واکسن کووید-۱۹ و هیاهوی دسترسی کشورهای فقیر
۰۶ دی ۱۳۹۹

واکسن کووید-۱۹ و هیاهوی دسترسی کشورهای فقیر

در حالی‌که پس از یک سال سروکله زدن با کووید-۱۹، کشورها آماده واکسیناسیون گسترده می‌شوند، بحث‌ها پیرامون نحوه دسترسی به واکسن در کشورهای فقیر به اوج خود رسیده است. نمایندگان ۱۶۴ کشور عضو سازمان تجارت جهانی (WTO)، به تازگی در ژنو حضور یافته تا به‌منظور مبارزه با کرونا، پیشنهاد هند و آفریقای جنوبی در خصوص چشم‌پوشی بر بخش‌های گسترده‌ای از قوانین مالکیت فکری را بررسی نمایند. اگرچه این نشست بدون اجماع به پایان رسید، اما چشم‌اندازها حاکی از آن است که گزینه‌های دیگری هم برای رفع این چالش بزرگ وجود دارد.

با آغاز اپیدمی در ماه‌های پایانی سال ۲۰۱۹ و در حالی‌که شهرها و کشورهای مختلف، یکی پس از دیگری با انبوهی از مبتلایان به این ویروس خطرناک مواجه می‌شدند، صحبت‌های متناقضی پیرامون پایان اپیدمی و تولید واکسن پیشگیری از آن به گوش می‌رسید. در حالی‌که تا پیش از بیماری کرونا، هیچ تجربه مشابهی برای دسترسی سریع به واکسن در تاریخ پزشکی وجود نداشت، سرمایه‌گذاری‌های بسیار گسترده و تلاش بیش از صد شرکت و گروه دارویی از سرتاسر جهان که با حمایت و پشتیبانی دولت‌ها همراه شد، نتیجه‌ای اعجاب‌آور بر جای گذاشت و عملاً در کمتر از یک سال، چندین واکسن با عملکرد بسیار موفق، از سوی شرکت‌های بزرگ دارویی عرضه گردید. واکسن‌های فایزر و مدرنا که هر دو از فناوری «mRNA» استفاده می‌کنند، همراه با واکسن مشترک دانشگاه آکسفورد و شرکت آسترازنکا (AstraZeneca)، از مهم‌ترین این واکسن‌ها محسوب می‌شوند. به نظر می‌رسد که این محصولات ارزشمند، طی ماه‌های آتی، در اختیار میلیون‌ها شهروند، به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته و ثروتمند قرار خواهد گرفت. اما سؤال اینجا است که دیگر جوامع در کشورهای درحال‌توسعه و کمتر توسعه‌یافته باید چه کنند؟ آیا آن‌ها هم می‌توانند در آینده نزدیک به این واکسن دست یافته و سایه شوم بیماری و مرگ و میر را از خود دور کنند؟

همین نگرانی، باعث شده تا تقاضا برای حذف موقت قوانین مالکیت فکری از سوی کشورهای نسبتاً فقیر مطرح گردد. آن‌ها استدلال می‌کنند که این کار، می‌تواند دسترسی به واکسن را برای آن‌ها تسهیل نماید؛ استدلالی که به نظر می‌رسد با ابهامات زیادی مواجه است. از یک‌سو، شرکت‌های دارویی توسعه‌دهنده واکسن، رسماً از حمایت و پشتیبانی خود از متقاضیان واکسن صحبت کرده‌اند. آسترازنکا، متعهد شده که تا پایان اپیدمی، کسب سود از واکسن خود را کنار گذاشته و مدرنا نیز، گفته است که از اجرای حقوق انحصاری پتنت‌های خود در این دوران صرف‌نظر می‌کند. حتی منتقدان سیستم فعلی صنعت داروسازی و پزشکی نیز، این رویکرد شرکت‌های دارویی را تحسین کرده‌اند. این امر، به معنای صدور مجوزهای بهره‌برداری است که می‌تواند دسترسی به واکسن را تسهیل نماید. از سوی دیگر، قیمت تعیین شده برای واکسن آکسفورد، تنها 5 دلار است که آن را گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و در دسترس برای بسیاری از جوامع می‌سازد. بر این اساس، چیزی که باید نگرانی کشورها و متولیان بهداشتی آن‌ها را برانگیزد، زیرساخت‌های تولید و توزیع واکسن است و نه دسترسی بی‌قید و شرط به واکسن.

از این منظر، نظام مالکیت فکری، نه تنها یک مانع برای دسترسی به واکسن نبوده، بلکه زیرساختی کلیدی برای تسهیل سرمایه‌گذاری و افزایش انگیزه در تولیدکنندگان دارویی جهت توسعه واکسن محسوب می‌شود. طاهیر امین (Tahir Amin)، مدیر اجرایی طرح ابتکاری «دارو؛ دسترسی و دانش» که به دنبال دسترسی دارویی بهتر در نقاط مختلف جهان است، در این باره می‌گوید: «ما با بزرگ‌ترین بحران بهداشتی که تا به حال تجربه شده، مواجهیم. با این وجود، یافتن راه‌های جایگزین برای مواجهه با مسائل مالکیت فکری کمی دشوار است. ما با کسانی مواجهیم که می‌گویند: بیایید دیوار را به زمین بیندازیم. از آن طرف، سرمایه‌گذارانی هستند که می‌گویند: اگر در را باز کنید، مانند دروازه‌های یک سیل ویرانگر عمل می‌کند. به نظر می‌رسد که باید هوشمندانه‌تر عمل کرد».

گفتنی است که یک راهکار نسبتاً اثرگذار برای توزیع کارآمد واکسن، اتحادیه کواکس (Covax) به‌عنوان یک سازوکار مشترک برای دسترسی به واکسن است. کواکس را می‌توان تلاشی با حمایت بیش از ۹۰ کشور ثروتمند دانست که امکان دسترسی به واکسن برای حدود ۹۰ کشور فقیر را فراهم می‌کند. تا به حال، چیزی حدود ۲ میلیارد دلار برای تأمین و توزیع واکسن جمع‌آوری شده که البته، شاید کافی نباشد، چرا که برای تأمین ۲ میلیارد دوز واکسن در سال آینده، به ۵ میلیارد دلار دیگر نیاز است. در آخرین تغییر و تحولات پیرامون جذب منابع مالی لازم برای واکسیناسیون جهانی، اتحادیه اروپا و بانک سرمایه‌گذاری این نهاد، اعلام نموده که ۵۰۰ میلیون یورو برای کمک به واکسیناسیون یک میلیارد نفر تخصیص داده است. در مجموع، تعریف صورت‌مسئله از انتخاب بین «واکسنی مردمی یا واکسنی برای سودآوری»، می‌بایست تبدیل به «چگونگی تأمین مالی و توزیع عادلانه واکسن» شود. به نظر می‌رسد که در این میان، مطرح نمودن چالش‌های مالکیت فکری کووید- ۱۹، ایجاد هیاهو برای هیچ است. باید این را توجه داشت که فارغ از اپیدمی کووید-۱۹ و چگونگی پایان یافتن آن، فناوری‌های توسعه‌یافته برای مقابله با این ویروس مرموز، توانمندی‌های فراوانی برای توسعه روش‌های درمانی جدید داشته و آنچه موجب ادامه سرمایه‌گذاری و تلاش‌های بیشتر فناوران و نوآوران خواهد شد، چتر حفاظتی مناسب از اختراعات و فناوری‌های توسعه‌یافته خواهد بود.

پربازدید‌ترین‌ها

انتشار تقویم تابستان ۱۴۰۰ آکادمی کانون پتنت ایران
۵ تیر ۱۴۰۰

انتشار تقویم تابستان ۱۴۰۰ آکادمی کانون پتنت ایران

تقویم تابستانه آکادمی کانون پتنت ایران، از ۱۰ رویداد آموزشی- ترویجی تشکیل شده که حوزه‌های مختلف مالکیت فکری و ثبت اختراع را در بر می‌گیرد. از نقاط قابل توجه تقویم تابستان، عناوین جدید «آناتومی پتنت» و «سینما مالکیت فکری» بوده که جذابیت ویژه‌ای ایجاد نموده‌اند.

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک
۹ تیر ۱۴۰۰

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک

کانون پتنت ایران جهت توسعه تیم جستجوی نوآوری خود، از فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد یا دکتری در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه‌های برتر کشور، دعوت به همکاری به عمل می‌آورد.

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری
۱۲ تیر ۱۴۰۰

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری

با توجه به اهمیت اسناد ثبت اختراع و اطلاعات ارزشمند موجود در آن‌ها، عنوان جدیدی در وبینارهای آکادمی کانون پتنت ایران قرار گرفته که به شناخت اجزا و بخش‌های مختلف یک پتنت اختصاص دارد. این دوره آموزشی که تحت عنوان «آناتومی پتنت» در تقویم تابستانه آکادمی گنجانیده شده، در تاریخ پنجم مرداد ماه و در قالب برنامه سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری برگزار می‌گردد.

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله
۱۶ تیر ۱۴۰۰

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله

ایده یک کودک ۹ ساله که حاضر نبود حتی برای دقایقی از عروسکش جدا شود، منجر به شکل‌گیری یک کسب‌وکار خانوادگی شد. «آدل فولتون»، با مطرح نمودن ایده قرار گرفتن یک جیب شفاف بر روی کوله‌پشتی به منظور قرار گرفتن عروسک در آن، نه تنها مشکل کودکانه خود را حل نمود، بلکه با اخذ گواهی ثبت اختراع و ثبت ایده در یک پلتفرم سرمایه‌گذاری جمعی، تولید و فروش محصول را هم آغاز نموده است.

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی
۱۳ تیر ۱۴۰۰

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی

با وجود رقابت کشورهای پیشرفته در زمینه استفاده از انرژی خورشیدی، به نظر می‌رسد که کشورهای آسیایی، گوی سبقت را از دیگر رقبا ربوده‌اند. در میان ده متقاضی برتر ثبت اختراع در این حوزه، نه مورد آسیایی بوده و فقط یک شرکت کانادایی در این بین حضور دارد. در این بین، چین با بیش از ۲۳۳ هزار پتنت فامیلی، فاصله‌ای زیاد با رقبا ایجاد نموده و عملاً خود را به‌عنوان رهبر اصلی این حوزه شناسانده است.

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی
۱۴ تیر ۱۴۰۰

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی

سونی با همکاری چند شرکت فعال در حوزه فناوری‌های صوتی، استخری از پتنت‌های متنوع‌ جمع‌آوری نموده که برای پیاده‌سازی استاندارد جدید صدای سه بعدی، الزامی و البته کافی می‌باشند. متقاضیان فعالیت در این حوزه، با اخذ مجوز بهره‌برداری از این مجموعه، بدون نگرانی از هر گونه دادرسی و نقض پتنت، می‌توانند به فعالیت‌های خود ادامه داده و نسل بعدی فناوری‌های صوتی را ارتقاء دهند.