۲۰ بهمن ۱۳۹۵

نقش آفرینی پتنت زایی در انتخاب دانشگاه های نوآور جهان

دانشگاه ها، سازمان های تحقیقاتی دولتی و آزمایشگاه های صنعتی به عنوان سه رکن اصلی تولید دانش محسوب می گردند. در گذشته این سه نهاد مستقل از یکدیگر بوده و تقریباً می توان گفت ارتباط چندانی در مهم ترین حوزه عملکردی خود یعنی تولید دانش نداشتند. با ظهور مفاهیم جدید در دنیای کسب و کار، نظیر نوآوری و کارآفرینی و نقش آفرینی گسترده فناوری در اقتصاد، شاهد ظهور نوعی رابطه شامل تعاملات و هم پوشانی های فزاینده مابین این سه بخش در در طی 20 سال گذشته بوده ایم که از آن تحت عنوان مارپیچ سه گانه یاد می شود. به اعتقاد etzkowitz (نظریه پرداز مارپیچ سه گانه)، تمرکز دانشگاه ها بر نقش جدید خود به عنوان مأموریت سوم (در کنار دو مأموریت آموزش و پژوهش) باعث ظهور دانشگاه های کارآفرین گردیده است. 
با نقش آفرینی جدید دانشگاه ها در حوزه نوآوری و کارآفرینی، میزان نوآوری در دانشگاه به معیاری مهم در ارزشیابی این نهاد بدل گردیده است. اهمیت فاکتورهای مرتبط با نوآوری به قدری افزایش یافته که برخی نهادها، دانشگاه ها را صرفاً بر اساس عوامل و معیارهای مؤثر بر نوآوری و کارآفرینی رتبه بندی می نمایند؛ مؤسسه رویترز یکی از این نهادهای بین المللی است که از سال 2015 اقدام به ارزیابی و رتبه بندی دانشگاه های نوآور در سطح جهان نموده است. رویترز بخشی از مؤسسه تامسون رویترز به عنوان یکی از بزرگترین آژانس های خبری بین المللی به شمار می رود که به پوشش اخبار مرتبط با حوزه های تجارت و سرمایه گذاری، فناوری و کارآفرینی و ... می پردازد. 
بنا به گزارش رویترز که دانشگاه های نوآور برتر در سال 2016 میلادی را معرفی می نماید، سه دانشگاه استنفورد، انستیتو فناوری ماساچوست و دانشگاه هاروارد برای دومین سال متوالی توانستند به ترتیب جایگاه های اول تا سوم برترین دانشگاه های نوآور جهان را به خود اختصاص دهند. البته باید خاطرنشان کرد در رتبه های پایین تر این لیست، تغییرات چشمگیری نسبت به لیست سال 2015 میلادی رخ داده است؛ برای مثال دانشگاه کارنگی ملون آمریکا با وجود آن که در سال 2015 میلادی در رتبه 56 قرار گرفته بود ولی در سال 2016 میلادی نتوانسته در بین 100 دانشگاه برتر قرار گیرد. کارشناسان یکی از دلایل این افت فاحش را، ثبت اختراعات صورت گرفته در سال 2015 میلادی می دانند که عدم کسب امتیاز مربوط به این معیار در سال 2016 میلادی منجر به خارج شدن این دانشگاه از لیست 100 دانشگاه برتر شده است. 
رتبه بندی صورت گرفته بر اساس ارزیابی میزان پیشرفت پژوهش های علمی در بیش از 600 دانشگاه و مؤسسه علمی در جهان در بازه زمانی 2009 تا 2014 میلادی و بر اساس شاخص هایی نظیر تعداد مقالات منتشر شده و نیز تعداد ثبت اختراع های ثبت شده انجام گرفته است. در زیر شاخص های اصلی ارزیابی مذکور به تفصیل بیان گردیده است. با دقت در شاخص های مورد استفاده می توان به این نتیجه رسید که از مزایای اصلی متدولوژی رتبه بندی در این گزارش، استفاده از داده های حقیقی و کاربردی نظیر تعداد پتنت و میزان استنادات می باشد.
  • Patent Volume: در این شاخص، دانشگاه ها و مؤسسات علمی بر اساس تعداد کل ثبت اختراعات صورت گرفته ارزیابی می گردند. بنا به گفته رویترز، این شاخص برآوردی از میزان تجاری سازی های موفق احتمالی ارائه می دهد. شاخص مذکور محدود به تعداد پتنت های ارائه شده در WIPO می باشند.
  • Patent Success: این شاخص به ارزیابی تعداد اختراعات گرنت شده و درصد موفقیت ثبت احتراعات می پردازد. 
  • Global Patents: این شاخص تعداد پتنت های ثبت جهانی شده را در بر داشته که توسط دفاتر ثبت اختراعات آمریکا، اروپا و ژاپن پوشش داده شده است.
  • Patent Citations: یکی از شاخص های مهم در ارزیابی دانشگاه ها و مؤسسات علمی، تعداد استناداتی است که یک پتنت از سایر پتنت ها دریافت می کند. این شاخص، تأثیر پتنت مورد نظر را در تجاری سازی دیگر تحقیقات نشان می دهد. 
  • Patent Citation Impact: در این شاخص میزان تأثیر پتنت با توجه به نسبت استنادات به کل پتنت ها محاسبه می گردد. اهمیت این شاخص در عدم وابستگی آن به اندازه سازمان و تعداد پتنت های آن می باشد.
  • Percent of Patents Cited: این شاخص درصدی از پتنت هایی که حداقل یک بار توسط سایر پتنت ها مورد استناد قرار گرفته اند نسبت به کل پتنت ها را محاسبه می نماید. (با توجه به ماهیت این شاخص و تشابه زیاد آن با شاخص قبلی، میزان تأثیر هر یک از آن ها برابر با نصف دیگر شاخص ها مفروض شده است.)
  • Patent to Article Citation Impact: این شاخص مشابه شاخص «Patent Citation Impact» بوده، با این تفاوت که در آن میانگین دفعاتی که مقالات توسط یک ثبت اختراع مورد استناد قرار می گیرند، محاسبه می گردد.
  • Industry Article Citation Impact: تعداد استنادات مقالات به یکدیگر، می تواند به عنوان معیاری برای تشخیص میزان تأثیر تحقیقات علمی به شمار آید؛ با توجه به این که در این جا هدف ارزیابی میزان نوآوری می باشد، این معیار با کمی تغییر مورد استفاده قرار گرفته است. در واقع به جای محاسبه نعداد کل استنادات، صرفاً استنادات صنعتی به مقالات مورد توجه قرار گرفته است. با این تغییر، میزان اهمیت و تأثیر مقالات بر تجاری سازی یافته های علمی به صورت دقیق تری ارزیابی می گردد.
  • Percent of Industry Collaborative Articles: در این شاخص درصدی از مقالات دانشگاهی که دارای اشتراکات با بخش صنعتی و تجاری (دارای نویسنده مشترک) است، مورد محاسبه قرار می گیرند.
  • Total Web of Science Core Collection Papers: در این شاخص تعداد کل مقالات تولید شده مورد ارزیابی قرار می گیرد.
در جدول زیر 10 دانشگاه برتر جهان از منظر نوآوری آورده شده است.

filereader.php?p1=main_aab9e1de16f38176f

اگر مقایسه ای بین دانشگاه های موجود در لیست 100 دانشگاه نوآور جهان با توجه به کشور مبدأ داشته باشیم، آمریکا با ۴۶ دانشگاه بیشترین تعداد دانشگاه های نوآور جهان را در این فهرست به خود اختصاص داده است. ژاپن با ۹ دانشگاه در رتبه دوم و کشورهای فرانسه و کره جنوبی با ۸ دانشگاه مشترکاً در رتبه سوم قرار گرفته اند. در شکل زیر وضعیت دیگر کشورها در رتبه بندی جهانی دانشگاه های نوآور در سال 2016 تشریح گردیده است.

filereader.php?p1=main_508c75c8507a2ae52

با بررسی لیست 100 دانشگاه نوآور برتر، می توان به نکات قابل توجهی دست یافت؛ از جمله:
  • بسیاری از دانشگاه های مطرح به رغم عملکرد مناسب در شاخص های متعارف علمی، نتوانسته اند در بین 100 دانشگاه نوآور برتر جهان قرار گیرند. از علل عمده این امر می توان به مواردی نظیر ارتباط ضعیف پژوهش های انجام گرفته با صنعت و عدم توانایی تولید پتنت های تجاری اشاره کرد.
  • ۲۹ دانشگاه اروپایی در این فهرست حضور دارند.
  • مؤسسه پیشرفته علوم و فناوری کره (KAIST) به عنوان برترین دانشگاه خارج از آمریکا از دیدگاه نوآوری در لیست حضور دارد. این مؤسسه به عنوان نوآورترین دانشگاه آسیایی، در سال 2016 میلادی جایگاه خود را نسبت به سال 2015 میلادی، 4 پله ارتقاء داده و به جایگاه ششم صعود کرده است. 
  • 19 دانشگاه آسیایی در این فهرست قرار دارند که از این تعداد، 9 دانشگاه از کشور ژاپن، 8 دانشگاه از کره جنوبی و 2 دانشگاه متعلق به چین هستند. این امر نشان دهنده حرکت سریع آسیای شرقی در کسب جایگاه های برتر دنیا است. 
منابع و ماخذ

پربازدیدترین‌ها

از بازیگری تا اختراعی برای نورپردازی صحنه‌های نمایش

از بازیگری تا اختراعی برای نورپردازی صحنه‌های نمایش

«مود آدامز»، یکی از مشهورترین بازیگران زن در اوایل قرن بیستم میلادی بود. زنی بااستعداد که نه تنها در عرصه بازیگری خودنمایی نمود، بلکه خود را به‌عنوان مخترعی خلاق و کوشا به جهان شناساند. وی با همکاری مهندسین جنرال الکتریک، بزرگ‌ترین لامپ رشته‌ای را اختراع نموده و آن در سیستم پتنت به ثبت رسانید. مجموعه نوآوری‌های وی در زمینه نورپردازی، با ایجاد انقلابی در هنرهای نمایشی، بسیاری از علاقه‌مندان این حوزه را به وجد آورد. در این نوشتار، با این مخترع و داستان‌های جالب نوآوری‌هایش بیشتر آشنا می‌شویم.

حقوق مالکیت فکری و اثرات آن بر عملکرد شرکت‌ها

حقوق مالکیت فکری و اثرات آن بر عملکرد شرکت‌ها

با وجود اینکه مزایای فراوان مالکیت فکری غیرقابل چشم‌پوشی است، اما صاحبان کسب‌وکارها به دنبال یافتن چگونگی و میزان تأثیر این حقوق بر عملکرد شرکت‌های خود می‌باشند. گزارش جدید دفتر ثبت اختراع اروپا، به مقایسه عملکرد اقتصادی شرکت‌های دارنده حقوق مالکیت فکری در مقایسه با شرکت‌های فاقد این حقوق پرداخته که در این نوشتار نگاهی اجمالی به آن شده است. بر اساس این گزارش که با بررسی بیش از ۱۲۷ هزار شرکت اروپایی تهیه شده، زمانی که یک «SME» پتنتی در اختیار داشته باشد، درآمد آن تا ۵۰ درصد بیشتر خواهد شد.

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

یکی از برندهای مشهور در صنعت خودرو، تویوتا است که نه تنها بازار آسیا، بلکه اروپا و آمریکا به‌عنوان محل فعالیت رقبای قدرتمندی همچون فورد، جنرال موتورز، دایملر و فولکس‌واگن را تحت سیطره خود درآورده است. رمز موفقیت این غول ژاپنی، تمرکز بر نوآوری و برتری بر رقبا با استفاده از فناوری‌های متمایز و کارآمد است. ثبت بیش از ۲۷۰۰ درخواست در هر یک از کشورهای ژاپن و آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی، بخشی از فعالیت‌های گسترده این شرکت نوآور را نشان می‌دهد. در این نوشتار، به مرور و بررسی فعالیت‌های ثبت اختراع تویوتا موتور طی سال‌های اخیر می‌پردازیم.

شرکت چینی «BOE Technology»؛ پیشگام حوزه اینترنت اشیاء

شرکت چینی «BOE Technology»؛ پیشگام حوزه اینترنت اشیاء

شرکت چینی «BOE»، در سال ۱۹۹۳ میلادی و توسط «وانگ دانگشنگ»، کارآفرین موفق چینی تأسیس شد. این شرکت که بیشتر در حوزه اینترنت اشیاء فعال است، طی سال‌های اخیر عملکرد فوق‌العاده‌ای در خصوص ثبت اختراع از خود به جای گذاشته که نمونه‌هایی از آن، بیش از ۲۶۰۰ گواهی ثبت اختراع در چین و بیش از ۲۱۰۰ گواهی در آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی است. در این نوشتار، با فعالیت‌های ثبت اختراع این شرکت فناور بیشتر آشنا می‌شویم.

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان، یکی از اولین دانشگاه‌های دولتی آمریکا است. این دانشگاه که یکی از برجسته‌ترین دانشگاه‌های جهان و پیشرو در آموزش و پژوهش محسوب می‌شود، بیش از ۵۱ هزار دانشجو و ۵۶۰۰ عضو هیئت‌علمی دارد. دانشگاه میشیگان، در خصوص ثبت اختراع نیز عملکرد قابل توجهی داشته و در سال ۲۰۲۰ میلادی، با ثبت ۲۲۱ درخواست جدید در آمریکا، در جایگاه هشتم دانشگاه‌های برتر متقاضی ثبت اختراع در این کشور قرار گرفته است. در این نوشتار، با این دانشگاه نوآور و عملکرد آن در خصوص ثبت اختراع بیشتر آشنا می‌شویم.

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

بسیاری از مردم جهان، با عروسک‌های «ماپت» آشنا هستند. عروسک‌هایی که خلق آن‌ها دیون تخیل عجیب و مثال‌زدنی «جیم هنسون» بوده است. هنسون در کنار علاقه زیادی که به آفرینش کاراکترهای عروسکی جدید داشت، مسئله حفاظت از آن‌ها را نیز به صورت جدی دنبال می‌کرد. در این نوشتار، با بخشی از داستان زندگی هنسون و اهمیت استفاده از سیستم مالکیت فکری برای وی بیشتر آشنا می‌شویم.