مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹
۰۳ خرداد ۱۴۰۰

مخالفت اروپا با لغو موقت حقوق پتنت‌های واکسن کووید-۱۹

در واکنش به تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر حمایت از لغو پتنت‌های مرتبط با واکسن کووید-۱۹، کمیسیون اروپا این اقدام را یک «ترفند رسانه‌ای» نامیده و با تأکید بر نقش کلیدی پتنت در افزایش نوآوری و سرمایه‌گذاری‌های تحقیق و توسعه‌ای، استفاده از مجوزهای اجباری را به‌عنوان راهکاری جایگزین پیشنهاد داده است.

بیش از یک سال است که جهان با ویروس پیچیده و مرگبار کرونا دست و پنجه نرم می‌کند. در این مدت، نگرانی‌های اولیه با تولید واکسن‌های مختلف تا حدی کاهش یافته و جای خود را به دغدغه‌های مرتبط با توزیع منصفانه و یکنواخت واکسن داده است. در یک سوی ماجرا، آمریکا، کانادا و کشورهای اروپایی قرار دارند که با توجه به استقرار سازندگان در این کشورها و برخورداری از منابع مالی گسترده، مشکل چندانی در تأمین دوزهای مورد نیاز برای واکسیناسیون جوامع خود ندارند. در سوی دیگر، خیل وسیعی از کشورهای فقیر و درحال‌توسعه جای گرفته‌اند که با توجه به محدودیت در تولید واکسن، با مشکلات زیادی در این زمینه مواجه‌ می‌باشند. همین موضوع، باعث شده تا ایده چشم‌پوشی سازندگان واکسن از مالکیت فناوری‌های تولید واکسن (با تمرکز بر پتنت‌های به ثبت رسیده) مطرح شده و حتی کشورهای هند و آفریقای جنوبی، پیشنهاد رسمی خود در این زمینه را به سازمان تجارت جهانی ارائه نمایند.این در حالی است که چشم‌پوشی موقتی از برخی قوانین مالکیت فکری در حوزه تولید واکسن، تبعات پیچیده‌ای به همراه خواهد داشت. شاید در نگاه نخست، این تصمیم به نفع کشورهای ضعیف‌تر بوده و احتمالاً دسترسی به واکسن را تسهیل نماید، اما تضعیف قوانین مالکیت فکری و کاهش انگیزه نوآوران و مخترعین برای سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های تحقیق‌و‌توسعه‌ای، نوآوری را متوقف نموده و عملاً دود این ماجرا به چشم همه خواهد رفت!

شاید بمب خبری هفته‌های اخیر، تصمیم دولت آمریکا برای پشتیبانی از کاهش موقتی قوانین ثبت اختراع در مورد واکسن کووید-۱۹ بود؛ مسئله‌ای که استقبال کشورهای ضعیف و انتقاد ضمنی شرکت‌های داروسازی را در پی داست. در این بین، موضع اتحادیه اروپا به‌عنوان بخش بزرگی از جوامع صنعتی و ثروتمند، مهم و کلیدی ارزیابی می‌شود. کمیسیون اروپا، در یک واکنش جالب و قابل‌تأمل، خواستار تشویق برای به اشتراک‌گذاری دانش و انتقال فناوری شده و همچنین ایجاد امکانات تولید به‌ویژه در آفریقا و در عین حال، گزینه صدور مجوز اجباری را ابزار بهتری نسبت به لغو موقت قوانین پتنت دانسته است. والدیس دومبروسکیس (Valdis Dombrovskis)، معاون اجرایی این کمیسیون، در این خصوص اظهار داشته: «مجوزهای اجباری، یک ابزار کاملاً مشروع در ارتباط با یک بیماری همه‌گیر است». وی استدلال کرد که این مجوزها، می‌توانند از افزایش تولید واکسن و اشتراک دانش تولید آن پشتیبانی کنند.

رکن کلیدی در اعطای مجوز، حق انتخاب مالک پتنت برای تعیین شرایط قرارداد است (انحصاری یا غیر انحصاری بودن، الزامات فنی و پشتیبانی و از همه مهم‌تر، نرخ حق امتیاز پتنت) که البته حق امتیاز می‌بایست معقول، منصفانه و عاری از هر گونه شرایط تبعیض‌آمیز باشد. حال با کمک گرفتن از مجوزهای اجباری در شرایط اضطراری (از جمله بیماری و معضلات بهداشتی)، می‌توان از این رضایت نیز صرف‌نظر نمود. در این حالت، دولت‌ها اجازه خواهند داشت تا بدون توجه به رضایت صاحبان پتنت، اقدام به واگذاری حق بهره‌برداری به دیگران نمایند.

تفاوت کلیدی نگاه اتحادیه اروپا و دولتمردان آمریکا هم در همین موضوع نهفته است. به جای چشم‌پوشی از قواعد ضروری مالکیت فکری و در هم ریختن نظام فعلی که می‌تواند خطر توقف یا کاهش نرخ نوآوری را در پی داشته باشد، می‌توان محدودیت‌هایی بر صاحبان پتنت‌های دارویی اعمال نمود. دومبروسکیس اعلام کرده که پیشنهاد کمیسیون را در ماه جولای به سازمان تجارت جهانی ارائه می‌کنند که در آن، علاوه بر تأکید بر مجوز اجباری به‌جای لغو پتنت، پیشنهادات دیگری شامل محدودیت‌های صادراتی واکسن، افزایش تعهدات تولید و سرمایه‌گذاری در ظرفیت تولید کشورهای درحال‌توسعه و افزایش کمک‌ها به برنامه کواکس (Covax) درج گردیده است.

گفتنی است که اکثریت قریب به اتفاق اعضای پارلمان اروپا، از آمریکا و انگلیس به دلیل جمع‌آوری دوزهای بیش از حد انتقاد کرده‌اند. به نظر می‌رسد که افزایش تولید و امضای توافقات سریع با کشورهای درحال‌توسعه برای صادرات واکسن و پشتیبانی انسانی و لجستیکی برای واکسیناسیون، راهکار بهتری در مقایسه با کوبیدن بر طبل فقیر و غنی و تلاش برای لغو اعتبار سیستم پتنت به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین زیرساخت‌های توسعه نوآوری خواهد بود!

پربازدید‌ترین‌ها

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک
۹ تیر ۱۴۰۰

دعوت به همکاری در تیم جستجوی نوآوری کانون با تخصص مهندسی مکانیک

کانون پتنت ایران جهت توسعه تیم جستجوی نوآوری خود، از فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد یا دکتری در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه‌های برتر کشور، دعوت به همکاری به عمل می‌آورد.

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله
۱۶ تیر ۱۴۰۰

تجاری‌سازی اختراع یک کودک ۹ ساله

ایده یک کودک ۹ ساله که حاضر نبود حتی برای دقایقی از عروسکش جدا شود، منجر به شکل‌گیری یک کسب‌وکار خانوادگی شد. «آدل فولتون»، با مطرح نمودن ایده قرار گرفتن یک جیب شفاف بر روی کوله‌پشتی به منظور قرار گرفتن عروسک در آن، نه تنها مشکل کودکانه خود را حل نمود، بلکه با اخذ گواهی ثبت اختراع و ثبت ایده در یک پلتفرم سرمایه‌گذاری جمعی، تولید و فروش محصول را هم آغاز نموده است.

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری
۱۲ تیر ۱۴۰۰

بررسی آناتومی پتنت در سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری

با توجه به اهمیت اسناد ثبت اختراع و اطلاعات ارزشمند موجود در آن‌ها، عنوان جدیدی در وبینارهای آکادمی کانون پتنت ایران قرار گرفته که به شناخت اجزا و بخش‌های مختلف یک پتنت اختصاص دارد. این دوره آموزشی که تحت عنوان «آناتومی پتنت» در تقویم تابستانه آکادمی گنجانیده شده، در تاریخ پنجم مرداد ماه و در قالب برنامه سه‌شنبه‌های با طعم مالکیت فکری برگزار می‌گردد.

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی
۱۳ تیر ۱۴۰۰

پیشگامی چینی‌ها در ثبت اختراعات حوزه انرژی خورشیدی

با وجود رقابت کشورهای پیشرفته در زمینه استفاده از انرژی خورشیدی، به نظر می‌رسد که کشورهای آسیایی، گوی سبقت را از دیگر رقبا ربوده‌اند. در میان ده متقاضی برتر ثبت اختراع در این حوزه، نه مورد آسیایی بوده و فقط یک شرکت کانادایی در این بین حضور دارد. در این بین، چین با بیش از ۲۳۳ هزار پتنت فامیلی، فاصله‌ای زیاد با رقبا ایجاد نموده و عملاً خود را به‌عنوان رهبر اصلی این حوزه شناسانده است.

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی
۱۴ تیر ۱۴۰۰

جمع‌آوری استخری از پتنت‌های مرتبط با فناوری صدای سه بعدی

سونی با همکاری چند شرکت فعال در حوزه فناوری‌های صوتی، استخری از پتنت‌های متنوع‌ جمع‌آوری نموده که برای پیاده‌سازی استاندارد جدید صدای سه بعدی، الزامی و البته کافی می‌باشند. متقاضیان فعالیت در این حوزه، با اخذ مجوز بهره‌برداری از این مجموعه، بدون نگرانی از هر گونه دادرسی و نقض پتنت، می‌توانند به فعالیت‌های خود ادامه داده و نسل بعدی فناوری‌های صوتی را ارتقاء دهند.

شارژ تلفن‌های هوشمند از طریق صداهای محیطی
۲۱ تیر ۱۴۰۰

شارژ تلفن‌های هوشمند از طریق صداهای محیطی

شیائومی در تلاش برای توسعه قابلیت نوآورانه‌ای برای شارژ گوشی‌های هوشمند است. این فناوری که به تازگی در دفتر مالکیت فکری چین به ثبت رسیده، از صدا برای شارژ دستگاه‌های الکترونیکی استفاده می‌کند. به این منظور، دستگاهی برای جمع‌آوری صدا و ارتعاشات محیط تعبیه شده که آن‌ها را به انرژی مکانیکی تبدیل می‌کند. در ادامه، این لرزش مکانیکی به یک جریان الکتریکی تبدیل شده و شارژ شگفت‌انگیز تلفن‌های همراه و سایر دستگاه‌های الکترونیکی را ممکن می‌سازد.