مقالات و گزارش ها
۲۲ مرداد ۱۳۹۷

کاربرد بلاک‌چین در حفاظت از حقوق مالکیت فکری

مقدمه

بلاک‌چین (Blockchain) یا زنجیره بلوکی، نام تازه‌ای است که این روزها بابت فرصت‌های زیادی که در عرصه‌های مالی و ارزهای دیجیتال ایجاد نموده، مورد توجه بسیاری از کارشناسان قرار گرفته است. امروزه از فناوری بلاک‌چین، به‌عنوان یک فناوری انقلابی یاد می‌شود که پتانسیل تغییر‏ در بسیاری از امور متداول زندگی کنونی را خواهد داشت؛ حتی برخی انقلابی بودن این فناوری را‏ معادل ظهور اینترنت در قرن بیستم می‌دانند.‏

فناوری بلاک‌چین، ‏این قابلیت را داشته که بدون در خطر افتادن حریم خصوصی، امنیت دارایی‌های دیجیتال و طرف‌های درگیر، کلیه سیستم‌های مالی و فعالیت بسیاری از صنایع، مؤسسات مالی، بانک‌ها و شرکت‌های خدماتی سراسر دنیا را دستخوش تغییر نماید.

در حال حاضر، مطالعه ابعاد استفاده از این فناوری، در دستور کار بسیاری از ارگان‌ها و نهادهای سیاست‌گذاری ملی در کشورهای مختلف قرار گرفته است. به‌طور کلی، شرکت‌ها و دولت‌هایی که می‌توانند به‌سرعت روی امواج فناوری‌های جدید سوار شوند، پیش از همه دست به پیاده‌سازی بلاک‌چین زده‌اند. برای مثال، دبی به‌تازگی اعلام نموده است که می‌خواهد تا سال ۲۰۲۰، اولین دولت توانمند شده با بلاک‌چین در جهان باشد. علاوه بر این، استفاده از فناوری بلاک‌چین و پیشرو شدن در آن، در نهادهای سیاست‌گذار دولتی بسیاری از کشورها، مورد بررسی قرار گرفته است. به‌عنوان مثال، کنگره و سنای آمریکا، پارلمان اتحادیه اروپا،‏ بانک مرکزی چین، نهادهای ملی روسیه و کارگروه دولتی زنجیره بلوکی روسیه، مجلس فرانسه، کره جنوبی، کانادا و ... را می‌توان نام برد. علاوه بر این، بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی، نظیر سازمان ملل و سازمان تجارت جهانی نیز در حال بررسی استفاده از کاربردهای این فناوری در حوزه‌های مختلف مورد نظارت خود هستند.

در حوزه‏ حفاظت از حقوق مالکیت فکری،‏ «فرانسیس گری» مدیر کل سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)، در‏ مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۷ میلادی در خصوص آینده فناوری‌ها، چالش‌ها و فرصت‌ها،‏ صراحتاً از فناوری بلاک‌چین‏ به‌عنوان فرصتی برای حفاظت از حقوق مالکیت فکری نام برده است و پیش‌بینی نموده که عملکرد این فناوری، به شرط توجه‏ همه‌جانبه، ‏می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات مربوط به حفاظت از حقوق مالکیت فکری شود.‏

 

filereader.php?p1=main_c4ca4238a0b923820

 

تاریخچه بلاک‌چین

آنچه از شواهد و قرائن بر می‌آید، ایده اولیه بلاک‌چین، در مقالات و پتنت دو دانشمند آمریکایی به نام‏ دکتر «اسکات استورنتا» (Scott Storntta) و دکتر «استوارت هابر» (Stuart Haber) شکل گرفته است. پتنت شماره ۵۷۸۱۶۲۹ که در سال ۱۹۹۷ میلادی، زمانی که این دو مخترع در پژوهشگاه بلکور (Bellcore)‏ به فعالیت‌های تحقیقاتی مشغول بودند، در دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا ثبت شده و به افشای ایده اولیه بلاک‌چین پرداخته است. البته این دو مخترع، تا قبل از انتشار پتنت خود،‏ مقالاتی نیز در خصوص این فناوری‏ منتشر نموده بودند. در حقیقت، ایده اولیه بلاک‌چین، سال‌ها قبل در یک رستوران، در ذهن دکتر اسکات استورنتا شکل گرفته بود و مانند بسیاری از ایده‌های بزرگ دیگر، کاربردهای فراوانش، آن‌چنان مشخص نبود. او و همکارش یعنی استوارت هابر، که متخصص در حوزه رمزنگاری بود، مدت‌ها به دنبال یافتن راهی بودند که بتوان از آن، برای تکثیر فایل‌های دیجیتال، به شکلی که سابقه آن‌ها دست‌نخورده بماند، استفاده نمود. در آن زمان، کامپیوترهای شخصی به‌شدت فراگیر می‌شدند و هر کسی به‌راحتی می‌توانست فایل‌ها را تغییر دهد. بنابراین چگونه می‌شد جلوی دست‌کاری سابقه یک فایل را گرفت و داده‌ها را در گذر زمان و برای آینده حفظ نمود؟ تنها راهی که در آن زمان به ذهنشان رسیده بود، بهره‌گیری از یک مدیریت مرکزی بود. اما در همان رستوران بود که ایده جدیدی به ذهن اسکات استورنتا رسید؛ او به این نتیجه رسید که به‌جای بهره‌گیری از یک مدیریت متمرکز، کپی‌هایی از دفتر کل را در شبکه‌ای غیرمتمرکز، ولی متصل، توزیع نماید. اگر تعداد زیادی نسخه در این شبکه وجود داشته باشد، دیگر کسی به‌راحتی نمی‌تواند محتوای مورد نظر را تغییر دهد.

 دستاورد این دو دانشمند،‏ با افزودن یک مؤلفه بسیار نوآورانه،‏ یعنی استخراج ارز دیجیتال که در مقاله شخص مجهول‌الهویه‌ای به نام ‏«ساتوشی ناکاماتو» ارائه شده بود، دچار تحولات زیادی گردید. این استخراج، باعث می‌شد که انگیزه مادی برای مشارکت در حفظ و به‌روزرسانی دفتر کل بلاک‌چین، شکل گیرد.

 

مفهوم بلاک‌چین به زبان ساده

 بلاک‌چین (Blockchain)، از ترکیب دو کلمه، Block (بلوک یا بلاک) و Chain (زنجیره)، ایجاد شده است؛ بنابراین بلاک‌چین به معنای زنجیره‌ای از بلاک‌هاست. در هر بلاک، اطلاعات بخصوصی می‌تواند ثبت گردد که این اطلاعات، می‌تواند ویژگی‌ها و مشخصات فیزیکی-شیمیایی یک محصول باشد، یا آثار هنری یک فرد و یا حتی پرونده حقوقی یک شخص از نظر میزان جرم و جنایت و پرونده‌های کیفری. در سیستمی نظیر بیت‌کوین نیز، این اطلاعات، شامل دارایی‌های ارزی شخص، در پایگاه داده است.

ویژگی خاص سیستم بلاک‌چین که آن را از سایر پایگاه‌های داده متمایز می‌سازد، این است که برخلاف سایر پایگاه‌های داده، اطلاعات در یک مکان مرکزی ذخیره نشده است و تمامی مشترکین شبکه به نسخه‌ای از تمامی تراکنش‌های رخ داده در این پایگاه داده، دسترسی دارند. در حقیقت، هزاران نسخه از این اطلاعات ثبت‌شده، در رایانه‌های سراسر جهان ذخیره می‌شود (در رایانه‌های خانگی و سرورهای تجاری). اصطلاح «غیرمتمرکز»، اصطلاحی است که به دلیل همین ویژگی، به بلاک‌چین نسبت داده می‌شود و گویای این حقیقت است که در این سیستم، همه افراد به دلیل داشتن یک کپی از اطلاعات، قابلیت کنترل و نظارت بر روی کل سیستم را دارند و این ویژگی، امکان هرگونه تغییر با هدف دستکاری در اطلاعات را، از افراد متقلب و سودجو سلب می‌نماید.

هر کدام از این بلاک‌های زنجیره، از مشخصه‌ای به نام هش «Hash» برخوردارند که به نشان مخصوص، امضا یا signature هم تعبیر می‌شود و در حقیقت، بلاک‌ها به وسیله این هش، رمزگزاری می‌شوند. یک هش، رشته‌ای از کاراکترهاست که با توابع خاص ریاضی ساخته می‌شود. در بلاک‌چین، هش بلاک‌های بعدی، حاوی هش بلاک قبلی نیز خواهد بود (شکل ۱). کوچک‌ترین تغییر در اطلاعات یک بلاک، هش آن را به‌طور کلی تغییر می‌دهد؛ مثلاً اگر یک کاراکتر به اطلاعات آثار هنری یک فرد اضافه شود، هش بلاک تغییر نموده و در نتیجه، بلاک‌های بعدی در این زنجیره نیز غیرمعتبر خواهند شد.

 

  filereader.php?p1=main_c81e728d9d4c2f636

شکل۱: زنجیره بلاک‌ها‏ و نحوه ارتباط آن‌ها با هش

 

عملکرد بلاک‌چین در بحث مالی و در مورد انتقال پول که یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای آن در حال حاضر است، به این صورت است که وقتی دو نفر بخواهند انتقال پولی داشته باشند، رکورد جدیدی ایجاد می‌شود که جزئیات آن تراکنش را مشخص می‌نماید. این رکورد، به صدها رایانه دیگر که دارای یک کپی از آن هستند، ارسال می‌شود. این رایانه‌ها، تأیید می‌نمایند که این معامله مجاز است و در نهایت، آن‌ها قبل از تأیید رکورد، موافقت (یا مخالفت)‏ خود را در مورد مشروع بودن معامله اعلام می‌دارند. این کار، باید با همه کپی‌های اطلاعات، مطابقت داشته باشد؛ بنابراین، علاوه بر دو نفری که‏ پول بین آن‌ها رد و بدل می‌شود، صدها نفر نیز در کنار این دو ناظر خواهند بود که آیا نفر دوم واقعاً پولش را به دست آورده‏ است یا خیر. علاوه بر این، آن‌ها قادر خواهند بود که جوانب دیگر معامله را نیز کنترل نمایند.

 

کاربردهای بلاک‌چین

یکی از متداول‌ترین کاربردهای کنونی فناوری بلاک‌چین، ارزهای دیجیتال است که در کشور ما نیز در سالیان اخیر، رواج زیاد و پرهیاهویی داشته است. انتقال سریع، امن و ارزان، از ویژگی‌های بارز ارزهای دیجیتالی است. بلاک‌چین برای جلوگیری از کلاهبرداری در معاملات، طراحی شده است. این فناوری، یک پایگاه داده توزیع‌شده است که در آن، هر کسی ‏می‌تواند اعتبار معاملات را مورد بررسی قرار دهد. استقبال خوب از بیت‌کوین، اتریوم و سایر ارز‌های دیجیتالی در بازار، نشان از موفقیت این سیستم‌ها دارد. استفاده از‏ ارزهای دیجیتال، حتی ممکن است در سال‌های آتی، روند فعالیت سیستم‌های متداول تراکنش بین‌الملل، نظیر «Paypal» که برای هر تراکنش مبلغی دریافت می‌نماید را نیز با چالش‌هایی مواجه‏ سازد.

احراز هویت و مالکیت، از دیگر کاربردهای فناوری بلاک‌چین است. با استفاده از فناوری بلاک‌چین، می‌توان مشخصات هویتی را به‌صورت واحد، غیرقابل انکار و ایمن‏، ثبت نمود. موارد استفاده از کاربردهای بلاک‌چین در احراز هویت، می‌تواند شامل پاسپورت‌ها، پرونده‌ها و سوابق پزشکی، گواهی‌های تولد، سند عقد/ ازدواج،‏ اسناد مالکیت و ایجاد آیدی‌ها، بدون امکان دست‌کاری در سوابق باشد.

فناوری بلاک‌چین، در قراردادهای هوشمند نیز قابل استفاده است؛ به‌طوری که توافق‌ها ‏می‌توانند به‌صورت خودکار تائید و امضا شده و در هزینه و زمان شرکت‌ها،‏ بخصوص در شرکت‌های بزرگی که حجم تراکنش‌های بالایی دارند،‏ صرفه‌جویی نمود. قراردادهای هوشمند، شامل تمام اطلاعات مربوط به شرایط قرارداد است و اجرای تمام بندهای قرارداد، به‌صورت خودکار صورت می‌گیرد. این قرارداد، در واقع کدهای کامپیوتری است که در پلتفرم بلاک‌چین ذخیره می‌شود. این قراردادهای هوشمند، قادر خواهند بود تا تعهد اجرای قوانین را از دوش مأموران اداری برداشته و به رایانه‌ها محول نماید.

رهگیری کالا نیز از کاربردهایی است که در حال حاضر باعث شده بسیاری از شرکت‌های بزرگ، با استفاده از فناوری بلاک‌چین، اقدام به رهگیری کالاهای خود از مبدأ تا مقصد نمایند. شرکت‌هایی نظیر «والمارت کروگر»، «نستله»، «تیسون فودز» و «یونیلیور»، در حال حاضر از این فناوری، برای رهگیری کالاها و مرسولات خود، استفاده می‌نمایند.

 

کاربرد بلاک‌چین‏ در حفاظت از حقوق مالکیت فکری

اگر شما نویسنده، طراح یا خالق نوشته، تصویر، موسیقی و یا هر نوع مدیایی باشید، حتماً شاهد بوده‌اید که حفاظت از‏ آثار هنری، با چه دشواری‌هایی مواجه است. بخصوص این‌که، مطلب یا محتوای تولیدی شما، به‌صورت آنلاین هم انتشار یافته باشد.‏ به همان نسبتی که‏ کپی اثر خلق‌شده شما‏ آسان است،‏ در مراحل شکایت و پیگیری‌های قانونی، اثبات مالکیت‏ نیز دشوار خواهد بود. اگرچه‏ قوانین کپی‌رایت برای محافظت از کارهای هنری و دیجیتال وضع شده‌اند، ولی به دلیل این‌که در حال حاضر، هیچ سیستم تعریف‌شده‌ای برای ثبت و اثبات مالکیت وجود ندارد،‏ نمی‌توان اتکای کامل به قوانین کپی‌رایت داشت؛ بخصوص در کشورهایی که از زیرساخت‌ها و پشتوانه‌های حقوقی لازم‏ برای دفاع در برابر‏ چنین تخلفاتی برخوردار نیستند.‏

علی‌رغم‏ موانع بزرگی‏ که به نظر می‌رسد برای اجرای فناوری‏ بلاک‌چین در کاربردهای حقوقی، در مقیاس بزرگ، وجود داشته باشد (مثل ابهامات اجرایی برای وضع‏ قوانین مربوطه، امنیت اطلاعات و حفظ محرمانه ماندن اطلاعات)، با این حال، پتانسیل استفاده از‏ بلاک‌چین در مبحث حفاظت از حقوق‏ مالکیت فکری، چه در مرحله ثبت و چه در مراحل پیگیری و دادگاه، عملی‌تر به نظر می‏رسد. علاوه بر این، با توجه به ساختار این فناوری،‏ تصور بر این است که‏ فرایندهای حفاظت از حقوق مالکیت فکری با استفاده از بلاک‌چین، کم‌هزینه‌تر نیز باشد.

 مهم‌ترین کاربرد‌هایی که ‏می‌توان از بلاک‌چین در حوزه حقوق مالکیت فکری تصور نمود، عبارتند از:

  • اثبات خلق یک اثر هنری؛
  • ثبت یا‏ شفاف‌سازی حقوق مالکیت فکری؛
  • کنترل یا نشانه‌گذاری توزیع‏ دارایی‌های فکری ثبت نشده؛
  • اثبات اصالت یک اثر و یا‏ پیگیری‏ اولین استفاده از آن در بازار و شبکه‌های تبلیغات و بازاریابی؛
  • مدیریت حقوق دیجیتال، مانند وب‌سایت‌های آنلاین موسیقی؛
  • کنترل و ردیابی توزیع انواع مصادیق مالکیت‌ فکری که ثبت نشده‌اند (کپی‌رایت، طرح و علائم تجاری)؛
  • بستن و اجرای قراردادهای IP،‏ مجوزهای بهره‌برداری (لایسنس) یا شبکه‌های توزیع انحصاری از طریق قراردادهای هوشمند؛
  • پرداخت به مالک دارایی فکری در زمان صحیح و مطابق قرارداد.

علاوه بر موارد ذکر شده، بلاک‌چین ‏می‌تواند برای تائید‏ اعتبار و اصالت در فرایندهای شناسایی یا بازیابی اجناس تقلبی و دزدی و یا هنگامی‌که واردات موازی در کشور صورت گرفته است نیز مورد استفاده قرار گیرد.

در ادامه، به تشریح هر یک از این کاربردها پرداخته می‌شود.

 

کاربرد بلاک‌چین در حفاظت هوشمند از حقوق مالکیت فکری

پتانسیل استفاده از فناوری بلاک‌چین در مدیریت حقوق مالکیت فکری، گستردگی زیادی دارد. ثبت حقوق مالکیت فکری در پایگاه‌های داده مورد استفاده در این فناوری که از ویژگی منحصربه‌فرد اشتراک توزیع یافته (distributed ledger) برخوردار است، باعث هوشمند‌شدن سیستم حفاظت از حقوق مالکیت فکری نسبت به پایگاه‌های داده‏ متداول می‌شود. این نوع سیستم هوشمند مالکیت فکری، در قالب یک راه‌حل متمرکز، دارای‏ پتانسیل خوبی برای‏ اجرا در دفاتر مالکیت فکری است.‏ به این دلیل که ‏می‌تواند در طول عمر‏ حفاظت از یک IP ثبت شده، تمامی وقایع موجود را به‌صورت تغییرناپذیری ثبت نماید. این IP، می‌تواند یک علامت تجاری یا پتنتی باشد که مجوز بهره‌برداری از آن، به‌طور موقت به شخص یا شرکتی داده شده و یا مالکیت آن، به‌صورت کامل به شخص و شرکت دیگری واگذار شده است.

توانایی ردیابی در طول چرخه عمر یک‏ نوع IP‏، می‌تواند مزایای زیادی داشته باشد. یکی از این مزایا، حسابرسی‌های حقوقی شفاف‌تر است. به‌علاوه، این سیستم ‏می‌تواند عملیات ارزیابی صلاحیت (Due Diligence) را که در ارزش‌گذاری و معاملات IP ضروری است، به‌خوبی هدایت نماید و به‌عنوان مثال، هنگامی‌که شرکت‏ها با هم ادغام می‌شوند، ساده‌سازی نماید. نگرانی از محرمانه‌سازی اطلاعات مالک IP‏ هم، می‌‌تواند با طرح انتخابی‌نمودن این گزینه، رفع شود.

 

کاربرد بلاک‌چین در ثبت علائم تجاری و پتنت

یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد بانک‏‌های داده این فناوری که در آن، داده‌ها به‌صورت غیرقابل تغییر و غیرمتمرکز‏ به اشتراک گذاشته شده‏‌اند، این است که استفاده از این فناوری، ما را قادر به مشاهده‏ جزئیاتی از نحوه و چگونگی مالکیت‏ خواهد ساخت. به‌عنوان مثال، ‏می‌تواند نشان دهد چه کسی مالک واقعی چیزی است که مثلاً یک فروشنده یا فرضاً صاحب برند، آن را پیشنهاد می‌دهد و یا این‌که، یک محصول با یک برند خاص، به چه مقدار در بازار موجود است. این مورد، برای علائم تجاری که اصالت و همچنین حد و حدود استفاده، یکی از فاکتورهای مهم‏ و چالش‌انگیز برای به رسمیت شناختن و ارزیابی آن‌ها است، کاربرد زیادی ‏می‌تواند داشته باشد. همچنین در جریان اختلافات حقوقی، یا مراحلی که نیاز به شناسایی یک برند شناخته‌شده در بازار است، یا در مواردی که قرار است از یک علامت تجاری استفاده نشده دفاع شود،‏ استفاده از‏ فناوری بلاک‌چین بسیار مؤثر واقع خواهد شد.

به همین ترتیب، جمع‌آوری اطلاعات در بازار یا شبکه‌های تبلیغاتی که به‌صورت رسمی در سیستم بلاک‌چین ثبت شده‌اند، با سهولت بیشتری صورت می‌گیرد و باعث کمک به دفاتر مالکیت فکری شده که برای ثبت علائم تجاری به اطلاعات کاملی نیاز دارند و بدین ترتیب، روند جست‌وجو و بررسی علائم تجاری، بسیار کوتاه‌تر خواهد شد.

در مورد پتنت نیز، هنگامی‌که یک فناوری در پایگاه‌های به اشتراک گذارده شده ثبت می‌شود، سندی بر ظهور و انتشار آن فناوری‏ است و به‌عنوان دانش پیشین، علاوه بر این‌که از ورود دیگران با هدف کسب پتنت بر روی این فناوری جلوگیری می‌نماید، فرایند جست‌وجو برای تائید جدید بودن و داشتن گام ابتکاری فناوری اختراع‌شده را نیز برای دفاتر ثبت اختراع تسهیل و تسریع می‌نماید.

 

کاربرد بلاک‌چین در حفاظت از آثار هنری

استفاده از بلاک‌چین در حوزه‏ کپی‌رایت، یکی از پرکاربردترین استفاده‌های این فناوری در حفاظت از حقوق مالکیت فکری و معنوی است. این فناوری، قادر است‏ تا یک پایگاه داده غیرمتمرکز و امن را برای ذخیره و نگهداری آثار هنری (بخصوص انواع دیجیتال آن) فراهم نموده و متا دیتای هر یک از این آثار در بلاک‌های مربوطه ثبت شود.

در فناوری بلاک‌چین و پایگاه داده‌ای که بر اساس آن ساخته شده است، ثبت و ضبط آثار هنری و تائید هویت آن‌ها، با سهولت، سرعت و دقت بیشتری صورت می‌گیرد. در نتیجه، حتی اگر حق مالکیت یک اثر از بین برود یا زمانش تمام شود، یک نسخه اصلی از آن اثر، در پایگاه داده مبتنی بر بلاک‌چین، به نام تولیدکننده و صاحب حقوق اصلی آن باقی خواهد ماند.

علاوه بر این، پتانسیل قابل توجه بلاک‌چین که می‌تواند باعث متنفع‌شدن بیشتر هنرمندان و خالقان آثار هنری گردد، ردیابی انتشار و توزیع هر اثر است‏ که بر این اساس،‏ تولیدکننده ‏می‌تواند به ازای هر بار استفاده از اثرش، هزینه آن را دریافت نماید. در این پایگاه داده، می‌توان اجازه استفاده‌های خاص را فراهم نموده و مهم‌تر از آن،‏ تمام این فعالیت‌ها قابل ثبت و محاسبه است. در حال حاضر، چندین استارت‌آپ با استفاده از روش پرداختی، به نام پرداخت به ازای استفاده «Pay Per Use»، این امکان را برای هنرمندان به وجود آورده‌اند که بدون واسطه و کمک ناشران موسیقی، به فروش آثار خود بپردازند؛ ضمن اینکه بر فرایند بازاریابی و تجاری‌سازی و توزیع آن نیز نظارت دارند. یکی از این استارت‌آپ‌ها، شرکت «Ujo Music» است که در آن، سازنده موسیقی، مبلغی را برای دانلود، ریمیکس تجاری یا استفاده‌های دیگر، تعیین می‌نماید و پرداخت‌ها از طریق کریپتوکارنسی (cryptocurrency) یا ارز دیجیتال، ممکن بوده و تمامی تراکنش‌ها نیز قابل ردیابی است. برخی‏ استارت‌آپ‌های دیگر که در این حوزه شروع به فعالیت نموده‌اند عبارتند از بلوکور «Blokur»، مدیاچین «Mediachain» و مای‌سلیا «Mycelia».

 

کاربرد بلاک‌چین در قراردادهای هوشمند واگذاری مجوز بهره‌برداری و مدیریت حق مالکیت

قراردادهای هوشمند، در واقع کدهای کامپیوتری هستند که در پلتفرم بلاک‌چین ذخیره می‌شود. این قراردادها، شامل تمام اطلاعات مربوط به شرایط قرارداد بوده و در سیستم هوشمند، اجرای تمام بندهای قرارداد، به‌صورت خودکار انجام می‌گیرد. از آنجا‌که بلاک‌چین به‌عنوان پایگاه‌های مشارکت گذاشته شده داده، یا به عبارتی تفاهم‌نامه‌های توزیع یافته (distributed ledger)، فعالیت می‌نماید، همانند‏ یک شاهد،‏ امکان حفاظت از‏ حقوق مالکیت فکری را چه در مرحله ثبت و چه در مراحل خریدوفروش و دادگاه. فراهم می‌نماید. قرارداد هوشمند، می‌تواند برای ایجاد و به اجرا گذاری قراردادهای‏ مالکیت فکری، نظیر قراردادهای واگذاری مجوز بهره‌برداری، استفاده شده و باعث شود که طبق قرارداد، انتقال پول به مالک دارایی فکری، در زمان مناسب و تعیین‌شده، صورت گیرد. اطلاعات هوشمند در مورد حقوق مالکیت فکری، می‌تواند به عنوان مثال در محتوای حفاظت‌شده یک آهنگ یا تصویر، به شکل دیجیتال‏ رمزگذاری شود.‏ نمونه این قراردادها، در برخی شرکت‌های استارت‌آپی که در بخش کاربرد بلاک‌چین در حفظ آثار هنری نام برده شدند، در حال‏ استفاده است. علاوه بر آن، مثلاً شرکت «کداک» در آخرین فعالیت‌های خود، از مدیریت تصاویر با استفاده از فناوری بلاک‌چین‏ و ارزهای دیجیتال‏ و قراردادهای هوشمند،‏ استفاده نموده است.

 

جلوگیری از تقلب یک محصول

فناوری بلاک‌چین، قادر است نشان دهد که چه کسی مالک چه چیزی‏ است و چه کسی مجاز و دارای صلاحیت در واگذاری مجوز بهره‌برداری است. این قابلیت، باعث می‌شود که مشتری یا مصرف‌کننده، یک محصول اصیل و مشخص را از یک محصول تقلبی تشخیص دهد. از آنجاکه در فناوری بلاک‌چین، جزئیاتی‏ نظیر نام مواد و فناوری استفاده‌شده،‏ مراحل و فرایند تولید از مواد خام و ... می‌تواند در بلاک‌ها به عنوان اطلاعات آن بلاک گنجانده شود، مصرف‌کننده قادر خواهد بود تا با یک جست‌وجو، خود اقدام به تائید اعتبار محصول مورد نظر نماید.

اضافه نمودن تگ‌های قابل اسکن بلاک‌چین به محصولات و مهروموم ضدضربه (چه به‌صورت آشکار یا پنهان)، یکی از موارد استفاده از این‏ فناوری منحصربه‌فرد است و می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از تقلب و کپی غیرمجاز محصولات داشته باشد. اگر صاحب برند، اطلاعاتی راجع به ویژگی‌هایی که محصول اصیل او حاوی آن است، با گمرک به اشتراک گذارد، ‏در این صورت، نداشتن چنین ویژگی در محصولات مشابه، راهی آسان برای مقامات مرزی است که تقلبی بودن محصول را بررسی و تائید نمایند. این روش، همچنین قابل آموزش به مشتریان بوده تا بتوانند محصول تقلبی و اصیل را از هم تفکیک نمایند.

 

جلوگیری از واردات موازی و رقابت ناسالم

توانایی فناوری بلاک‌چین در ردیابی محصولات غیرقابل تقلید،‏ باعث می‌شود که صاحب برند، تعهدات قراردادی خود را‏ با توجه به نقاط نشت در سیستم توزیع و تأمین، اجرا نماید و از واردات موازی یا ایجاد بازار سیاه، ممانعت به عمل آورد. ردیابی توزیع محصولات، می‌تواند در صنایعی نظیر داروسازی،‏ برای رعایت الزامات قانونی و اعتباربخشی به ضمانت‌نامه‌ها استفاده شود.

 

نتیجه‌گیری

فناوری بلاک‌چین، با مفهوم نسبتاً پیچیده‌اش، می‌تواند آغازی برای تغییر طولانی‌مدت در صنایع گوناگون باشد. هنوز با صراحت نمی‌توان از انقلابی‌بودن این فناوری سخنی گفت؛ با این حال، نمی‌توان از رشد و تکامل سریع آن و استقبال و اهتمام دولت‌ها و سازمان‌های بزرگ بین‌المللی، در بررسی و توسعه آن، چشم‌پوشی نمود. علی‌رغم کاربردهای زیادی که فناوری بلاک‌چین، در حوزه حفاظت از حقوق مالکیت فکری می‌تواند داشته باشد، اما همچنان در مورد زیرساخت‏‌های لازم برای اجرایی نمودن این کاربردها، ابهاماتی وجود دارد. با مطالعه، بررسی و ایجاد شفافیت بیشتر در این حوزه که باید به دور از هیاهوهای معمول و تصمیمات شتاب‌زده باشد، می‌توان در رفع ابهامات مربوط به اجرایی‌شدن این فناوری، اهتمام داشت و بدین ترتیب، با توجه به پتانسیل‌های این فناوری، به آینده استفاده از آن در حفاظت از حقوق مالکیت فکری، بسیار امیدوار بود.

 

 

نـام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ)
پربازدیدترین‌ها
وضعیت حقوق مالکیت فکری جهان با تمرکز بر سیستم پتنت؛ تحلیل گزارش ۲۰۱۸ وایپو
گزارش جدید وایپو «WIPO»، به بررسی تغییر و تحولات رخ داده در حوزه‌های پتنت، نشان‌های تجاری، طراحی‌های صنعتی، نشان‌های جغرافیایی و گونه‌های گیاهی، می‌پردازد. در نوشتار حاضر، سعی خواهد شد تا با مروری اجمالی بر گزارش وایپو، روند کلی تغییرات در زمینه ثبت حقوق مالکیت فکری در سال ۲۰۱۷ میلادی را بررسی و آنالیز نموده و در ادامه، فعالیت‌های ثبت اختراع در کشورها و مناطق مختلف جهان، به تفصیل مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار دهیم.
بررسی تطبیقی سیاست‌های مالکیت فکری و ثبت اختراع در دانشگاه‌های برتر جهان
در این نوشتار، سعی خواهد شد تا نگاهی گذرا به سیر شکل‌گیری سیاست‌های مالکیت فکری در دانشگاه‌ها و تغییر و تحولات آن در طی سال‌های اخیر داشته باشیم و در ادامه نیز، سیاست‌های جاری چند دانشگاه برتر، از جمله استنفورد، «MIT»، هاروارد، کمبریج و آکسفورد را در خصوص مالکیت فکری و با نگاه ویژه به پتنت، بررسی می‌نماییم.
لگو امپراطوری بلوک‌های ساختنی
همه ما با لگو «Lego»، این امپراطوری بلوک‌ها و شخصیت‌های رنگارنگ آشنا هستیم. به دلیل محبوبیت و قدمت این نام پرآوازه، انواع بلوک‌های ساختمانی، حتی اگر محصول شرکت‌های دیگر باشند نیز، با عنوان لگو در نزد عموم شناخته می‌شوند. در این نوشته، سعی شده است تا ابتدا با معرفی تاریخچه‌ای از این شرکت، به ایده اولیه ساخت بلوک‌های ساختنی پرداخته شده و در ادامه، انواع حمایت‌های حقوقی مالکیت فکری محصولات لگو، معرفی می‌گردند.
مدیریت پتنت در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط کارآفرین
مفاهیم گرایش به ثبت اختراع، استراتژی‌های بهره‌برداری انحصاری و انگیزه‌های ثبت پتنت، همبستگی شدیدی به هم دارند. هدف این مقاله، مطالعه بر روی این مفاهیم و بررسی چگونگی استفاده از پتنت در مدیریت بنگاه‌های کوچک و متوسط است. در این راستا اهمیت و نقش پتنت در بنگاه‌های کوچک و متوسط و انگیزه‌هایی که آن‌ها برای استفاده و یا عدم استفاده از پتنت دارند، مطرح می‌گردد.
جایگاه فناوران برتر جهان در سال ۲۰۱۸ از منظر تعداد «US» پتنت گرنت شده
یکی از مشهورترین سیستم‌های پتنت در جهان که بسیاری از مخترعین و شرکت‌های فناور، سعی در ثبت اختراع خود در آن دارند، سیستم پتنت آمریکا است. با توجه به بازار فناوری بزرگ آمریکای شمالی و فعالیت هم‌زمان بسیاری از برترین شرکت‌های فناور جهان، از اپل، سامسونگ، مایکروسافت و «IBM» گرفته، تا خودروسازهایی مانند تویوتا و جنرال موتورز، یک «US» پتنت، می‌تواند ارزشی بسیار زیاد به همراه داشته باشد. در این نوشتار، سعی خواهد شد تا مروری اجمالی، بر آخرین گزارش انتشار یافته در خصوص تغییر و تحولات سیستم پتنت آمریکا در سال ۲۰۱۸ میلادی داشته و با شرکت‌های برتر این سال آشنا شویم.
استراتژی‌های پتنت و خلق مزایای رقابتی
در این نوشتار، سیستم پتنت به‌عنوان یکی از ابزارهای سیستم مالکیت فکری که خلق مزایای رقابتی و ایجاد ارزش از دارایی‌های فکری را تسهیل می‌سازد، مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، در ابتدا با مفهوم ارزش اقتصادی، اقتصاد صنعتی و دانش‌بنیان، تفاوت‌های کلیدی آن‌ها و مزیت‌های رقابتی آشنا شده و سپس، راهبردهای اصلی ایجاد ارزش از طریق ثبت اختراع، مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار خواهد گرفت.