پیشگامان فناوری «mRNA»؛ نسل جدید واکسن‌ها و روش‌های درمانی
۰۵ اردیبهشت ۱۴۰۰

پیشگامان فناوری «mRNA»؛ نسل جدید واکسن‌ها و روش‌های درمانی

با ظهور اپیدمی کووید-۱۹ و تلاش برای ساخت واکسن این بیماری مرگبار، واژه جدیدی تحت عنوان «mRNA»، بر سر زبان‌ها افتاد. فناوری منحصربه‌فرد و پیشرفته‌ای که شاید واکسن کووید-۱۹، تنها سرآغازی برای کاربردهای فراگیر آن در حوزه‌های مختلف پزشکی و دارویی باشد. همین پتانسیل بالقوه، موجب شده تا بسیاری از شرکت‌های بزرگ دارویی و حتی فناوران به ظاهر غیرمرتبط همچون تسلا، به دنبال توسعه و تجاری‌سازی این فناوری برآیند. از آنجا که این فناوری کاملاً نوظهور است، شاید تنها راه تحلیل بازیگران و مسیر آتی آن، رصد و ارزیابی فعالیت‌های ثبت اختراع باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در حال حاضر، سه شرکت مدرنا (Moderna)، بیوان‌تک (BioNTech) و کیوروک (CureVac)، پیشگام توسعه این فناوری هستند.

شاید برای شما هم این پرسش پدید آمده که «mRNA» چیست؟ در پاسخ باید گفت که هر سلول‌، در هسته خود حاوی «DNA»ای است که ژن‌های موجود در آن، مجموعه دستورات لازم برای تولید پروتئین‌های مورد نیاز برای کارکرد مناسب بدن را در خود جای داده‌اند. «DNA»، هیچ‌گاه هسته سلول را ترک نمی‌کند و در نتیجه، فرآیند ساخت پروتئین مبتنی بر رمزهای ژنتیکی، توسط یک مولکول تک‌رشته‌ای به نام «mRNA» انتقال می‌یابد. این پیام‌رسان تک‌رشته‌ای که نسخه‌ای از دستورات ژنتیکی را حمل می‌کند، از سلول خارج شده و ساخت مولکول پروتئینی را موجب می‌شود. این پدیده جالب، سال‌ها است که از سوی محققین مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته، اما با تصویب مجوز اضطراری واکسن‌های ابداعی فایزر (به همراه بیوان‌تک) و مدرنا که از این فناوری برای مقابله با ویروس کرونا استفاده می‌کنند، بیش از پیش بر سر زبان‌ها افتاد. به عبارت بهتر، واکسن‌های مذکور را می‌توان نخستین محصول تجاری مبتنی بر فناوری «mRNA»، به‌عنوان فناوری کلیدی آینده بشر دانست.

در حالی که تلاش‌ها برای توسعه کاربردهای جدید «mRNA» ادامه داشته و فعالان بازار مطمئن هستند که کووید-۱۹ تنها یکی از نشانه‌های استفاده از این پلتفرم فناورانه در آینده نزدیک محسوب می‌شود، تحلیل فضای رقابتی و روابط استراتژیک بازیگران پیشگام، از اهمیت شایان ذکری برخوردار است. اگر فعالیت‌های ثبت اختراع را مدنظر قرار دهیم، شرکت‌های مدرنا، بیوان‌تک و کیوروک، سه بازیگر پیشرو و کلیدی در این حوزه محسوب می‌شوند. جالب اینجا است که بخشی از پتنت‌های اصلی مورد استفاده توسط مدرنا و بیوان‌تک، متعلق به شرکت «Cellscript» است که بر اساس تلاش‌های نوآورانه دکتر کاتالین کاریکو (Katalin Karikó) و دریو ویسمن (Drew Weissman) از دانشگاه پنسیلوانیا پدید آمده است. کاریکو، هم‌اکنون معاون اجرایی بیوان‌تک و از کاندیداهای احتمالی جایزه نوبل در سال‌های آینده به حساب می‌آید!

شرکت مدرنا، به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی توسعه فناوری «mRNA» و دارنده یکی از واکسن‌های کووید-۱۹، یک سبد محصول متنوع و گسترده، شامل خط تولید ۲۶ داروی مبتنی بر این فناوری را هدایت می‌کند. این محصولات دارویی، به مجموعه گسترده‌ای از بیماری‌های عفونی، انکولوژی، بیماری‌های نادر خودایمنی و حتی بیماری‌های قلبی و عروقی مرتبط است. بنا بر اعلام این شرکت، مدرنا صاحب‌امتیاز بیش از ۲۷۰ گواهی ثبت اختراع داخلی و خارجی (به همراه ۶۰۰ درخواست ثبت اختراع در انتظار ارزیابی) است که از نوآوری‌های مرتبط با فناوری «mRNA» محافظت می‌کنند. جالب این‌که تنها برای واکسن «COVID-19 mRNA-1273»، حداقل هفت «US» پتنت در سبد دارایی‌های فکری این شرکت حضور دارد.

دومین فناور پیشرو در توسعه «mRNA»، شرکت آلمانی بیوان‌تک است که هم‌اکنون با محصول «BNT162» (واکسن مشترک بیوان‌تک و فایزر) در بازار حضور دارد. خط تولید محصولات این شرکت نسبتاً کوچک، شامل ۱۵ کاندید مبتنی بر فناوری «mRNA» است که در مبارزه با سرطان، آنفولانزا، سل و بیماری‌های نادر کاربرد دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیوان‌تک نیز، همانند مدرنا به اهمیت محافظت از دارایی‌های فکری خود به شدت واقف بوده و سبدی متشکل از ۲۰۰ خانواده پتنت (تحت مالکیت یا اخذ مجوز شده) در اختیار دارد.

در نهایت، سومین بازیگر فعال در فضای رقابتی توسعه فناوری «mRNA»، کیوروک است که مشابه با بیوان‌تک، در آلمان مستقر می‌باشد. مجموعه محصولاتی که این شرکت در حال تلاش برای تجاری‌سازی آن‌ها است، شامل چهار واکسن مبتنی بر «mRNA»، چهار روش ایمنی درمانی سرطان و چهار روش درمانی مبتنی بر پروتئین (از جمله برای چشم و ریه) است. لازم به تأکید است که این فناور، هم‌اکنون هیچ محصول تجاری در بازار نداشته و واکسن کووید-۱۹ آن، در حال طی نمودن فاز سوم آزمایشات بالینی است. نکته جالب پیرامون فعالیت‌های ثبت اختراع کیوروک، برخورداری از یک سبد تقریباً ۷۰۰ پتنتی در حوزه «mRNA» است که این شرکت را در زمره پیشگامان اصلی این حوزه قرار می‌دهد. کیوروک، مدعی است که در بین شرکت‌های فعال در این زمینه، بیشترین استنادات پتنت با موضوع فناوری «mRNA» متعلق به این شرکت است!

باید توجه داشت که این حجم از فعالیت‌های ثبت اختراع و سرمایه‌گذاری‌های فزاینده در حوزه «mRNA»، به خوبی ارزش تجاری این فناوری نوظهور را نشان می‌دهد. بدیهی است که این فعالیت‌ها و ماهیت پیشرفته فناوری، همکاری بین بازیگران را به امری محتوم و گریزناپذیر مبدل می‌سازد، چیزی که در مشارکت‌های فناورانه بین شرکت‌های فناور و دانشگاه‌های مختلف هم به چشم می‌خورد. از سوی دیگر، این سطح شدید از رقابت‌های فناورانه، مجموعه وسیعی از دعاوی حقوقی را پدید می‌آورد که در حال حاضر، نشانه‌هایی از آغاز این روند هویدا شده است.

پربازدید‌ترین‌ها

انتشار تقویم تابستان ۱۴۰۰ آکادمی کانون پتنت ایران
۵ تیر ۱۴۰۰

انتشار تقویم تابستان ۱۴۰۰ آکادمی کانون پتنت ایران

تقویم تابستانه آکادمی کانون پتنت ایران، از ۱۰ رویداد آموزشی- ترویجی تشکیل شده که حوزه‌های مختلف مالکیت فکری و ثبت اختراع را در بر می‌گیرد. از نقاط قابل توجه تقویم تابستان، عناوین جدید «آناتومی پتنت» و «سینما مالکیت فکری» بوده که جذابیت ویژه‌ای ایجاد نموده‌اند.

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک
۹ تیر ۱۴۰۰

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک

کانون پتنت ایران جهت توسعه تیم جستجوی نوآوری خود، از فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد یا دکتری در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه‌های برتر کشور، دعوت به همکاری به عمل می‌آورد.

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری
۱۲ تیر ۱۴۰۰

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری

با توجه به اهمیت اسناد ثبت اختراع و اطلاعات ارزشمند موجود در آن‌ها، عنوان جدیدی در وبینارهای آکادمی کانون پتنت ایران قرار گرفته که به شناخت اجزا و بخش‌های مختلف یک پتنت اختصاص دارد. این دوره آموزشی که تحت عنوان «آناتومی پتنت» در تقویم تابستانه آکادمی گنجانیده شده، در تاریخ پنجم مرداد ماه و در قالب برنامه سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری برگزار می‌گردد.

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی
۱۳ تیر ۱۴۰۰

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی

با وجود رقابت کشورهای پیشرفته در زمینه استفاده از انرژی خورشیدی، به نظر می‌رسد که کشورهای آسیایی، گوی سبقت را از دیگر رقبا ربوده‌اند. در میان ده متقاضی برتر ثبت اختراع در این حوزه، نه مورد آسیایی بوده و فقط یک شرکت کانادایی در این بین حضور دارد. در این بین، چین با بیش از ۲۳۳ هزار پتنت فامیلی، فاصله‌ای زیاد با رقبا ایجاد نموده و عملاً خود را به‌عنوان رهبر اصلی این حوزه شناسانده است.

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله
۱۶ تیر ۱۴۰۰

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله

ایده یک کودک ۹ ساله که حاضر نبود حتی برای دقایقی از عروسکش جدا شود، منجر به شکل‌گیری یک کسب‌وکار خانوادگی شد. «آدل فولتون»، با مطرح نمودن ایده قرار گرفتن یک جیب شفاف بر روی کوله‌پشتی به منظور قرار گرفتن عروسک در آن، نه تنها مشکل کودکانه خود را حل نمود، بلکه با اخذ گواهی ثبت اختراع و ثبت ایده در یک پلتفرم سرمایه‌گذاری جمعی، تولید و فروش محصول را هم آغاز نموده است.

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی
۱۴ تیر ۱۴۰۰

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی

سونی با همکاری چند شرکت فعال در حوزه فناوری‌های صوتی، استخری از پتنت‌های متنوع‌ جمع‌آوری نموده که برای پیاده‌سازی استاندارد جدید صدای سه بعدی، الزامی و البته کافی می‌باشند. متقاضیان فعالیت در این حوزه، با اخذ مجوز بهره‌برداری از این مجموعه، بدون نگرانی از هر گونه دادرسی و نقض پتنت، می‌توانند به فعالیت‌های خود ادامه داده و نسل بعدی فناوری‌های صوتی را ارتقاء دهند.