واکسن کووید-۱۹ و هیاهوی دسترسی کشورهای فقیر
۰۶ دی ۱۳۹۹

واکسن کووید-۱۹ و هیاهوی دسترسی کشورهای فقیر

در حالی‌که پس از یک سال سروکله زدن با کووید-۱۹، کشورها آماده واکسیناسیون گسترده می‌شوند، بحث‌ها پیرامون نحوه دسترسی به واکسن در کشورهای فقیر به اوج خود رسیده است. نمایندگان ۱۶۴ کشور عضو سازمان تجارت جهانی (WTO)، به تازگی در ژنو حضور یافته تا به‌منظور مبارزه با کرونا، پیشنهاد هند و آفریقای جنوبی در خصوص چشم‌پوشی بر بخش‌های گسترده‌ای از قوانین مالکیت فکری را بررسی نمایند. اگرچه این نشست بدون اجماع به پایان رسید، اما چشم‌اندازها حاکی از آن است که گزینه‌های دیگری هم برای رفع این چالش بزرگ وجود دارد.

با آغاز اپیدمی در ماه‌های پایانی سال ۲۰۱۹ و در حالی‌که شهرها و کشورهای مختلف، یکی پس از دیگری با انبوهی از مبتلایان به این ویروس خطرناک مواجه می‌شدند، صحبت‌های متناقضی پیرامون پایان اپیدمی و تولید واکسن پیشگیری از آن به گوش می‌رسید. در حالی‌که تا پیش از بیماری کرونا، هیچ تجربه مشابهی برای دسترسی سریع به واکسن در تاریخ پزشکی وجود نداشت، سرمایه‌گذاری‌های بسیار گسترده و تلاش بیش از صد شرکت و گروه دارویی از سرتاسر جهان که با حمایت و پشتیبانی دولت‌ها همراه شد، نتیجه‌ای اعجاب‌آور بر جای گذاشت و عملاً در کمتر از یک سال، چندین واکسن با عملکرد بسیار موفق، از سوی شرکت‌های بزرگ دارویی عرضه گردید. واکسن‌های فایزر و مدرنا که هر دو از فناوری «mRNA» استفاده می‌کنند، همراه با واکسن مشترک دانشگاه آکسفورد و شرکت آسترازنکا (AstraZeneca)، از مهم‌ترین این واکسن‌ها محسوب می‌شوند. به نظر می‌رسد که این محصولات ارزشمند، طی ماه‌های آتی، در اختیار میلیون‌ها شهروند، به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته و ثروتمند قرار خواهد گرفت. اما سؤال اینجا است که دیگر جوامع در کشورهای درحال‌توسعه و کمتر توسعه‌یافته باید چه کنند؟ آیا آن‌ها هم می‌توانند در آینده نزدیک به این واکسن دست یافته و سایه شوم بیماری و مرگ و میر را از خود دور کنند؟

همین نگرانی، باعث شده تا تقاضا برای حذف موقت قوانین مالکیت فکری از سوی کشورهای نسبتاً فقیر مطرح گردد. آن‌ها استدلال می‌کنند که این کار، می‌تواند دسترسی به واکسن را برای آن‌ها تسهیل نماید؛ استدلالی که به نظر می‌رسد با ابهامات زیادی مواجه است. از یک‌سو، شرکت‌های دارویی توسعه‌دهنده واکسن، رسماً از حمایت و پشتیبانی خود از متقاضیان واکسن صحبت کرده‌اند. آسترازنکا، متعهد شده که تا پایان اپیدمی، کسب سود از واکسن خود را کنار گذاشته و مدرنا نیز، گفته است که از اجرای حقوق انحصاری پتنت‌های خود در این دوران صرف‌نظر می‌کند. حتی منتقدان سیستم فعلی صنعت داروسازی و پزشکی نیز، این رویکرد شرکت‌های دارویی را تحسین کرده‌اند. این امر، به معنای صدور مجوزهای بهره‌برداری است که می‌تواند دسترسی به واکسن را تسهیل نماید. از سوی دیگر، قیمت تعیین شده برای واکسن آکسفورد، تنها 5 دلار است که آن را گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و در دسترس برای بسیاری از جوامع می‌سازد. بر این اساس، چیزی که باید نگرانی کشورها و متولیان بهداشتی آن‌ها را برانگیزد، زیرساخت‌های تولید و توزیع واکسن است و نه دسترسی بی‌قید و شرط به واکسن.

از این منظر، نظام مالکیت فکری، نه تنها یک مانع برای دسترسی به واکسن نبوده، بلکه زیرساختی کلیدی برای تسهیل سرمایه‌گذاری و افزایش انگیزه در تولیدکنندگان دارویی جهت توسعه واکسن محسوب می‌شود. طاهیر امین (Tahir Amin)، مدیر اجرایی طرح ابتکاری «دارو؛ دسترسی و دانش» که به دنبال دسترسی دارویی بهتر در نقاط مختلف جهان است، در این باره می‌گوید: «ما با بزرگ‌ترین بحران بهداشتی که تا به حال تجربه شده، مواجهیم. با این وجود، یافتن راه‌های جایگزین برای مواجهه با مسائل مالکیت فکری کمی دشوار است. ما با کسانی مواجهیم که می‌گویند: بیایید دیوار را به زمین بیندازیم. از آن طرف، سرمایه‌گذارانی هستند که می‌گویند: اگر در را باز کنید، مانند دروازه‌های یک سیل ویرانگر عمل می‌کند. به نظر می‌رسد که باید هوشمندانه‌تر عمل کرد».

گفتنی است که یک راهکار نسبتاً اثرگذار برای توزیع کارآمد واکسن، اتحادیه کواکس (Covax) به‌عنوان یک سازوکار مشترک برای دسترسی به واکسن است. کواکس را می‌توان تلاشی با حمایت بیش از ۹۰ کشور ثروتمند دانست که امکان دسترسی به واکسن برای حدود ۹۰ کشور فقیر را فراهم می‌کند. تا به حال، چیزی حدود ۲ میلیارد دلار برای تأمین و توزیع واکسن جمع‌آوری شده که البته، شاید کافی نباشد، چرا که برای تأمین ۲ میلیارد دوز واکسن در سال آینده، به ۵ میلیارد دلار دیگر نیاز است. در آخرین تغییر و تحولات پیرامون جذب منابع مالی لازم برای واکسیناسیون جهانی، اتحادیه اروپا و بانک سرمایه‌گذاری این نهاد، اعلام نموده که ۵۰۰ میلیون یورو برای کمک به واکسیناسیون یک میلیارد نفر تخصیص داده است. در مجموع، تعریف صورت‌مسئله از انتخاب بین «واکسنی مردمی یا واکسنی برای سودآوری»، می‌بایست تبدیل به «چگونگی تأمین مالی و توزیع عادلانه واکسن» شود. به نظر می‌رسد که در این میان، مطرح نمودن چالش‌های مالکیت فکری کووید- ۱۹، ایجاد هیاهو برای هیچ است. باید این را توجه داشت که فارغ از اپیدمی کووید-۱۹ و چگونگی پایان یافتن آن، فناوری‌های توسعه‌یافته برای مقابله با این ویروس مرموز، توانمندی‌های فراوانی برای توسعه روش‌های درمانی جدید داشته و آنچه موجب ادامه سرمایه‌گذاری و تلاش‌های بیشتر فناوران و نوآوران خواهد شد، چتر حفاظتی مناسب از اختراعات و فناوری‌های توسعه‌یافته خواهد بود.

پربازدید‌ترین‌ها

مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹
۳ خرداد ۱۴۰۰

مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹

در واکنش به تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر حمایت از لغو پتنت‌های مرتبط با واکسن کووید-۱۹، کمیسیون اروپا این اقدام را یک «ترفند رسانه‌ای» نامیده و با تأکید بر نقش کلیدی پتنت در افزایش نوآوری و سرمایه‌گذاری‌های تحقیق و توسعه‌ای، استفاده از مجوزهای اجباری را به‌عنوان راهکاری جایگزین پیشنهاد داده است.

دیالیز سیار با استفاده از کلیه مصنوعی یک کیلوگرمی
۴ خرداد ۱۴۰۰

دیالیز سیار با استفاده از کلیه مصنوعی یک کیلوگرمی

یک متخصص بیماری‌های کلیوی، موفق به طراحی و ساخت نوعی تجهیز پوشیدنی شده که می‌تواند به‌عنوان یک کلیه مصنوعی، فرآیند تکراری و ناخوشایند دیالیز در مراکز درمانی را به کلی حذف نماید. «ویکتور گورا»، استادیار دانشگاه «UCLA»، پس از دریافت گواهی ثبت اختراع از دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا، در تلاش است تا اواخر سال جاری میلادی، آزمایشات نهایی مرتبط با دستگاه جدید خود را آغاز نماید.

روند صعودی ثبت اختراع در حوزه مواد غذایی پروبیوتیک
۱۲ خرداد ۱۴۰۰

روند صعودی ثبت اختراع در حوزه مواد غذایی پروبیوتیک

تجزیه و تحلیل داده‌های ثبت اختراع، حاکی از آن است که طی یک دهه گذشته، تحقیقات در حوزه مواد غذایی و میکروب‌شناسی، از حوزه‌های مورد توجه شرکت‌های فناور و سیاست‌گذاران بسیاری از کشورها بوده است. شواهد حاکی از آن است که در یک دهه اخیر، روند کلی پتنت‌های این حوزه رو به افزایش بوده و بخش عمده این افزایش، به لطف مخترعین و فناوران چینی بوده است.

صدور مجوز باز، ابتکار جدید سیستم مالکیت فکری چین
۸ خرداد ۱۴۰۰

صدور مجوز باز، ابتکار جدید سیستم مالکیت فکری چین

بنا بر قانون جدید ثبت اختراع چین، صاحبان پتنت می‌توانند برای تسریع در فرآیند صدور مجوز بهره‌برداری از پتنت، از طرح ابتکاری «صدور مجوز باز» استفاده نمایند. بر اساس این طرح، دارندگان پتنت در یک بیانیه کتبی اعلام می‌کنند که علاقه‌مندان به بهره‌برداری از فناوری پتنت شده، با مراجعه به دفتر مالکیت فکری چین و پرداخت هزینه‌های مشخص شده برای حق امتیاز، می‌توانند مجوز بهره‌برداری را دریافت نماید. این سیستم، با تسهیل گردش اطلاعات پتنت، به کاهش هزینه‌های معاملات، بهبود کارایی فرآیند صدور مجوز و نیز ارتقاء کیفیت بهره‌برداری از پتنت کمک می‌کند.

اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی و نمایش آن‌ها درون خودرو
۵ خرداد ۱۴۰۰

اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی و نمایش آن‌ها درون خودرو

خودروساز مشهور آمریکایی، در تلاش برای توسعه سیستم جدیدی است که با شناسایی و اسکن بیلبوردهای تبلیغاتی، امکان به نمایش گذاشتن آن‌ها در داخل خودرو فراهم می‌کند. این نوآوری جدید فورد را می‌توان آخرین نمونه از تلاش شرکت‌های فناور برای ورود به حوزه‌های تبلیغات و استفاده از پتانسیل‌های قابل توجه این صنعت دانست. در این فناوری، با استفاده از یک دوربین، تصویری از بیلبورد گرفته شده و پس از شناسایی و تحلیل تصاویر توسط پردازنده، تبلیغات مرتبط درون خودرو به نمایش گذاشته می‌شود.

بهبود رشد گیاهان گلخانه‌ای به کمک تزریق دی اکسید کربن
۱۰ خرداد ۱۴۰۰

بهبود رشد گیاهان گلخانه‌ای به کمک تزریق دی اکسید کربن

یک شرکت هلندی فعال در صنعت کشاورزی، روشی جدید ابداع نموده که فرآیند فتوسنتز گیاهان گلخانه‌ای را بهبود می‌بخشد. فناوری ابداعی «دالسم» که در ثبت اختراع جدید این شرکت معرفی شده، یک سیستم تهویه پیشرفته است که توزیع کاملاً یکنواخت دی‌اکسید کربن در جریان هوای متحرک گلخانه را ممکن می‌سازد. به کمک این فناوری، شرایط آب‌و‌هوایی گلخانه، در وضعیت پایدار و بهینه قرار گرفته و رشد گیاه به حداکثر می‌رسد.