اعطای مجوز بهره‌برداری برای تولید واکسن در عصر کرونایی
۱۵ آذر ۱۳۹۹

اعطای مجوز بهره‌برداری برای تولید واکسن در عصر کرونایی

هر روز خبری جدید از موفقیت یک شرکت دارویی در خصوص واکسن کووید-۱۹ به گوش رسیده و به‌نظر می‌رسد که این رقابت تنگاتنگ، در حال رسیدن به خط پایان است. نتایج انتشار یافته از کارآزمایی‌های بالینی، موفقیت ۷۰ تا ۹۵ درصدی واکسن‌ها را نشان داده که به معنای یک موفقیت چشمگیر و شاید بزرگ‌ترین نوآوری پزشکی در یک قرن اخیر باشد. حال با این دستاورد مهم، به نظر نوع جدیدی از چالش‌ها در پیش رو می‌باشد. آیا فقط شرکت‌های مالک فناوری اقدام به تولید واکسن می‌کنند؟ ظرفیت تولید آن‌ها چقدر است؟ وضعیت فعلی حفاظت از این فناوری‌ها چگونه است؟ آیا این حفاظت‌ها محدودیتی برای تولید به مقیاس دارو توسط شرکت‌های مختلف ایجاد می‌کنند؟ چه تمهیداتی از منظر حقوق مالکیت فکری برای این داروی حیاتی اندیشیده شده است؟ شرکت‌های مالک فناوری، چه نوع استراتژی‌هایی را دنبال می‌کنند؟ آیا در صدد اتخاذ یک رویکرد خصمانه و انحصارطلبانه هستند یا برای اهداف انسان‌دوستانه، مجوزهای بهره‌برداری اختیاری اعطا می‌کنند؟ این مجوزها در اختیار چه تعداد شرکت قرار می‌گیرد؟ و هزاران سؤال دیگر که همگی به‌دنبال یافتن یک پاسخ هستند: چه زمانی این ویروس از جهان ریشه‌کن می‌شود؟

در پاسخ به خیل عظیم پرسش‌های موجود، باید گفت که کم نیستند آمار ثبت اختراعاتی که این روزها منتسب به کروناویروس می‌باشند. بخشی از این پتنت‌ها، به‌صورت ویژه بر روی واکسن‌ها متمرکز شده و حکایت از تلاش بازیگران مختلف برای دستیابی به یک واکسن کارآمد دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حتی شرکت‌های آمریکایی فایزر (Pfizer) و مدرنا (Moderna) هم که به‌عنوان پیشگامان تولید واکسن شناخته شده و همه منتظر محصولات آن‌ها در بازار هستند، سیستم پتنت را ابزاری مؤثر برای حفاظت از فناوری‌هایشان در نظر گرفته‌اند. در همین راستا، مدرنا اقدام به انتشار لیستی از هفت «US» پتنت مرتبط با واکسن خود نموده که به شرح زیر می‌باشند:

US 10703789- US 10702600- US 10577403- US 10442756- US 10266485- US 10064959- US 9868692

بر اساس اطلاعات ارائه شده، فایزر هم مجموعه‌ای از پتنت‌ها را در این حوزه به ثبت رسانیده که هنوز اقدامی برای معرفی رسمی آن‌ها انجام نشده است. با این وجود، آنچه از استراتژی‌های این شرکت‌ها به نظر می‌رسد، هیچ‌یک از آن‌ها به‌دنبال ایجاد انحصار برای پیشبرد اهداف مالی خود نیستند. مدرنا اعلام داشته که تا پایان بحران کووید-19، از اجرای حقوق انحصاری خود در ارتباط با پتنت‌های مذکور چشم‌پوشی می‌کند. با این وجود، در صورتی‌که پس از پایان بحران کروناویروس، شرکتی خواهان استفاده از این فناوری به‌منظور تولید نسخه عمومی واکسن و یا توسعه فناوری برای تولید محصولات جدید باشد، نیاز به اخذ مجوز خواهد داشت.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد که فایزر نیز علاقه‌ای برای ورود به اجرایی ساختن حقوق پتنت خود نداشته و همانند مدرنا، تمامی تمرکز خود را بر توسعه واکسن و رفع این چالش بزرگ بشری گذاشته است. باید تا حدودی این حقیقت را قبول کرد که واکسن کرونا، برای یک دوره بحرانی و به قیمت سلامت افراد تولید شده و نگریستن به آن از منظر یک محصول تجاری صرف، نمی‌تواند رویکردی منطقی و اخلاقی باشد. خصوصاً که شرکت‌های تولیدکننده این محصولات هم، خود مجموعه‌هایی چند میلیارد دلاری هستند که نمی‌خواهند فروش یک دارو را به قیمت بدنامی خود تمام کنند.

گفتنی است که در کنار این حسن نیت‌ها، بحث صدور مجوزهای اجباری و تلاش کشورها برای دستیابی به واکسن را هم باید در نظر گرفت. از یک طرف، دولت‌ها در صورت انحصارگرایی یک شرکت، می‌توانند اقدام به اعطای مجوز اجباری به دیگر شرکت‌ها نموده و از این مسیر، شرکت‌های رقیب را تجهیز نمایند تا برای مبارزه با این اپیدمی دست بکار شوند. از طرف دیگر، شرکت‌های زیادی در تلاش برای دستیابی به فناوری‌های مشابه هستند که در این بین، ممکن است بدون نقض پتنت‌های آن‌ها، بتوانند به محصولی متفاوت اما با کارآیی مشابه دست یابند.

لازم به تأکید است که در کنار این ملاحظات جدی و در حالی‌که استفاده از فناوری «mRNA» از سوی مدرنا و فایزر خود یک نوآوری بزرگ در حوزه تولید واکسن به شمار می‌آید، شرکت‌های خلاقی هستند که از هم‌اکنون، به سراغ ایده‌های بزرگ‌تر و جالب‌تر رفته‌اند. یک مثال جالب از این موضوع، «Vivaldi Biosciences» است که در حوزه فناوری‌های زیستی فعالیت دارد. این شرکت، با تخصص خود در حوزه تولید واکسن‌های مهندسی‌شده برای بیماری‌های تنفسی، یک درخواست ثبت اختراع موقت در سیستم پتنت آمریکا داشته که نوعی واکسن ترکیبی محافظت در برابر کووید-19 و انواع گونه‌های ویروس آنفولانزا را معرفی می‌کند. این محصول که «Delta-19» نام دارد، به دنبال پاسخ به این چالش است که گردش هم‌زمان آنفولانزا و ویروس کرونا، تهدیدی بزرگ و عامل مرگ‌ومیر بسیاری از افراد بوده و پیامدهای اقتصادی شدیدی برای دولت‌ها و جوامع به همراه دارد. «Delta-19»، یک اسپری بینی است که برای ایجاد ایمنی در برابر هر دو گونه ویروس توسعه یافته و در صورت تولید و تجاری‌سازی نهایی، رقیبی جدی برای واکسن‌های فعلی خواهد بود. باید منتظر ماند و پایان این اپیدمی وحشتناک و البته ماراتن دستیابی به درمان نهایی را به نظاره نشست.

پربازدید‌ترین‌ها

مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹
۳ خرداد ۱۴۰۰

مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹

در واکنش به تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر حمایت از لغو پتنت‌های مرتبط با واکسن کووید-۱۹، کمیسیون اروپا این اقدام را یک «ترفند رسانه‌ای» نامیده و با تأکید بر نقش کلیدی پتنت در افزایش نوآوری و سرمایه‌گذاری‌های تحقیق و توسعه‌ای، استفاده از مجوزهای اجباری را به‌عنوان راهکاری جایگزین پیشنهاد داده است.

دیالیز سیار با استفاده از کلیه مصنوعی یک کیلوگرمی
۴ خرداد ۱۴۰۰

دیالیز سیار با استفاده از کلیه مصنوعی یک کیلوگرمی

یک متخصص بیماری‌های کلیوی، موفق به طراحی و ساخت نوعی تجهیز پوشیدنی شده که می‌تواند به‌عنوان یک کلیه مصنوعی، فرآیند تکراری و ناخوشایند دیالیز در مراکز درمانی را به کلی حذف نماید. «ویکتور گورا»، استادیار دانشگاه «UCLA»، پس از دریافت گواهی ثبت اختراع از دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا، در تلاش است تا اواخر سال جاری میلادی، آزمایشات نهایی مرتبط با دستگاه جدید خود را آغاز نماید.

روند صعودی ثبت اختراع در حوزه مواد غذایی پروبیوتیک
۱۲ خرداد ۱۴۰۰

روند صعودی ثبت اختراع در حوزه مواد غذایی پروبیوتیک

تجزیه و تحلیل داده‌های ثبت اختراع، حاکی از آن است که طی یک دهه گذشته، تحقیقات در حوزه مواد غذایی و میکروب‌شناسی، از حوزه‌های مورد توجه شرکت‌های فناور و سیاست‌گذاران بسیاری از کشورها بوده است. شواهد حاکی از آن است که در یک دهه اخیر، روند کلی پتنت‌های این حوزه رو به افزایش بوده و بخش عمده این افزایش، به لطف مخترعین و فناوران چینی بوده است.

صدور مجوز باز، ابتکار جدید سیستم مالکیت فکری چین
۸ خرداد ۱۴۰۰

صدور مجوز باز، ابتکار جدید سیستم مالکیت فکری چین

بنا بر قانون جدید ثبت اختراع چین، صاحبان پتنت می‌توانند برای تسریع در فرآیند صدور مجوز بهره‌برداری از پتنت، از طرح ابتکاری «صدور مجوز باز» استفاده نمایند. بر اساس این طرح، دارندگان پتنت در یک بیانیه کتبی اعلام می‌کنند که علاقه‌مندان به بهره‌برداری از فناوری پتنت شده، با مراجعه به دفتر مالکیت فکری چین و پرداخت هزینه‌های مشخص شده برای حق امتیاز، می‌توانند مجوز بهره‌برداری را دریافت نماید. این سیستم، با تسهیل گردش اطلاعات پتنت، به کاهش هزینه‌های معاملات، بهبود کارایی فرآیند صدور مجوز و نیز ارتقاء کیفیت بهره‌برداری از پتنت کمک می‌کند.

اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی و نمایش آن‌ها درون خودرو
۵ خرداد ۱۴۰۰

اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی و نمایش آن‌ها درون خودرو

خودروساز مشهور آمریکایی، در تلاش برای توسعه سیستم جدیدی است که با شناسایی و اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی، امکان به نمایش گذاشتن آن‌ها در داخل خودرو فراهم می‌کند. این نوآوری جدید فورد را می‌توان آخرین نمونه از تلاش شرکت‌های فناور برای ورود به حوزه‌های تبلیغات و استفاده از پتانسیل‌های قابل توجه این صنعت دانست. در این فناوری، با استفاده از یک دوربین، تصویری از بیلبورد گرفته شده و پس از شناسایی و تحلیل تصاویر توسط پردازنده، تبلیغات مرتبط درون خودرو به نمایش گذاشته می‌شود.

بهبود رشد گیاهان گلخانه‌ای به کمک تزریق دی اکسید کربن
۱۰ خرداد ۱۴۰۰

بهبود رشد گیاهان گلخانه‌ای به کمک تزریق دی اکسید کربن

یک شرکت هلندی فعال در صنعت کشاورزی، روشی جدید ابداع نموده که فرآیند فتوسنتز گیاهان گلخانه‌ای را بهبود می‌بخشد. فناوری ابداعی «دالسم» که در ثبت اختراع جدید این شرکت معرفی شده، یک سیستم تهویه پیشرفته است که توزیع کاملاً یکنواخت دی‌اکسید کربن در جریان هوای متحرک گلخانه را ممکن می‌سازد. به کمک این فناوری، شرایط آب‌و‌هوایی گلخانه، در وضعیت پایدار و بهینه قرار گرفته و رشد گیاه به حداکثر می‌رسد.