۲۰ تیر ۱۳۹۶ ده استراتژی مالکیت فکری برای استارت آپ های مبتنی بر فناوری-قسمت دوم
مقدمه
همانطور که در قسمت پیشین مقاله نیز ذکر شد، مالکیت فکری معمولاً به عنوان با ارزش ترین بخش از فناوری استارت آپی محسوب شده و در نتیجه حفاظت از آن می تواند برای جذب سرمایه  و جلوگیری از رقابت های غیرمنصفانه بسیار مفید باشد.
در قسمت پیشین مقاله چهار استراتژی مهم برای برای استارت آپ های مبتنی بر فناوری شرح داده شد؛ در این بخش نیز استراتژی کلیدی دیگر ارائه می شود.

filereader.php?p1=main_34173cb38f07f89dd

از داشتن یک نام تجاری مناسب اطمینان حاصل نمایید.
نام تجاری می تواند به عنوان یک عامل بسیار پر ارزش در بازار محسوب گردد. استارت آپ ها باید مطمئن شوند که نام تجاری و لوگوهای به کار رفته از سوی آن ها، برای استفاده های تجاری کاملاً شفاف و روشن باشد. در ادامه به برخی نکات که می بایست در انتخاب نام و نشان تجاری به آن ها دقت نمود، اشاره می شود:
  • نام مد نظر خود را در گوگل جستجو نموده تا ببینید چه شرکت هایی و با چه زمینه کاری از آن استفاده می نمایند.
  • با جستجو در دفتر ثبت پتنت و علائم تجاری آمریکا و یا کشوهای هدف، امکان ثبت نام مد نظر خود را بررسی نمایید.
  • پس از انتخاب مناطق جغرافیایی که در آن ها قرار است فعالیت تجاری انجام گیرد، با جستجو در فایل های اطلاعاتی از عدم تشابه اسمی با شرکت های فعال در آن مناطق اطمینان حاصل نمایید.
  • با استفاده از وبسایت هایی نظیر «GoDaddy.com»، از در دسترس بودن دامنه مرتبط با نام مد نظر خود اطمینان حاصل نمایید. اگر دامنه «com.» در دسترس نباشد، نشانگر وجود مشکلات احتمالی در آینده خواهد بود.
  • مطمئن شوید نام انتخاب شده کاملاً واضح بوده و در اذهان باقی می ماند.
  • ممکن است نیاز باشد فرآیند جستجو و انتخاب نشان تجاری متناسب با کسب و کار خود را به یک وکیل با تجربه بسپارید.
  • نام انتخابی نباید محدود کننده باشد؛ در غیر این صورت با تغییرات احتمالی در حوزه کسب و کار و یا استراتژی های توسعه کسب و کار، مجبور به تغییر نام تجاری خواهید شد.
  • پیشنهاد می شود در ابتدا پنج اسم مورد علاقه خود را انتخاب کرده و سپس با استفاده از نظرات کارمندان، شرکاء و سرمایه گذاران و از همه مهمتر مشتریان، آن ها را تست نمایید.
  • در مورد پیامدهای بین المللی نام انتخابی (برای مثال بار معنایی به نسبت منفی در زبان ها و فرهنگ های دیگر) حساسیت به خرج دهید.
  • سعی نمایید از املای غیر معمول اسامی اجتناب کنید؛ شرکت هایی نظیر گوگل و یاهو که از نام غیر معمول استفاده کرده اند، به عنوان نمونه های استثناء به شمار می آیند.
پس از انتخاب نهایی اسامی و آماده سازی لوگوهای مرتبط، استارت آپ ها می بایست آن ها را به عنوان علائم تجاری ثبت نمایند. ثبت علائم تجاری علاوه بر ممانعت از رقبا برای استفاده از نام های مذکور، می تواند به یک شرکت تازه تأسیس کمک نموده تا در بازار بهتر و بیشتر شناسانده شود. با توجه به هزینه مقرون به صرفه ثبت علائم تجاری (این هزینه در آمریکا تقریباً برابر با 225 دلار است)، استفاده از مزایای ثبت علائم مذکور کاملاً عقلانی به نظر می رسد.

استراتژی پتنت شرکت باید از دید هزینه ای کاملاً کارا و اثربخش باشد.
پتنت ها می توانند به عنوان دارایی های ارزشمند یک شرکت به شمار آیند. با توجه به استراتژی های نوین شرکت های نوآور پیشرو، سبدهای پتنت می تواند به عنوان منبع فراهم آورنده منافع و مزایا از طریق روش های تهاجمی (به عنوان راهی برای از میدان به در کردن رقبا در زمینه فناوری های مشابه) تعریف می شود. با این حال، پتنت ها هنوز هم به عنوان یک رویکرد دفاعی اصلی در کسب منافع مطرح می باشد. برای مثال، ثبت پتنت می تواند به عنوان یک برگ برنده بسیار حیاتی، از نقض حقوق مالکیت استارت آپ ها توسط رقبا ممانعت نماید. علاوه بر این، مواردی نظیر جریان درآمدی ناشی از شرایط حل و فصل بهتر اختلافات حقوقی و نیز فرصت های تبادل لیسانس پتنت، می تواند به عنوان مزایای فرعی ثبت پتنت لحاظ گردد.
یک سؤال مشترک در بین بسیاری از صاحبان کسب و کار و استارت آپ های مبتنی بر فناوری، این است که به چه میزان باید هزینه و زمان صرف ثبت اختراعات نمود و دامنه ثبت پتنت به چه میزان باید وسعت یابد؟ بسیاری از شرکت ها اقدام به صرف مقدار قابل ملاحظه ای از منابع جهت ثبت پتنت در طیف گسترده ای از زمینه های کاری خود می نمایند. این در حالی است که برخی دیگر از شرکت ها تقریباً هیچ فعالیتی در این زمینه نمی نمایند. در پاسخ باید اشاره کرد که هر دو این استراتژی ها نادرست می باشد. به عنوان یک استارت آپ مبتنی بر فناوری، توسعه یک سبد گسترده از پتنت ها نیازمند صرف زمان بسیار طولانی و نیز هزینه به نسبت زیادی خواهد بود. نکته کلیدی در این جا است که بازگشت سرمایه چنین اقدامی در کوتاه مدت بعید خواهد بود. از سوی دیگر، ثبت تعداد زیادی پتنت با کیفیت پایین به ندرت همراه با ارزش افزایی مقرون به صرفه برای شرکت های استارت آپی خواهد بود. راهکار پیشنهادی ثبت پتنت برای نوآوری های اصلی شرکت می باشد، آن هم به شرط آن که قابلیت رصد محصولات رقیب و تشخیص نقض حقوق متعلق به شرکت وجود داشته باشد.
استارت آپ ها می توانند فرآیند حفاظت از دارایی های فکری خود از طریق ثبت پتنت را بدون صرف هزینه های هنگفت شروع نمایند. برای مثال، یک شرکت استارت آپی می تواند با استفاده از «Provisional Application» یک توصیف ساده و شفاف از فناوری توسعه داده شده خود ارائه دهد؛ از این طریق شرکت یاد شده می تواند به صورت مقدماتی نوآوری خود را ثبت نموده و پس از آن در طی یک بازه زمانی یک ساله فرصت خواهد داشت تا فرآیند ثبت پتنت و هزینه های بیشتر آن را تکمیل نماید.
علاوه بر این، شرکت های جوان و تازه تأسیس می توانند با بهره مندی از برخی تسهیلات تعریف شده برای برخی شرکت های نوپا در اداره ثبت اختراعات و نشان های تجاری آمریکا که در غالب برنامه «Track One» ارائه می گردد، فرآیند ثبت پتنت را بسیار زودتر از زمان معمول آن و طی یک بازه زمانی یک ساله به انجام برسانند.
یکی دیگر از نگرانی های شرکت های استارت آپی، ترس از باجگیران پتنت می باشد؛ این امر در برخی از کسب و کارها به دلیل ماهیت فناوری های مورد استفاده از اهمیت بیشتری برخوردار می گردد. باید توجه داشت که به ثبت رساندن پتنت تنها راه دفاع در مقابل ادعاهای دیگران نیست. انتخاب استراتژی های کم هزینه تر نظیر استفاده از خدمات ارزیابی اختراعات می تواند به عنوان راه های جایگزین ثبت پتنت تلقی گردد. شرکت هایی مانند «RPX» و «Unified Patents» با توجه به ارزش دارایی های فکری شرکت، خدمات قابل ملاحظه ای به شرکت های متقاضی ارائه می نمایند. حتی شرکتی به نام «LOT Network»، خدمات خود را برای شرکت های کوچک به صورت کاملاً رایگان ارائه می دهد.

در زمینه ثبت پتنت، یک استراتژی جهانی با در نظر گرفتن مناطق مختلف از جمله چین در پیش بگیرید.
داشتن یک استراتژی جهانی در ذهن، حتی در مراحل اولیه تأسیس شرکت، می تواند در موفقیت استارت آپ ها نقشی حیاتی ایفاء نماید. اغلب استارت آپ ها با توجه به تمایل به حفاظت از اختراعات و نوآوری های خود در کوتاه ترین زمان و با کمترین هزینه، استانداردهای بین المللی در این زمینه را نادیده می گیرند. به همین دلیل، با گسترده شدن زمینه های فعالیت شرکت و ورود به بازارهای بین المللی، با مشکلات عدیده ای نظیر محرومیت از حمایت های بین المللی حفاظتی و یا عدم استفاده از پوشش های حفاظتی در کشور هدف رو به رو خواهند شد. پیشنهاد می گردد به منظور عدم مواجهه با چالش های اینچنینی، با وکیل ثبت پتنت خود در زمینه حفاظت های بین المللی و نحوه استفاده از آن ها صحبت نمایید.
اگر شرکت استارت آپی در زمینه تولید محصولات غیر نرم افزاری فعالیت می نماید، در نظر گرفتن یک استراتژی حفاظت از حقوق مالکیت فکری در چین از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. بسیاری از مردم معتقدند این کشور از لحاظ حمایت از دارایی های فکری بسیار نامناسب است؛ با این حال به نظر می رسد در طی سال های اخیر، موضوع مالکیت فکری در چین به چالشی بزرگ بدل گردیده و قوانین و فرآیندهای حمایتی حوزه مالکیت فکری با سرعت شگرفی در حال تغییر و تحول هستند. پیشنهاد می گردد در صورتی که قصد فعالیت در بازار چین را دارید، استفاده از راهکارهای حفاظتی نظیر ثبت پتنت با توجه به هزینه به نسبت پایین آن در این کشور، در اولویت قرار گیرد.

در استفاده از نرم افزارهای منبع باز، احتیاط نمایید.
در توسعه نرم افزارها، یک شرکت استارت آپی ممکن است استفاده از نرم افزارهای منبع باز را در دستور کار خود قرار دهد. اگر چه استفاده از این گونه نرم افزارها به صورت کلی رایگان بوده و می تواند فرآیند توسعه را تسریع بخشد، با این حال می بایست پیش از هر اقدامی مجوزهای مرتبط با آن به دقت بررسی گردد. در برخی موارد که نرم افزار منبع باز بدون حق لیسانس ارائه شده است، ممکن است استارت آپ ها را با تهدیدهایی نظیر نقض قوانین کپی رایت رو به رو نماید. از سوی دیگر، استفاده از این نرم افزارها به دلیل ماهیت آن ها در دسترسی عمومی به تمامی توسعه های صورت گرفته، می تواند شرکت را از هر گونه مالکیت بر توسعه های انجام گرفته آتی محروم نماید. بر این اساس، هر شرکت باید از ریسک های استفاده از این گونه نرم افزارها آگاه بوده و با علم به این خطرات در مورد چگونگی و زمان استفاده از آن ها اقدام نماید.

استفاده از راهکارهای قانونی و طرح دعوی در دادگاه های مالکیت فکری صرفاً در موارد بسیار نادر باید صورت گیرد.
استفاده از راهکارهای حقوقی جهت حل اختلافات بر سر دارایی های فکری می تواند زمان و بودجه بسیاری از شرکت هدر دهد. همچنین می تواند به عنوان عاملی بازدارنده در فعالیت های کارکنان شرکت عمل نماید. در بسیاری موارد، خروج افراد از شرکت در موقعیت های حساس، انصراف شریک تجاری از ادامه پروژه مشترک و یا ادعای یک باجگیر پتنت در نقض مالکیت فکری و دریافت مبلغی گزاف می تواند موجب تحریک احساسات در شرکت و واکنش های عصبی کارکنان در قبال موقعیت پیش آمده گردد. این احساسات واکنشی، سیاست های شرکت را به سمت و سوی این اصل خواهد برد که «ما نیازمند مبارزه هستیم».
به جز در موارد نادر که ادامه بحث و گفتگو بر سر مشکل پیش آمده ممکن نباشد، مبارزه و واکنش های عجولانه بسیار اشتباه خواهد بود. اتخاذ راهکارهای حقوقی برای رفع مشکلات می تواند علاوه بر صرف زمان و هزینه، تمرکز شرکت را از رشد و توسعه، به پیروزی در پرونده از طریق درگیر نمودن بسیاری از نفرات کلیدی شرکت تغییر دهد. به طور خلاصه، شرکت ها می بایست استفاده از راهکارهای قانونی را به عنوان آخرین راه در نظر گیرند و تا آن جا که می توانند با گفتگو و تعامل، نوعی فهم مشترک بر سر مسئله مورد اختلاف ایجاد نمایند.

در استخدام نفرات جدید دقت نمایید.
مدیران شرکت های استارت آپی، در استخدام کارمندان جدید باید نهایت دقت را به خرج دهند. این امر در مواردی که فرد یاد شده پیش از این در شرکت های رقیب اشتغال داشته است، از اهمیت بیشتری برخوردار می گردد. برای اطمینان از عدم تخلف در جذب نفرات و جلوگیری از هر گونه شکایت قانونی از سوی کارفرمایان قبلی، توجه به موارد زیر ضروری است:
  • اطمینان حاصل نمایید که کارمند مورد نظر ذیل توافقنامه های الزام آور غیر رقابتی با رقبا، نظیر عدم جذب نیرو از یکدیگر نیست.
  • کارمند جدید باید کاملاً توجیه گردد، که هر گونه استفاده از اطلاعات محرمانه شرکت پیشین می تواند منجر به خسارات جبران ناپذیری برای شرکت گردد.
  • کارمندان جدید حق هر گونه استفاده از اطلاعات محرمانه دیگر شرکت ها از طریق اشخاص ثالث را ندارند؛ این امر به عنوان یکی از ضوابط و شرایط همکاری می بایست به دقت رعایت گردد.
  • قبل از استخدام، تمامی موارد پیش بینی شده در چک لیست مرجع استخدام نفرات جدید باید تکمیل گردد.
منابع و ماخذ

پربازدیدترین‌ها

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

یکی از برندهای مشهور در صنعت خودرو، تویوتا است که نه تنها بازار آسیا، بلکه اروپا و آمریکا به‌عنوان محل فعالیت رقبای قدرتمندی همچون فورد، جنرال موتورز، دایملر و فولکس‌واگن را تحت سیطره خود درآورده است. رمز موفقیت این غول ژاپنی، تمرکز بر نوآوری و برتری بر رقبا با استفاده از فناوری‌های متمایز و کارآمد است. ثبت بیش از ۲۷۰۰ درخواست در هر یک از کشورهای ژاپن و آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی، بخشی از فعالیت‌های گسترده این شرکت نوآور را نشان می‌دهد. در این نوشتار، به مرور و بررسی فعالیت‌های ثبت اختراع تویوتا موتور طی سال‌های اخیر می‌پردازیم.

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

بسیاری از مردم جهان، با عروسک‌های «ماپت» آشنا هستند. عروسک‌هایی که خلق آن‌ها دیون تخیل عجیب و مثال‌زدنی «جیم هنسون» بوده است. هنسون در کنار علاقه زیادی که به آفرینش کاراکترهای عروسکی جدید داشت، مسئله حفاظت از آن‌ها را نیز به صورت جدی دنبال می‌کرد. در این نوشتار، با بخشی از داستان زندگی هنسون و اهمیت استفاده از سیستم مالکیت فکری برای وی بیشتر آشنا می‌شویم.

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان، یکی از اولین دانشگاه‌های دولتی آمریکا است. این دانشگاه که یکی از برجسته‌ترین دانشگاه‌های جهان و پیشرو در آموزش و پژوهش محسوب می‌شود، بیش از ۵۱ هزار دانشجو و ۵۶۰۰ عضو هیئت‌علمی دارد. دانشگاه میشیگان، در خصوص ثبت اختراع نیز عملکرد قابل توجهی داشته و در سال ۲۰۲۰ میلادی، با ثبت ۲۲۱ درخواست جدید در آمریکا، در جایگاه هشتم دانشگاه‌های برتر متقاضی ثبت اختراع در این کشور قرار گرفته است. در این نوشتار، با این دانشگاه نوآور و عملکرد آن در خصوص ثبت اختراع بیشتر آشنا می‌شویم.

پنج سال برنامه فشرده برای شکستن رکوردهای مالکیت فکری

پنج سال برنامه فشرده برای شکستن رکوردهای مالکیت فکری

بررسی آمار و اطلاعات منتشر شده از سوی دفتر مالکیت فکری چین، نشان از علاقه شدید چینی‌ها به حقوق مالکیت فکری دارد. پنج سال تلاش فشرده که در قالب برنامه استراتژیک ۲۰۲۰-۲۰۱۶ دفتر مالکیت فکری چین انجام شد، رکوردهای عجیبی را برای این کشور به دنبال داشت. دستیابی به رکورد ۱۵.۸ پتنت به ازای هر ده هزار نفر، جایگاه نخست جهانی در درخواست‌های «PCT»، تغییر ۱۵ پله‌ای در شاخص جهانی نوآوری و تغییر ۴۷ پله‌ای در فهرست سهولت راه‌اندازی کسب‌وکار بانک جهانی، نمونه‌هایی از این موفقیت‌ها هستند. در این گزارش، عملکرد این دفتر و سیاست‌گذاری‌های صورت گرفته در این بازه پنج ساله و نتایج حاصل شده در سال ۲۰۲۰ بیشتر معرفی می‌شود.

دانشگاه ملی سئول؛ دانشگاهی خلاق و نوآور برای رشد و توسعه کره جنوبی

دانشگاه ملی سئول؛ دانشگاهی خلاق و نوآور برای رشد و توسعه کره جنوبی

دانشگاه ملی سئول به‌عنوان اولین دانشگاه جامع کره، با هدف ساخت نخبگان فکری برای هدایت و رهبری این کشور تأسیس شد. این دانشگاه، در کنار آموزش و تحقیق، کارآمدی پژوهش‌ها و ارتباط نزدیک با کاربردهای صنعتی را هم در اولویت خود داشته و از ۹۷۹ میلیون دلار بودجه مورد نیاز خود در سال ۲۰۲۰، حدود ۷۳۵ میلیون دلار آن را از از طریق درآمدهای خود دانشگاه تأمین نموده است. دانشگاه ملی سئول در سال ۲۰۲۰، تعداد ۲۰۲ درخواست ثبت اختراع در آوریکا و ۷۶ درخواست هم در دفتر ثبت اختراع اروپا داشته است. در این نوشتار، با این دانشگاه و فعالیت‌های ثبت اختراع آن بیشتر آشنا می‌شویم.

مروری بر سیستم «PCT» در سال ۲۰۲۰ میلادی

مروری بر سیستم «PCT» در سال ۲۰۲۰ میلادی

بنا بر گزارش سازمان جهانی مالکیت فکری، در سال ۲۰۲۰ غریب به ۲۷۶ هزار درخواست «PCT» به ثبت رسیده که در مقایسه با سال ۲۰۱۹، رشد تقریباً ۴ درصدی را به همراه داشته است. لازم به تأکید است که این رشد چهار درصدی علی‌رغم اثرات منفی اپیدمی کووید-۱۹ بر اقتصاد جهانی رخ داده و بخش عمده آن، به رشد چشمگیر فعالیت‌های ثبت اختراع چین باز می‌گردد. در این نوشتار، مروری اجمالی بر آخرین گزارش سازمان جهانی مالکیت فکری در خصوص وضعیت درخواست‌های به ثبت رسیده در سال ۲۰۲۰ میلادی داشته و نگاهی نیز به وضعیت ایران و کشورهای منطقه خواهیم داشت.