«مالکیت علمی»؛ طرحی شکست‌خورده که پس از یک قرن، مجدداً مطرح شده است!
۰۷ فروردین ۱۳۹۸

«مالکیت علمی»؛ طرحی شکست‌خورده که پس از یک قرن، مجدداً مطرح شده است!

در سال ۱۹۲۳ میلادی، یک سناتور ایتالیایی به نام «فرانچسکو روفینی»، با هدف نجات علم و توسعه هر چه بیشتر آن، طرحی ساده و در عین حال عجیب را معرفی نمود. وی پیشنهاد داد تا بر مبنای سهم در اکتشافات علمی، به دانشمندان نیز نوعی حق مالکیت اعطا گردد. این نوع مالکیت را می‌توان نوعی از ثبت اختراع دانست که در زمینه قوانین طبیعی کشف شده اعطا می‌شود. روفینی بر طرح خود اصرار داشت و حتی سعی نمود تا از طریق مجمع اتفاق ملل «League of Nations» که تازه شکل گرفته بود، برای حمایت و پشتیبانی از کارشناسان و متخصصین برجسته علمی و حقوقی، کمک گیرد. اما تنها چند سال به طول انجامید تا با مخالفت محققین و قانون‌گذاران در سرتاسر جهان، این طرح بلندپروازانه به شکست انجامید.

پس از گذشت تقریباً صد سال از آن زمان، این پرونده بلندپروازانه مجدداً مورد توجهات برخی افراد خاص قرار گرفته است و افرادی مانند «تام تیلیس» و «کریس کنز»، تصمیم به احیای مجدد این طرح دارند. با این وجود، احتمالاً پیشنهادات آن‌ها نیز که به‌طور قابل‌توجهی به طرح روفینی شباهت دارد، با استقبال سرد محققین و سیاست‌گذاران مواجه خواهد شد.

لازم به ذکر است که کمیته همکاری‌های فکری که آن را می‌توان نهاد پیشین یونسکوی فعلی دانست، متشکل از اعضایی مانند «آلبرت انیشتین»، «ماری کوری»، «رابرت میلیکان» و «لورنتز» بود که وظیفه داشتند تا پس از تخریب اقتصادی اروپا در جنگ جهانی اول، وضعیت علمی را بهبود بخشند. این کمیته، در دوران فعالیت خود، ایده‌های جالب‌توجهی داشت که از مهم‌ترین آن‌ها، می‌توان به ایجاد دانشگاه بین‌المللی و برنامه‌های تبادل دانش در محیط‌های آکادمیک، اشاره نمود. روفینی به‌عنوان یکی از اعضای این کمیته، ایده‌های مختلفی برای افزایش تحقیقات علمی مطرح می‌نمود. او معتقد بود که دانشمندان نیز، می‌بایست مشابه با حق کپی‌رایت هنرمندان و حق پتنت مخترعان، حق مالکیتی بر اکتشاف خود داشته باشند. وی این حق مالکیت را «مالکیت علمی» یا «Scientific Property» می‌نامید. مثال وی، کشف امواج هرتزی بود که منجر به صدها محصول مفید شده بود. روفینی در گزارش خود، بر این تأکید داشت که بخشی از سود این محصولات، باید به این اکتشاف علمی تخصیص یابد. پیشنهاد این سیاستمدار ایتالیایی، تغییری بزرگ در قوانین مالکیت فکری محسوب می‌شد؛ چرا که امکان استفاده از سیستم پتنت، تنها برای ابداعات و اختراعات ساخته دست بشر فراهم بوده و عملاً اکتشافات علمی و طبیعی را شامل نمی‌شود.

گفتنی است، در آن سال‌ها با مطرح شدن پیشنهاد روفینی، برخی از متخصصین و صاحب‌نظران حوزه مالکیت فکری، جذب این ایده شده و حتی اقداماتی نیز برای عملیاتی شدن آن انجام دادند. در سال ۲۰۱۷ میلادی نیز، سازمان‌های «AIPLA» و بخش مالکیت فکری «ABA»، در درخواست‌هایی جداگانه، مجدداً پیشنهادی برای تغییر قوانین ثبت اختراع و امکان ثبت اکتشافات علمی ذیل بخش ۱۰۱ قانون پتنت آمریکا را مطرح نمودند و همین مسئله، نگاه سناتورهای آمریکایی را به خود جلب نمود. در واقع، تیلیس و کنز امیدوارند که به کمک سناتورهای مجلس قانون‌گذاری، پیشنهادات این دو نهاد را به یک قانون جدید بدل نمایند. اما باید توجه داشت که طرح روفینی نیز، در ابتدا بسیار جذاب و کاربردی به نظر می‌رسید، با این وجود، در ادامه مشخص شد که اصلاً عملی نیست. «راجرز»، یک وکیل حقوقی که در مسیر اجرایی کردن طرح روفینی با وی همگام بود و در ادامه به عملی نبودن آن پی برد، در اظهاری نظری عبرت‌آموز می‌گوید: «این طرح، در وهله اول خوب به نظر می‌رسد، اما در نهایت، امکان عملی شدن آن وجود ندارد.»

شاید یکی از ساده‌ترین مشکلات ایده روفینی و طرح فعلی تیلیس و کنز، اکتشافات مبتنی بر تلاش چند محقق و دانشمند مختلف است. الکتریسیته را در نظر بگیرید؛ «بنجامین فرانکلین»، «آندره ماری آمپر»، «جرج سیمون اهم» و بسیاری دیگر از دانشمندان، در این اکتشاف بزرگ سهیم بوده‌اند و اعطای چنین حق مالکیت‌هایی، می‌تواند دادرسی‌های پیچیده و بسیار گسترده‌ای را به دنبال داشته باشد.

نـام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ)

پربازدید‌ترین‌ها

حل مشکل ارتباط برقرار کردن بیماران دارای ماسک تنفسی، به کمک اختراع یک نوجوان ۱۲ ساله
۲ دی ۱۳۹۸

حل مشکل ارتباط برقرار کردن بیماران دارای ماسک تنفسی، به کمک اختراع یک نوجوان ۱۲ ساله

اختراع نوجوان ۱۲ ساله، پس از گذشت پنج سال و اخذ جوایز متعدد، با ثبت در سیستم پتنت و محافظت‌های لازم، گام‌های بعدی برای تجاری‌سازی و عرضه به متقاضیان را طی می‌کند. این اختراع جالب و منحصربه‌فرد، مشکل ارتباطی بیماران استفاده‌کننده از ماسک اکسیژن را رفع نموده و به آن‌ها کمک می‌کند تا صدایشان را به گوش اطرافیان برسانند.

USPTO
انتشار تقویم آموزشی زمستان ۹۸ آکادمی کانون پتنت ایران
۱۵ دی ۱۳۹۸

انتشار تقویم آموزشی زمستان ۹۸ آکادمی کانون پتنت ایران

آکادمی کانون پتنت ایران که فعالیت خود را در سال ۹۷ و با هدف آموزش مخاطب‌محور در حوزه مالکیت فکری آغاز نمود، در راستای اهداف کانون پتنت به منظور ارتقای سطح دانش مالکیت فکری در کشور، اولین تقویم آموزشی خود را در پاییز امسال منتشر ساخت. با توجه به استقبال قابل توجه صورت گرفته از دوره‌های برگزار شده در پاییز سال جاری، آکادمی اقدام به تدوین دومین تقویم آموزشی خود، تحت عنوانه تقویم آموزشی زمستانه نموده که شامل دوره‌های متنوع حضوری و همچنین آموزش مجازی می‌باشد.

سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری (وبینارهای آکادمی کانون پتنت ایران)
۱۷ دی ۱۳۹۸

سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری (وبینارهای آکادمی کانون پتنت ایران)

کانون پتنت ایران، در راستای فعالیت‌های آموزشی و ترویجی خود و با هدف افزایش آگاهی عمومی پیرامون مالکیت فکری و مزایای آن، برنامه‌ای مدون برای آموزش آنلاین و غیرحضوری، تحت عنوان «سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری» را در دستور کار خود قرار داده است. در این برنامه که شامل برگزاری سلسله وبینارهای آموزشی منظم در سه‌شنبه‌های مختلف فصل زمستان است، مخاطبین با مهم‌ترین موضوعات مالکیت فکری آشنا خواهند شد.

برگزاری دومین وبینار آشنایی با مالکیت فکری توسط کانون پتنت ایران
۱۲ دی ۱۳۹۸

برگزاری دومین وبینار آشنایی با مالکیت فکری توسط کانون پتنت ایران

در راستای استقبال قابل توجه مخاطبین از وبینارهای برگزار شده پیشین کانون پتنت ایران، آکادمی کانون در برنامه زمستانه خود نیز، وبینارهایی را در نظر گرفته که یکی از آن‌ها در مورخ هفدهم دی‌ماه سال جاری و با عنوان «آشنایی با مالکیت فکری»، برگزار می‌گردد.

برگزاری اولین وبینار از مجموعه سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری
۱۸ دی ۱۳۹۸

برگزاری اولین وبینار از مجموعه سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری

آکادمی کانون پتنت ایران، برگزاری سلسله وبینارهایی با موضوعات متنوع مالکیت فکری را برنامه‌ریزی نموده که تحت عنوان «سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری»، برگزار می‌گردد. در همین راستا، اولین وبینار این مجموعه با موضوع «آشنایی با مالکیت فکری»، سه‌شنبه گذشته مورخ ۲۴ دی ماه برگزار گردید. آموزش‌های مد نظر، در سرفصل‌هایی شامل «اهمیت دارایی‌های فکری»، «تعاریف دارایی‌های فکری و حوزه شمول آن‌ها»، «قلمرو و مصادیق دارایی‌های فکری و نحوه حمایت از آن‌ها»، «مسیرهای حفاظت از دارایی‌های فکری» و همچنین «مثال‌هایی از مصادیق دارایی‌های فکری»، ارائه گردید.

برگزاری کارگاه «هنر مطالعه پتنت» در پژوهشکده انرژی دانشگاه شریف
۳ دی ۱۳۹۸

برگزاری کارگاه «هنر مطالعه پتنت» در پژوهشکده انرژی دانشگاه شریف

«کانون پتنت ایران» در مورخ ۲۸ آذرماه سال جاری و در راستای استراتژی حمایتی خود برای آموزش در حوزه مالکیت فکری، اقدام به برگزاری کارگاهی با عنوان «هنر مطالعه پتنت» نموده است. از جمله سرفصل‌های مطرح شده در این کارگاه، می‌توان به «مقدمه‌ای بر ساختار و رسالت پتنت»، «نحوه استخراج پتنت»، «آناتومی پتنت»، «نکات کاربردی برای مطالعه بخش‌های مختلف پتنت» و «مطالعه عملی پتنت و استخراج اطلاعات آن» اشاره نمود.