموس، باقی می‌ماند. دلیل این مسئله، عدم وجود اکوسیستمی است که ذهن محققان را به سمت حفاظت از دارایی‌های فکریشان، هدایت نماید. پروفسور «Roddam Narasimha»، دانشمند و محقق معروف هندی، در این خصوص می‌گوید: «ما در هند، فقدان استعداد و کارآفرینی نداریم، ما فقط فقدان اکوسیستم داریم». بر اساس این دیدگاه، به علت عدم وجود اکوسیستم مناسب و وضعیت کنونی در این کشور، محققان بیشتر به ارائه مقالات پژوهشی تمایل داشته و از مزایای ثبت و افشای اختراع خود، اگاه نیستند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، در سال ۲۰۱۶ میلادی، هند از نظر تعداد مقالات، رتبه ۵ را در دنیا به خود اختصاص داد؛ اما در حوزه تجاری‌سازی، به ویژه از نظر تولید حقوق مالکیت فکری، وضعیت کاملاً متفاوت بوده و هنوز در رتبه ۴۵ قرار دارد. این تفاوت در رتبه‌بندی، به وضوح نشان‌دهنده عدم تمایل محققان هندی برای تبدیل نوآوری، به فناوری، محصولات و اختراعات است.

به منظور از بین بردن این شکاف، برنامه‌های آگاه‌سازی فراوانی، توسط سازمان‌های دولتی، مؤسسات تحقیق و توسعه و دانشگاه‌های هندی، انجام گرفته است و به صورت ویژه، بودجه‌هایی نیز به آن اختصاص یافته است. اما علی‌رغم تخصیص بودجه برای ایجاد آگاهی، تحقیقات نشان می‌دهد که بخش زیادی از مردم این کشور، از حقوق مالکیت فکری، مطلع نیستند و اکثر دانش‌آموزان، پژوهشگران، معلمان و مدیران، به طور کامل، در مورد مزایای مالی دارایی‌های فکری محافظت شده و تجاری نمودن آن‌ها و همچنین مشکلات قانونی ناشی از بکارگیری محصولات کپی شده، آگاهی لازم را ندارند. بر اساس این پژوهش، فعالیت‌هایی بیشتر از ایجاد آگاهی، باید انجام شود و نیاز به «تغییر در اکوسیستم تحقیقاتی» وجود دارد. در زیر، معیارهایی معرفی شده که می‌توان از آن‌ها برای ایجاد تغییرات در اکوسیستم استفاده نمود:

  • تعامل بین دانشگاه و صنعت، به منظور بهبود توانایی محققان در شناسایی درست مشکلات تحقیقاتی با کاربرد صنعتی؛
  • ایجاد انگیزه برای محققان، به منظور بیشتر تلاش نمودن در راستای دستیابی به اختراع خود و حفاظت از آن؛
  • ایجاد دفاتر انتقال فناوری یا بخش‌های مالکیت فکری، با حضور متخصصان حرفه‌ای «IPR»، برای انتقال تکنولوژی اختراع و تجاری‌سازی آن؛
  • ایجاد بخش «IPR» به عنوان یک جزء در هر مؤسسه تحقیقاتی، به منظور تعامل بین متخصصان مالکیت فکری و محققان و تمرکز بر تحقیقات و حقوق ناشی از آن‌ها
  • قرار دادن حقوق مالکیت فکری، به عنوان بخشی از برنامه درسی در مدارس، دانشگاه‌ها و مؤسسات، به منظور آشنا نمودن نسل آینده با فرهنگ مربوطه.

به نظر می‌آید که این تغییر اکوسیستم، چیزی است که در ایران نیز تا حدودی مورد نیاز است. توجه صرف به تعداد مقالات منتشر شده در دانشگاه‌ها و رویکردهای موجود برای ارتقای اساتید و یا حتی اجازه دفاع از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری، با شرط انتشار تعدادی مقاله، مسئله‌ای است که به نظر نیاز به تغییر دارد. در طی سال‌های گذشته، به همت کانون پتنت ایران و تلاش‌های صورت گرفته برای دعوت مخترعین و شرکت‌های فناور، برای ثبت اختراعات خارجی، به منظور تجاری‌سازی فناوری‌های تولیدی، این رویکرد را در برخی دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور، تا حدودی تغییر داده است که از آن جمله، می‌توان به رویکرد جدید دانشگاه امیرکبیر و یا دانشگاه آزاد، نسبت به قبول نمودن درخواست‌های مورد تأیید توسط کانون پتنت، به عنوان جایگزینی برای مقالات منتشر شده، اشاره نمود. رویکرد ترویجی کانون نیز برای حمایت در خصوص آموزش حقوق مالکیت فکری و خصوصاً اختراعات، منجر به برگزاری دوره‌های آموزشی، در شهرهای مختلف، از جنوب تا شمال کشور و از شرق تا غرب آن، شده است.

پربازدید‌ترین‌ها

فراخوان «EPO» برای پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط با ثبت اختراع
۳۰ مرداد ۱۴۰۰

فراخوان «EPO» برای پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط با ثبت اختراع

دفتر ثبت اختراع اروپا، فراخوان جدیدی برای پیشنهادات مرتبط با برنامه تحقیقات دانشگاهی (ARP) منتشر نموده است. بر اساس این فراخوان که پنجمین دوره حمایت از تحقیقات دانشگاهی در حوزه مالکیت فکری است، به هر یک از پژوهش‌های انتخاب شده، تا سقف ۱۵۰ هزار یورو تخصیص می‌یابد. در این فراخوان، سه حوزه تحقیقاتی شامل «از تحقیقات دانشگاهی تا اکوسیستم‌های نوآوری»، «هوش مصنوعی برای آموزش IP» و «هوش مصنوعی در حوزه پتنت» پوشش داده شده‌اند.

نظارت کامل بر عملکرد قلب به کمک بازوبندهای اپل
۳ شهریور ۱۴۰۰

نظارت کامل بر عملکرد قلب به کمک بازوبندهای اپل

اپل بازوبند هوشمندی ابداع نموده که نظارت بر کارکرد قلب را تسهیل می‌کند. بنا بر ثبت اختراع جدید این غول سلامت دیجیتال، امکان کنترل کامل وضعیت قلب حتی در زمان حرکت و کارهای روزانه هم بدون اینکه مشکلی برای کاربر به دنبال داشته باشد، فراهم شده و اطلاعات در زمان واقعی، از طریق دستگاه‌های الکترونیک هوشمند قابل دسترس و استفاده خواهد بود.

افزایش اهمیت پتنت‌های ضروری استاندارد برای صنایع ژاپنی
۱ شهریور ۱۴۰۰

افزایش اهمیت پتنت‌های ضروری استاندارد برای صنایع ژاپنی

بنا بر مطالعه اخیر وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن پیرامون پتنت‌های ضروری استاندارد و صدور مجوز آن‌ها، اهمیت و کاربرد این پتنت‌ها در صنایع ژاپنی به شدت افزایش یافته است. افزایش اختلافات و تعارضات در زمینه صدور مجوز برای این دسته از پتنت‌ها، ضرورت وضع قوانین در مورد مراحل صدور مجوز، شرایط اعطای مجوز و ارائه اطلاعات بین طرفین مذاکرات را بیش از پیش نموده است.

افزایش فعالیت‌های ثبت اختراع فناوران انگلیسی در بازارهای خارجی
۳۱ مرداد ۱۴۰۰

افزایش فعالیت‌های ثبت اختراع فناوران انگلیسی در بازارهای خارجی

بنا بر گزارش دفتر مالکیت فکری انگلیس، هدف عمده فعالیت‌های ثبت اختراع متقاضیان انگلیسی، شامل یکی از دفاتر انگلیس، اروپا و آمریکا بوده و اکثر درخواست‌ها، حداقل در یکی از این سه دفتر به ثبت رسیده‌اند. در کنار این واقعیت، شواهد حاکی از آن است که تمایل فناوران انگلیسی نسبت به بازارهای آمریکا و چین رو به افزایش بوده و گواه این مسئله، در روند صعودی درخواست‌های ثبت اختراع در این دو کشور دیده می‌شود.

فرار اپل از یک دعوی جالب و پرداخت غرامتی ۳۰۸ میلیون دلاری
۸ شهریور ۱۴۰۰

فرار اپل از یک دعوی جالب و پرداخت غرامتی ۳۰۸ میلیون دلاری

در حالی که اپل پیش‌تر ملزم به پرداخت غرامتی ۳۰۸.۵ میلیون دلاری برای نقض یک پتنت به شرکت «PMC» شده بود، اما حکم جدید دادگاه همه چیز را تغییر داد. بر اساس حکم جدید، نه تنها اپل تبرئه شده، بلکه هزینه‌های ناشی از دعوی هم بر دوش شرکت شاکی افتاده است. داستان این دعوی حقوقی و روش بکارگرفته شده توسط «PMC» بسیار خواندنی و جالب است. این شرکت، فناوران را برای فناوری‌هایی تحت فشار می‌گذارد که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ثبت شده‌اند و باید بیش از بیست سال پیش، اعتبار آن‌ها به پایان می‌رسید.

استراتژی چندوجهی و پیچیده تسلا در حوزه نوآوری
۲ شهریور ۱۴۰۰

استراتژی چندوجهی و پیچیده تسلا در حوزه نوآوری

یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت تسلا، حجم زیاد نوآوری در این شرکت عنوان شده که موقعیت آن را به‌عنوان یکی از پیشگامان طراحی و تولید خودروهای الکتریکی، حفظ و تقویت نموده است. بنابر اطلاعات موجود، تسلا از زمان تأسیس خود، بیش از ۵۸۰ گواهی ثبت اختراع داشته و این سبد پتنت ارزشمند و متمایز، مسیر حرکت این شرکت به سوی آینده‌ای موفق را هموار نموده است. گروه ماشین‌آلات الکتریکی، حمل‌ونقل، نیمه‌هادی‌ها و فناوری‌های کامپیوتری، حوزه‌های اصلی تمرکز تسلا را شامل می‌شوند.