اعطای مجوز بهره‌برداری برای تولید واکسن در عصر کرونایی
۱۵ آذر ۱۳۹۹

اعطای مجوز بهره‌برداری برای تولید واکسن در عصر کرونایی

هر روز خبری جدید از موفقیت یک شرکت دارویی در خصوص واکسن کووید-۱۹ به گوش رسیده و به‌نظر می‌رسد که این رقابت تنگاتنگ، در حال رسیدن به خط پایان است. نتایج انتشار یافته از کارآزمایی‌های بالینی، موفقیت ۷۰ تا ۹۵ درصدی واکسن‌ها را نشان داده که به معنای یک موفقیت چشمگیر و شاید بزرگ‌ترین نوآوری پزشکی در یک قرن اخیر باشد. حال با این دستاورد مهم، به نظر نوع جدیدی از چالش‌ها در پیش رو می‌باشد. آیا فقط شرکت‌های مالک فناوری اقدام به تولید واکسن می‌کنند؟ ظرفیت تولید آن‌ها چقدر است؟ وضعیت فعلی حفاظت از این فناوری‌ها چگونه است؟ آیا این حفاظت‌ها محدودیتی برای تولید به مقیاس دارو توسط شرکت‌های مختلف ایجاد می‌کنند؟ چه تمهیداتی از منظر حقوق مالکیت فکری برای این داروی حیاتی اندیشیده شده است؟ شرکت‌های مالک فناوری، چه نوع استراتژی‌هایی را دنبال می‌کنند؟ آیا در صدد اتخاذ یک رویکرد خصمانه و انحصارطلبانه هستند یا برای اهداف انسان‌دوستانه، مجوزهای بهره‌برداری اختیاری اعطا می‌کنند؟ این مجوزها در اختیار چه تعداد شرکت قرار می‌گیرد؟ و هزاران سؤال دیگر که همگی به‌دنبال یافتن یک پاسخ هستند: چه زمانی این ویروس از جهان ریشه‌کن می‌شود؟

در پاسخ به خیل عظیم پرسش‌های موجود، باید گفت که کم نیستند آمار ثبت اختراعاتی که این روزها منتسب به کروناویروس می‌باشند. بخشی از این پتنت‌ها، به‌صورت ویژه بر روی واکسن‌ها متمرکز شده و حکایت از تلاش بازیگران مختلف برای دستیابی به یک واکسن کارآمد دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حتی شرکت‌های آمریکایی فایزر (Pfizer) و مدرنا (Moderna) هم که به‌عنوان پیشگامان تولید واکسن شناخته شده و همه منتظر محصولات آن‌ها در بازار هستند، سیستم پتنت را ابزاری مؤثر برای حفاظت از فناوری‌هایشان در نظر گرفته‌اند. در همین راستا، مدرنا اقدام به انتشار لیستی از هفت «US» پتنت مرتبط با واکسن خود نموده که به شرح زیر می‌باشند:

US 10703789- US 10702600- US 10577403- US 10442756- US 10266485- US 10064959- US 9868692

بر اساس اطلاعات ارائه شده، فایزر هم مجموعه‌ای از پتنت‌ها را در این حوزه به ثبت رسانیده که هنوز اقدامی برای معرفی رسمی آن‌ها انجام نشده است. با این وجود، آنچه از استراتژی‌های این شرکت‌ها به نظر می‌رسد، هیچ‌یک از آن‌ها به‌دنبال ایجاد انحصار برای پیشبرد اهداف مالی خود نیستند. مدرنا اعلام داشته که تا پایان بحران کووید-19، از اجرای حقوق انحصاری خود در ارتباط با پتنت‌های مذکور چشم‌پوشی می‌کند. با این وجود، در صورتی‌که پس از پایان بحران کروناویروس، شرکتی خواهان استفاده از این فناوری به‌منظور تولید نسخه عمومی واکسن و یا توسعه فناوری برای تولید محصولات جدید باشد، نیاز به اخذ مجوز خواهد داشت.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد که فایزر نیز علاقه‌ای برای ورود به اجرایی ساختن حقوق پتنت خود نداشته و همانند مدرنا، تمامی تمرکز خود را بر توسعه واکسن و رفع این چالش بزرگ بشری گذاشته است. باید تا حدودی این حقیقت را قبول کرد که واکسن کرونا، برای یک دوره بحرانی و به قیمت سلامت افراد تولید شده و نگریستن به آن از منظر یک محصول تجاری صرف، نمی‌تواند رویکردی منطقی و اخلاقی باشد. خصوصاً که شرکت‌های تولیدکننده این محصولات هم، خود مجموعه‌هایی چند میلیارد دلاری هستند که نمی‌خواهند فروش یک دارو را به قیمت بدنامی خود تمام کنند.

گفتنی است که در کنار این حسن نیت‌ها، بحث صدور مجوزهای اجباری و تلاش کشورها برای دستیابی به واکسن را هم باید در نظر گرفت. از یک طرف، دولت‌ها در صورت انحصارگرایی یک شرکت، می‌توانند اقدام به اعطای مجوز اجباری به دیگر شرکت‌ها نموده و از این مسیر، شرکت‌های رقیب را تجهیز نمایند تا برای مبارزه با این اپیدمی دست بکار شوند. از طرف دیگر، شرکت‌های زیادی در تلاش برای دستیابی به فناوری‌های مشابه هستند که در این بین، ممکن است بدون نقض پتنت‌های آن‌ها، بتوانند به محصولی متفاوت اما با کارآیی مشابه دست یابند.

لازم به تأکید است که در کنار این ملاحظات جدی و در حالی‌که استفاده از فناوری «mRNA» از سوی مدرنا و فایزر خود یک نوآوری بزرگ در حوزه تولید واکسن به شمار می‌آید، شرکت‌های خلاقی هستند که از هم‌اکنون، به سراغ ایده‌های بزرگ‌تر و جالب‌تر رفته‌اند. یک مثال جالب از این موضوع، «Vivaldi Biosciences» است که در حوزه فناوری‌های زیستی فعالیت دارد. این شرکت، با تخصص خود در حوزه تولید واکسن‌های مهندسی‌شده برای بیماری‌های تنفسی، یک درخواست ثبت اختراع موقت در سیستم پتنت آمریکا داشته که نوعی واکسن ترکیبی محافظت در برابر کووید-19 و انواع گونه‌های ویروس آنفولانزا را معرفی می‌کند. این محصول که «Delta-19» نام دارد، به دنبال پاسخ به این چالش است که گردش هم‌زمان آنفولانزا و ویروس کرونا، تهدیدی بزرگ و عامل مرگ‌ومیر بسیاری از افراد بوده و پیامدهای اقتصادی شدیدی برای دولت‌ها و جوامع به همراه دارد. «Delta-19»، یک اسپری بینی است که برای ایجاد ایمنی در برابر هر دو گونه ویروس توسعه یافته و در صورت تولید و تجاری‌سازی نهایی، رقیبی جدی برای واکسن‌های فعلی خواهد بود. باید منتظر ماند و پایان این اپیدمی وحشتناک و البته ماراتن دستیابی به درمان نهایی را به نظاره نشست.

پربازدید‌ترین‌ها

فراخوان «EPO» برای پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط با ثبت اختراع
۳۰ مرداد ۱۴۰۰

فراخوان «EPO» برای پروژه‌های تحقیقاتی مرتبط با ثبت اختراع

دفتر ثبت اختراع اروپا، فراخوان جدیدی برای پیشنهادات مرتبط با برنامه تحقیقات دانشگاهی (ARP) منتشر نموده است. بر اساس این فراخوان که پنجمین دوره حمایت از تحقیقات دانشگاهی در حوزه مالکیت فکری است، به هر یک از پژوهش‌های انتخاب شده، تا سقف ۱۵۰ هزار یورو تخصیص می‌یابد. در این فراخوان، سه حوزه تحقیقاتی شامل «از تحقیقات دانشگاهی تا اکوسیستم‌های نوآوری»، «هوش مصنوعی برای آموزش IP» و «هوش مصنوعی در حوزه پتنت» پوشش داده شده‌اند.

نظارت کامل بر عملکرد قلب به کمک بازوبندهای اپل
۳ شهریور ۱۴۰۰

نظارت کامل بر عملکرد قلب به کمک بازوبندهای اپل

اپل بازوبند هوشمندی ابداع نموده که نظارت بر کارکرد قلب را تسهیل می‌کند. بنا بر ثبت اختراع جدید این غول سلامت دیجیتال، امکان کنترل کامل وضعیت قلب حتی در زمان حرکت و کارهای روزانه هم بدون اینکه مشکلی برای کاربر به دنبال داشته باشد، فراهم شده و اطلاعات در زمان واقعی، از طریق دستگاه‌های الکترونیک هوشمند قابل دسترس و استفاده خواهد بود.

افزایش اهمیت پتنت‌های ضروری استاندارد برای صنایع ژاپنی
۱ شهریور ۱۴۰۰

افزایش اهمیت پتنت‌های ضروری استاندارد برای صنایع ژاپنی

بنا بر مطالعه اخیر وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن پیرامون پتنت‌های ضروری استاندارد و صدور مجوز آن‌ها، اهمیت و کاربرد این پتنت‌ها در صنایع ژاپنی به شدت افزایش یافته است. افزایش اختلافات و تعارضات در زمینه صدور مجوز برای این دسته از پتنت‌ها، ضرورت وضع قوانین در مورد مراحل صدور مجوز، شرایط اعطای مجوز و ارائه اطلاعات بین طرفین مذاکرات را بیش از پیش نموده است.

افزایش فعالیت‌های ثبت اختراع فناوران انگلیسی در بازارهای خارجی
۳۱ مرداد ۱۴۰۰

افزایش فعالیت‌های ثبت اختراع فناوران انگلیسی در بازارهای خارجی

بنا بر گزارش دفتر مالکیت فکری انگلیس، هدف عمده فعالیت‌های ثبت اختراع متقاضیان انگلیسی، شامل یکی از دفاتر انگلیس، اروپا و آمریکا بوده و اکثر درخواست‌ها، حداقل در یکی از این سه دفتر به ثبت رسیده‌اند. در کنار این واقعیت، شواهد حاکی از آن است که تمایل فناوران انگلیسی نسبت به بازارهای آمریکا و چین رو به افزایش بوده و گواه این مسئله، در روند صعودی درخواست‌های ثبت اختراع در این دو کشور دیده می‌شود.

فرار اپل از یک دعوی جالب و پرداخت غرامتی ۳۰۸ میلیون دلاری
۸ شهریور ۱۴۰۰

فرار اپل از یک دعوی جالب و پرداخت غرامتی ۳۰۸ میلیون دلاری

در حالی که اپل پیش‌تر ملزم به پرداخت غرامتی ۳۰۸.۵ میلیون دلاری برای نقض یک پتنت به شرکت «PMC» شده بود، اما حکم جدید دادگاه همه چیز را تغییر داد. بر اساس حکم جدید، نه تنها اپل تبرئه شده، بلکه هزینه‌های ناشی از دعوی هم بر دوش شرکت شاکی افتاده است. داستان این دعوی حقوقی و روش بکارگرفته شده توسط «PMC» بسیار خواندنی و جالب است. این شرکت، فناوران را برای فناوری‌هایی تحت فشار می‌گذارد که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ ثبت شده‌اند و باید بیش از بیست سال پیش، اعتبار آن‌ها به پایان می‌رسید.

استراتژی چندوجهی و پیچیده تسلا در حوزه نوآوری
۲ شهریور ۱۴۰۰

استراتژی چندوجهی و پیچیده تسلا در حوزه نوآوری

یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت تسلا، حجم زیاد نوآوری در این شرکت عنوان شده که موقعیت آن را به‌عنوان یکی از پیشگامان طراحی و تولید خودروهای الکتریکی، حفظ و تقویت نموده است. بنابر اطلاعات موجود، تسلا از زمان تأسیس خود، بیش از ۵۸۰ گواهی ثبت اختراع داشته و این سبد پتنت ارزشمند و متمایز، مسیر حرکت این شرکت به سوی آینده‌ای موفق را هموار نموده است. گروه ماشین‌آلات الکتریکی، حمل‌ونقل، نیمه‌هادی‌ها و فناوری‌های کامپیوتری، حوزه‌های اصلی تمرکز تسلا را شامل می‌شوند.