آیا هوش مصنوعی می‌تواند مخترع یک پتنت باشد؟
۲۳ مرداد ۱۳۹۸ آیا هوش مصنوعی می‌تواند مخترع یک پتنت باشد؟

سال‌ها پس از آن‌که یک میمون در پارک حیات وحش ماکائو، با استفاده از دوربین یکی از عکاسان حاضر در پارک، عکسی از خود گرفت و یک جنجال بزرگ حقوقی، مبنی بر ارائه حق کپی‌رایت این عکس سلفی برای میمون یاد شده ایجاد شد، حالا تیمی از محققین، در درخواست ثبت اختراع خود، نام یک سیستم هوش مصنوعی را به‌عنوان مخترع درج نموده‌اند. در آن زمان، دادگاه با این استدلال که طبق قانون کپی‌رایت آمریکا، حیوانات نمی‌توانند حقوق این‌چنینی داشته باشند، عکس گرفته شده توسط میمون را از جمله مصادیق خارج از حفاظت‌های کپی‌رایت دانست. باید منتظر ماند و دید که آیا سرانجام مشابه در انتظار پتنت ثبت شده و هوش مصنوعی مخترع آن خواهد بود؟

یک تیم بین‌المللی از محققین به سرپرستی رایان آبوت «Ryan Abbott»، استاد حقوق دانشگاه «Surrey» و فعال حوزه هوش مصنوعی، نخستین درخواست‌های ثبت اختراع کاملاً مستقل و بدون مخترع انسانی را برای دو اختراع «محفظه‌ها و ظروف مواد غذایی» و «چراغ هشدار» به ثبت رسانیده‌اند. سیستم هوش مصنوعی ابداعی پروفسور آبوت، دابوس «Dabus» نام دارد که برخلاف سیستم‌های رایج یادگیری ماشین، برای حل مسائل خاص آموزش ندیده است. این سیستم، به دنبال خلق و توسعه ایده‌های جدید است؛ همان چیزی که به‌طور سنتی، به‌عنوان بخش ذهنی اقدامات مبتکرانه تلقی می‌شود. نخستین اختراع دابوس، نوعی طراحی جدید برای ظروف مواد غذایی را توصیف نموده که به دلیل فرورفتگی‌ها و برآمدگی‌های موجود در طرفین آن، قابلیت کنار هم قرار دادن چند ظرف را میسر می‌سازد. این امر، علاوه بر حمل ایمن‌تر آن‌ها، جابه‌جا کردن توسط بازوهای رباتیک را نیز، ساده‌تر می‌سازد. دومین اختراع نیز، به یک لامپ چشمک‌زن ریتمیک پرداخته که الگوی چشمک زدن آن، مبتنی بر فعالیت‌های عصبی و سازگار با شکل‌گیری ایده‌های جدید بوده و نادیده گرفتن این چشمک‌ها، عملاً دشوار خواهد بود.

گفتنی است که دفاتر ثبت اختراع، عمدتاً بر این نکته تأکید دارند که نوآوری‌ها، به انسان‌ها نسبت داده می‌شوند و حالا این تیم دانشگاهی، رویکرد فوق را زیر سؤال برده و اعتقاد دارند که این نگاه، می‌بایست تغییر یابد. آبوت در این خصوص می‌گوید: «این روزها، از فناوری هوش مصنوعی برای نوشتن کتاب و گرفتن عکس استفاده می‌شود؛ اما اگر یک نویسنده معمول نداشته باشید، نمی‌توانید از حفاظت‌های کپی‌رایت در آمریکا استفاده نمایید. شاید دفتر ثبت اختراع هم، همین را برای پتنت‌ها بگوید: اگر شما فردی را به‌عنوان مخترع و خالق ایده نداشته باشید، چیزی برای ثبت اختراع وجود ندارد». وی اذعان نمود که قانون‌گذاران ممکن است برای حل این مسئله، ورود نموده و تا اواسط ۲۰۲۰ میلادی، این قضیه را حل نمایند. آبوت پیشنهاد می‌کند که هوش مصنوعی، به‌عنوان مخترع پتنت به رسمیت شناخته شده و هر کسی که سیستم هوش مصنوعی به وی تعلق دارد، مالک پتنت محسوب شده، مگر آن‌که سیستم را به فرد یا نهاد دیگری فروخته باشد.

در این میان، سخنگوی دفتر ثبت اختراع اروپا، با تأکید بر پیچیدگی این موضوع اظهار داشت: «این یک اجماع جهانی است که یک مخترع، تنها می‌تواند فردی باشد که نوآوری را ارائه نموده و به صورت ابداع یک ایده یا برنامه ذهنی، در آن مشارکت داشته است. هر گونه تغییر، می‌تواند پیامدهایی فراتر از قانون ثبت اختراع، برای حقوق کپی‌رایت، مسئولیت‌های مدنی و حفاظت داده‌ها داشته باشد».

نظر به این‌که درخواست‌های مذکور ثبت اختراع، از مسیر «PCT» و در دفاتر ثبت اختراع اروپا، آمریکا و انگلیس به ثبت رسیده است، باید منتظر تصمیم هر یک از این دفاتر، در خصوص تأیید و یا عدم تأیید آن‌ها بود. گفتنی است، قانون ثبت اختراع انگلیس مصوب سال ۱۹۷۷ میلادی، بر لزوم درج افراد به‌عنوان مخترعین پتنت تأکید داشته و دفتر مالکیت فکری این کشور هم، از این موضوع آگاه است. سخنگوی این نهاد، پیرامون درخواست‌های ثبت شده اظهار داشته: «دولت معتقد است که فناوری هوش مصنوعی، می‌تواند طی یک دهه آینده، تولید ناخالص داخلی انگلیس را در حدود ۱۰ درصد افزایش دهد. از همین رو، IPO بر پاسخگویی به چالش‌های فزاینده پیش رو متمرکز است.»

پربازدید‌ترین‌ها

تقویم پاییز آکادمی کانون پتنت ایران
۱ مهر ۱۴۰۰

تقویم پاییز آکادمی کانون پتنت ایران

آکادمی کانون پتنت ایران، در پاییز سال جاری، هشت مورد از پرمخاطب‌ترین رویدادهای خود را در قالب سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری برگزار می‌نماید.

دعوت به همکاری در حوزه‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر
۱۴ مهر ۱۴۰۰

دعوت به همکاری در حوزه‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر

کانون پتنت ایران جهت توسعه تیم جستجوی نوآوری خود، از فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد یا دکتری در رشته‌های مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک و مهندسی برق و کامپیوتر از دانشگاه‌های برتر کشور دعوت به همکاری به‌ عمل می‌آورد.

رکورد جدید ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱
۳۰ شهریور ۱۴۰۰

رکورد جدید ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱

سوئیس برای چندمین سال متوالی، در صدر فهرست نوآورترین کشورهای جهان قرار گرفت. پس از سوئیس هم، کشورهای سوئد و آمریکا، رده‌های دوم و سوم بهترین عملکرد نوآوری را از آن خود نموده‌اند. بر اساس گزارش شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۱ که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری منتشر شده، ایران هم با عملکردی بهتر نسبت به سال گذشته میلادی، صعود هفت پله‌ای را تجربه نموده و در جایگاه ۶۰ام کشورهای نوآور جهان قرار گرفته است.

شناسایی خودروهای فورد به کمک هولوگرام‌های نورانی
۷ مهر ۱۴۰۰

شناسایی خودروهای فورد به کمک هولوگرام‌های نورانی

شرکت خودروسازی فورد، در یک همکاری فناورانه با شرکت لینکلن، فناوری جدیدی برای ایجاد نوعی هولوگرام سفارشی بر روی کاپوت خودرو توسعه داده‌اند. این هولوگرام که از ذرات بسیار ریز آب معلق در هوا تشکیل شده که توسط یک نورافکن روشن می‌شود، امکان تشخیص وسیله نقلیه را در شرایط خاص، از جمله انبوه خودروهای پارک شده در یک پارکینگ، آب و هوای ابری و یا تاریکی شب فراهم می‌نماید.

ربات‌های خدماتی در یک قدمی ورود به منازل
۲۹ شهریور ۱۴۰۰

ربات‌های خدماتی در یک قدمی ورود به منازل

ثبت اختراعات جدید «دایسون»، حکایت از تمرکز جدی این شرکت بر روی مدل‌های جدیدی از ربات‌های خدماتی دارد. ربات‌های دایسون، قادر به پایین و بالا رفتن از پله‌ها بوده و می‌توانند آن‌ها را تمیز نمایند. در کنار طراحی نوآورانه و منحصربه‌فرد در نظر گرفته شده برای این ربات‌ها، قابلیت تعامل آن‌ها با سایر لوازم خانه، جابجایی لوازم، باز و بسته کردن کشوها و حتی قابلیت در دست گرفتن لیوان و خودکار، حکایت از ربات‌های همه فن حریفی دارد که تا پیش از این، فقط در فیلم‌های تخیلی هالیوودی دیده می‌شد.

مدرسه پاییزه مالکیت فکری وزارت بهداشت
۲۵ مهر ۱۴۰۰

مدرسه پاییزه مالکیت فکری وزارت بهداشت

آکادمی کانون پتنت ایران، با همکاری مرکز مالکیت فکری دفتر توسعه فناوری سلامت وزارت بهداشت، اقدام به برگزاری یک مدرسه پاییزه مالکیت فکری ویژه محققین دانشگاه‌ها و مراکز وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نموده است. این مدرسه که متشکل از هفت وبینار با عناوین مختلف مالکیت فکری و با تمرکز ویژه بر ثبت اختراع است، ترغیب برای استفاده از سیستم پتنت، هم برای حفاظت از دستاوردهای فناورانه و هم برای انجام پژوهش‌های کاربردی و خلق ثروت از آن‌ها را هدف قرار می‌دهد.