۱۶ فروردین ۱۳۹۷

صدور مجوز بهره‌برداری از فناوری-قسمت چهارم: شرایط و معیارهای مرتبط با توسعه‌های آتی

مقدمه

این نوشتار، بخش چهارم از کتابچه راهنمای لیسانس فناوری موفق «STL» است که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری «WIPO» و با هدف ارائه مهم‌ترین نکات و راهکارهای عملی، پیرامون تجارب موفق در حوزه اخذ و صدور مجوزهای بهره‌برداری از فناوری انتشار یافته است. با توجه به پارادایم «نوآوری باز» به‌عنوان مدل غالب همکاری بین سازمان‌های علمی به‌ویژه دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی و تجاری در عصر حاضر، اساس و بنیان مشارکت‌های فناورانه، بر قراردادها و موافقت‌نامه‌های مبادله مجوز بهره‌برداری از فناوری استوار شده است.

در بخش‌های پیشین از راهنمای مذکور، پس از معرفی مفاهیم اصلی مرتبط با لیسانس فناوری و شاخصه‌های کلیدی موفقیت در آن، با برخی از مهم‌ترین سؤالاتی که می‌بایست پیش از ورود به مذاکرات موافقت‌نامه صدور مجوز به آن‌ها پاسخ دهیم، آشنا شدیم. همچنین با شرایط و معیارهای کلیدی توافق، به‌عنوان یکی از موضوعات محوری در مذاکرات موافقت‌نامه‌های صدور مجوز فناوری که تعیین صحیح آن‌ها می‌تواند موفقیت در توافق را به همراه داشته باشد، آشنا شدیم. شرایط کلیدی را می‌توان در چهار خوشه اصلی شامل «موضوع مجوز بهره‌برداری»، «دامنه و محدوده حقوق انتقال‌یافته»، «شرایط و معیارهای مالی» و «توسعه‌های آتی فناوری» دسته‌بندی نمود.

در این قسمت سعی می‌گردد آخرین خوشه به‌تفصیل بررسی گردیده و مهم‌ترین شرایط و معیارهای مرتبط با توسعه‌های آتی فناوری، شامل «چگونگی مالکیت دریافت‌کننده مجوز در زمینه حقوق مرتبط با بهبودها و توسعه‌های جدید فناوری»، «خدمات پشتیبانی و قطعات و تجهیزات یدکی»، «چگونگی فرآیند مستندسازی، دانش فنی و مشاوره و آموزش» و نیز «شرایط مرتبط با آینده ارتباطات طرفین» معرفی گردد.

 

filereader.php?p1=main_c4ca4238a0b923820

 

خوشه چهارم: رشد و توسعه‌های آتی فناوری

۱- آیا دریافت‌کننده مجوز، مالکیت حقوق نسخه‌ها و محصولات آینده را در اختیار خواهد داشت؟

یکی از نگرانی‌هایی که دریافت‌کننده فناوری در فرآیند اخذ مجوز با آن روبرو است، به توسعه‌های آتی فناوری باز می‌گردد. تصور نمایید که وارد یک توافقنامه اخذ مجوز بهره‌برداری از یک فناوری جدید شده‌اید؛ حال اگر دارنده فناوری، اقدام به ارائه یک نسخه جدید و یا محصولی دیگر از فناوری نموده و مجوز بهره‌برداری از آن را در اختیار رقیب شما قرار دهد، چه اتفاقی رخ خواهد داد. حتی ممکن است، نسخه جدید ارائه‌شده از سوی دارنده فناوری، به منسوخ شدن فناوری قدیمی که در اختیار شما است، منجر گردد. همین چالش، موجب می‌شود تا اخذکننده مجوز، در پی دریافت حقوق گسترده پیرامون تغییرات جدید، پیشرفت‌ها و فناوری‌های مرتبط با موضوع توافقنامه باشد. البته در این مورد نیز نوعی تضاد و تعارض بین خواسته‌های اخذکننده و صادرکننده مجوز فناوری وجود دارد؛ از یک‌سو، دریافت‌کننده مجوز علاقه‌مند به در اختیار گرفتن حق بهره‌برداری از پیشرفت‌ها و نوآوری‌های جدید بوده و از سوی دیگر، دارنده فناوری در جهت پایداری و سلامت کسب‌وکار خود می‌بایست قادر به نوآوری و تغییر مسیر فناوری باشد که این امر مستلزم ایجاد محدودیت برای دریافت‌کننده مجوز، در زمینه توسعه‌های آتی فناوری است.

در هر صورت، نکته مهم و کلیدی این است که به‌طور دقیق روشن شود که آیا دریافت‌کننده مجوز، حقوق مرتبط با نسخه‌های جدید فناوری و یا محصول را در اختیار خواهد داشت و یا خیر. به عبارت دیگر، در یک موافقت‌نامه صدور مجوز بهره‌برداری از «IP»، باید مشخص گردد که آیا اخذ کننده مجوز، مجاز به استفاده از توسعه‌های آتی و موارد بهبود یافته خواهد بود؟

به‌طور کلی در قراردادهای اخذ و صدور مجوز فناوری، به نسخه‌های آتی فناوری و محصولات جدید مبتنی بر آن‌ها اشاره می‌شود، تا بتوان مسائل مرتبط با موارد بهبود یافته و فناوری‌ها و محصولات جدید، به‌ویژه مسائل مالی را تعیین تکلیف نمود.

آیا این نسخه‌ها یا محصولات جدید، نیاز به پرداخت‌های اضافی دارند؟ اگر چنین است، آیا مشخص نمودن پرداخت‌های ثابت در زمان کنونی امکان‌پذیر است؟ در اغلب موارد، پیش‌بینی و مذاکره برای تعیین پرداخت‌های مرتبط با نسخه‌های جدید و پیشرفت‌های فناورانه امکان‌پذیر نیست و به همین دلیل، توافق بر سر جزئیات پرداختی برای توسعه‌های آینده، نمی‌تواند وارد موافقت‌نامه صدور مجوز شود. چنین تعهداتی در صورت عدم یک موافقت‌نامه روشن و صریح مالی، قابل اجرا نخواهد بود.

مسئله مهم دیگری که می‌تواند مطرح شود، این است که آیا دسترسی دریافت‌کننده مجوز به تمامی نسخه‌های آتی، هم‌زمان با سایر دریافت‌کنندگان مجوز خواهد بود. موافقت‌نامه‌های صدور مجوز فناوری، عموماً نوعی دسترسی متوازن را برای دریافت‌کننده مجوز فراهم می‌آورند؛ بدین معنی که دسترسی در زمان مشابه و با شرایط و معیارهای قابل مقایسه، به پیشرفت‌ها و نسخه‌های آتی فناوری ممکن خواهد بود.

 

۲- آیا مجوز فناوری، خدمات پشتیبانی و قطعات و تجهیزات یدکی را شامل می‌شود؟

یکی دیگر از مواردی که در یک توافقنامه صدور و اخذ مجوز بهره‌برداری از فناوری می‌بایست به آن توجه شود، ارائه خدمات پشتیبانی، از سوی دارنده فناوری است. آیا خدمات پشتیبانی در استفاده و به‌کارگیری فناوری و محصولات مرتبط با آن، از سوی صادرکننده مجوز ارائه می‌گردد؟ برای مثال، در فناوری‌های مرتبط با وب، آیا دارنده فناوری در شرایط اضطراری که دسترسی به وب وجود ندارد، مجبور به پاسخگویی خواهد بود؟ آیا یک تعداد مشخص از کارکنان، به تصحیح اشکالات فنی تخصیص داده شده‌اند که وظیفه آن‌ها برطرف نمودن نقص‌ها و راه‌اندازی مجدد سیستم است؟ آیا این خدمات و پشتیبانی ارائه‌شده، مستلزم پرداخت هزینه اضافی خواهد بود؟ آیا هزینه‌های نگهداری و خدمات پشتیبانی، سالانه تعریف می‌شود؟ گاهی اوقات، تمامی این موارد در یک موافقت‌نامه جداگانه، تحت عنوان «موافقت‌نامه خدمات» مورد توجه قرار می‌گیرند.

پرسش دیگری که باید به آن توجه نمود، قطعات یدکی و تجهیزات جانبی و نحوه تأمین آن‌ها است. اگر یک محصول توسط یکی از طرفین، در حال توسعه و یا ساخت باشد، آیا این محصول نیازمند قطعات یدکی در طول زمان خواهد بود و اگر چنین است، چه میزان از قطعات یدکی می‌بایست تولید و یا خریداری گردد؟

 

۳- چگونگی فرآیند مستندسازی، دانش فنی و مشاوره و آموزش

در موافقت‌نامه‌های مبادله مجوز فناوری، طرفین اغلب بر فناوری و یا دارایی فکری متمرکز می‌شوند و از اطلاعات غیراختصاصی مبادله شده در خلال توافق غافل می‌شوند. برای مثال، یک دریافت‌کننده مجوز فناوری، ممکن است به کمک و مساعدت دارنده فناوری از نظر دانش، آموزش و مشاوره برای ایجاد فناوری یا محصول کاربردی و مفید، نیاز داشته باشد. بنابراین مهم است که تعیین نمایید:

  • آیا اخذکننده مجوز، در زمینه اسناد و مدارک و یا مواردی که به وی در درک و شناخت چگونگی استفاده از فناوری کمک می‌نماید، نیازمند کمک از سوی صادرکننده مجوز خواهد بود؟
  • آیا اخذکننده مجوز، نیازمند دانش فنی خاص از سوی دارنده فناوری جهت بهره‌برداری از آن است؟
  • آیا اخذکننده مجوز، نیازمند و یا متمایل به استفاده از پرسنل دارنده فناوری برای کار با کارکنان خود است؟
  • چه کسی مالک نتایج حاصل از این قبیل کارهای مشترک و دارایی‌های فکری ایجاد شده خواهد بود؟ (به مورد سوم از خوشه اول نگاه کنید.)
  • آیا اخذکننده مجوز، خواستار آموزش کارکنان خود توسط دارنده فناوری در استفاده و بهره‌برداری از آن است؟ اگر چنین است، چند ساعت؟

 

۴- چه شرایط ویژه‌ای در زمینه آینده ارتباطات طرفین وجود دارد؟

معیار و شرایط پایانی خوشه چهارم، به معیارها و شرایط مرتبط با آینده روابط طرفین درگیر در توافق باز می‌گردد. آیا شرایطی مبنی بر عدم رقابت وجود دارد که به‌موجب آن یکی از طرفین خواستار موافقت طرف دیگر برای عدم همکاری با دیگر رقبا است؟ چنین محدودیت‌هایی، علاوه بر این‌که در برخی از حوزه‌های قضایی ملی غیرقانونی است، قابلیت مذاکره در مورد روابط تجاری جایگزین را محدود می‌نماید و بهتر است از آن‌ها اجتناب شود.

یکی دیگر از مواردی که ممکن است در مذاکرات مجوز فناوری بر سر آن صحبت شود، امکان استخدام نفرات و کارکنان طرف مقابل است. برخی اوقات، طرفین توافق می‌نمایند کارکنان یکدیگر را جذب و استخدام نمایند. این امر به‌ویژه در مواردی که سرمایه انسانی یکی از طرفین، برای موفقیت آن حیاتی است، از مفاد مهم توافق به شمار می‌رود.

در پایان باید اشاره نمود که لیست شرایط و معیارهای ذکر شده در سطور پیشین که در چهار خوشه اصلی بیان گردید، کامل نیست ولی می‌تواند مروری کلی از مهم‌ترین مسائل مطرح در قرارداد مجوز فناوری محسوب شود. توصیه می‌شود با تیم خود بر شرایط خود متمرکز شده و قبل از آغاز مذاکرات با طرف مقابل، جوانب مثبت و منفی را به‌طور کامل در نظر بگیرید. پیش از آغاز مذاکرات، مرور شرایط کلیدی با یک مشاور حقوقی، می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

نـام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ)

پربازدیدترین‌ها

چگونه از ایده‌های خود برای بازی‌های جدید محافظت نماییم؟

چگونه از ایده‌های خود برای بازی‌های جدید محافظت نماییم؟

با توجه به بازار پررونق صنعت بازی و سرگرمی و تأثیر خلاقیت و نوآوری در آن، مسئله حفاظت از ایده‌ها و دارایی‌های فکری جدید نیز، بسیار حائز اهمیت خواهد بود. در همین راستا، در نوشتار حاضر به بررسی برخی از مهم‌ترین جنبه‌ها و ابعاد حفاظت از بازی‌ها پرداخته و با تمرکز بر ثبت اختراع، تعدادی از مهم‌ترین بازی‌های تحت پوشش سیستم پتنت طی دهه‌های گذشته را بررسی می‌نماییم.

مشارکت دانشجویان کارشناسی در محافظت از دارایی‌های فکری دانشگاهی

مشارکت دانشجویان کارشناسی در محافظت از دارایی‌های فکری دانشگاهی

هدف این مقاله، بررسی مشارکت دانشجویان دوره کارشناسی در محافظت از دارایی‌های فکری دانشگاهی و نحوه ارتباط آن‌ها با دفاتر انتقال فناوری است که این کار از طریق مصاحبه با مجموعه‌ای از متخصصین و فعالان انتقال فناوری‌های دانشگاهی به‌ویژه مدیران دفاتر انتقال فناوری انجام گرفته است.

اهمیت ممیزی دارایی‌های فکری

اهمیت ممیزی دارایی‌های فکری

با توجه به اهمیت دارایی‌های فکری و نقش کلیدی آن‌ها در موفقیت کسب‌وکارهای مختلف، در نوشتار حاضر به معرفی و بررسی «ممیزی دوره‌ای مالکیت فکری»، به عنوان مفهومی که می‌تواند بهره‌برداری بهینه از سبد دارایی فکری شرکت را تضمین نموده و کسب‌وکار استارت‌آپی یا بالغ شما را با تحولات چشمگیری مواجه سازد، خواهیم پرداخت.

مروری بر شاخص‌های جهانی حقوق مالکیت فکری در سال ۲۰۱۸

مروری بر شاخص‌های جهانی حقوق مالکیت فکری در سال ۲۰۱۸

سازمان جهانی مالکیت فکری، همه ساله اقدام به انتشار گزارشی پیرامون وضعیت حقوق مالکیت فکری در جهان می‌نماید که ویرایش جدید این گزارش، به تازگی تحت عنوان «شاخص‌های جهانی مالکیت فکری ۲۰۱۹» انتشار یافته است. در گزارش یاد شده، آخرین تغییر و تحولات رخ داده در حوزه «IP» در نقاط مختلف جهان، طی سال ۲۰۱۸ میلادی در حوزه‌های پتنت، نشان‌های تجاری، طراحی‌های صنعتی، نشان‌های جغرافیایی و گونه‌های گیاهی مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. در نوشتار حاضر، مروری اجمالی بر مهم‌ترین مندرجات این گزارش خواهیم داشت.

اهمیت تحلیل بازار برای موفقیت در صدور مجوز

اهمیت تحلیل بازار برای موفقیت در صدور مجوز

لازمه جستجو و یافتن یک شریک خوب، به‌کارگیری مجموعه‌ای از اطلاعات مفید در مورد صنایع، بازارها و شرکت‌های فعال است که می‌تواند یک نقطه عطف مهم در فرآیند صدور مجوز به حساب آید. شناسایی و تحلیل اطلاعات مذکور، در دو بخش تحلیل صنعت و تحلیل بازار خلاصه می‌شود که در نوشتار حاضر، تحلیل بازار را مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار خواهیم داد.

از موفقیت در اختراع تا موفقیت در تجاری‌سازی

از موفقیت در اختراع تا موفقیت در تجاری‌سازی

در این نوشتار، سعی خواهد شد تا با بررسی همکاری‌های بالادستی (با دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی) و پایین‌دستی (با مراکز تحقیق و توسعه صنایع بزرگ) در شرکت‌های فناور، اثرات این دو بر موفقیت کسب‌وکار از منظر اختراع و تجاری‌سازی را بررسی نماییم. اثر مشترک این دو نوع اتحاد فناورانه، الزامات مهمی برای کسب‌وکارهای کوچک، کارآفرینی و نوآوری فناورانه به همراه داشته و نیاز است که محققین، افراد فعال در این حوزه و همچنین سیاست‌گذاران، به آن‌ها دقت کافی داشته باشند.