مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع در آمریکا
۰۶ شهریور ۱۳۹۹

مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع در آمریکا

زنان، نوآوری و پتنت

طی سال‌های اخیر، سطح مشارکت زنان در فعالیت‌های نوآورانه و روند تغییرات آن، یکی از موضوعات مهمی بوده که توجه بسیاری از نهادهای ملی و بین‌المللی متولی مالکیت فکری را به خود جلب نموده است. ارزیابی این مشارکت که عموماً در قالب فعالیت‌های ثبت اختراع تجسم می‌یابد، حاکی از آن است که اگرچه روند افزایشی و رو به رشد فعالیت مخترعین زن مشهود است، اما همچنان نوعی شکاف عملکردی شدید نسبت به فعالیت مخترعین مرد وجود دارد.

شاید این‌گونه به نظر برسد که دلیل این اختلاف فاحش، شرایط اجتماعی و محدودیت بیشتر زنان (به‌ویژه در گذشته‌های دور) بوده است، اما با کمی بررسی در فعالیت‌های ثبت و انتشار پتنت، مشخص می‌شود که حتی امروزه هم، به رغم حمایت‌های شدید از فعالیت‌ها و مشارکت زنان، باز هم تعداد کمی از مخترعین زن در این زمینه فعال هستند. این مسئله، نشان می‌دهد که از پتانسیل زنان برای نوآوری و توسعه ایده‌های جدید، به خوبی استفاده نشده و از پتانسیل نوآوری قریب به نیمی جامعه، به درستی استفاده نمی‌شود. البته این موضوع در مقیاس کلان، تنها به زنان اختصاص نداشته و می‌توان آن را در قالب شکاف‌های جنسیتی و نژادی طبقه‌بندی نمود. مطالعات دانشگاه هاروارد، نشان می‌دهد که جنسیت، نژاد و سطح درآمد افراد، با فرصت‌های کاری و نرخ نوآوری همخوانی ندارند. به عبارت بهتر، زنان دارای پتانسیل‌های نوآورانه قابل‌توجهی هستند ولی به دلایل متعدد، از این پتانسیل‌های ارزشمند استفاده نمی‌شود. بدیهی است که بهره‌گیری از استعدادها و پتانسیل‌های این گروه بزرگ از جامعه، نیروی محرکه قدرتمندی  برای رشد و توسعه نوآوری‌ها خواهد بود.

 

جایگاه مخترعین زن در سیستم پتنت آمریکا

دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا (USPTO)، از جمله نهادهایی است که روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع را به‌طور مستمر، پایش و ارزیابی می‌کند. گزارش‌های این نهاد پیشرو در حوزه مالکیت فکری، به خوبی مؤید این نکته است که نقش زنان در اکوسیستم نوآوری و مالکیت فکری، تا چه حد مهم بوده و می‌تواند روند تغییرات فناورانه و حرکت به سوی اقتصاد دانش‌بنیان را تسهیل نماید.

«USPTO»، در سال ۲۰۱۹ میلادی، اقدام به جمع‌آوری و انتشار آمار مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۶ میلادی نمود که در مجموع، حاکی از یک رشد محسوس در زمینه عملکرد مخترعین زن بود. گزارش یاد شده، تحت عنوان «پیشرفت و پتانسیل: پروفایلی از زنان مخترع در سیستم پتنت آمریکا»، توسط واحد اقتصادی «USPTO» و با همکاری دانشگاه‌های «Bordeaux» فرانسه و «Bocconi» ایتالیا تهیه گردید. جالب اینجاست که با گذشت تقریباً یک سال از انتشار گزارش مذکور، این نهاد اقدام به انتشار گزارش جدیدی تحت عنوان «پیشرفت و پتانسیل: زنان مخترع در سال ۲۰۲۰» نموده که به به‌روزرسانی اطلاعات و آمار گزارش قبلی می‌پردازد (مقایسه شاخص‌های عملکردی تا سال ۲۰۱۶ با دوره زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ میلادی). بررسی بالغ بر یک میلیون گواهی ثبت اختراع و تحلیل دقیق روند مشارکت مخترعین زن، موجب شده تا تصویری شفاف از جایگاه آن‌ها در سیستم پتنت آمریکا به دست آید.

باید دقت داشت که صرف تعداد پتنت، به خودی خود تمامی جنبه‌ها و ابعاد مشارکت زنان در اکوسیستم نوآوری را نشان نداده و بر همین اساس، «USPTO» از سه شاخص جایگزین زیر استفاده نموده است:

  • «نرخ مخترعین زن» یا «Woman Inventor Rate -WIR» که سهم مخترعین زن منحصربه‌فرد در کل پتنت‌های گرنت شده در طول یک سال را در نظر می‌گیرد. با استفاده از این شاخص، می‌توان به این پرسش مهم پاسخ داد که در هر سال، چه میزان از مخترعین مندرج در اسناد پتنت، زن هستند.
  • درصد پتنت‌های گرنت شده‌ای که حداقل نام یک زن در میان مخترعین آن به چشم می‌خورد («Output»)؛
  • مجموع سهم مخترعین زن با توجه به همکاری تیمی مخترعین.

در ادامه، برخی از مهم‌ترین نکات گزارش جدید «USPTO» مرور می‌گردد.

 

عملکرد زنان مخترع در گذر زمان

آمارها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۱۷۹۰ تا ۱۸۵۹، تنها ۷۲ پتنت آمریکایی به نام زنان ثبت شده است (در مقایسه با ۳۲۳۶۹ پتنت مردان). این در حالی است که در سال ۲۰۱۶ میلادی، تعداد پتنت‌های با حداقل یک مخترع زن، به ۲۰/۷ درصد و در سال ۲۰۱۹ میلادی، به ۲۱/۹ درصد افزایش یافته است. این رشد محسوس و البته نسبتاً کند، روند کلی مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا را نشان می‌دهد.

شکل ۱، روندی کلی از دو شاخص سهم زنان در کل مخترعین و تعداد پتنت‌هایی که حداقل نام یک مخترع زن در آن‌ها درج شده را برای بازه زمانی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی به نمایش در آورده است. شیب صعودی هر دو شاخص، نشان می‌دهد که هر دوی آن‌ها، با گذشت زمان روند صعودی داشته و در این بین، شاخص تعداد پتنت‌های دارای حداقل یک مخترع زن، رشد محسوس‌تری را نشان می‌دهد. برای درک بهتر این موضوع، داده‌های مربوط به سال‌های ۱۹۸۰، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ میلادی مقایسه شده‌اند که به ترتیب سهم ۷، ۲۰/۷ و ۲۱/۹ درصدی «US» پتنت‌های گرنت شده با حداقل یک مخترع زن را نشان می‌دهد.

 

روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی

شکل ۱- روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی

 

در سال‌های اخیر، شاخص «WIR» نیز با یک رشد نسبی روبرو بوده است، به‌طوری که از ۱۲/۱ درصد در سال ۲۰۱۶، به ۱۲/۸ درصد در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است. البته اگر این میزان را با سایر شاخص‌های مشارکت زنان، از جمله تحصیلات و اشتغال آن‌ها به‌عنوان مهندسین و دانشمندان تحقیقاتی مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم که به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر است. در سال ۲۰۱۷ میلادی، تقریباً ۲ میلیون موقعیت شغلی در حوزه علم و مهندسی در آمریکا، در اختیار زنان بوده که تنها ۲۷۰۰۰ نفر از آن‌ها، از مخترعین مندرج در اسناد پتنت محسوب می‌شوند. به عبارت بهتر، اگرچه روند حضور زنان در عرصه‌های کاری و حتی در دنیای اختراعات صعودی می‌باشد، اما باز هم این میزان از مشارکت زنان مخترع، با توجه به پتانسیل‌های آن‌ها در حوزه علم، فناوری و مهندسی، کافی نبوده و جای رشد قابل توجهی دارد.

یک نکته بسیار جالب پیرامون مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا، نرخ مشارکت زنان مخترع جدید است (مرتبط با شاخص اول تحت عنوان نرخ مخترعین زن). مطابق با بررسی‌های «USPTO»، تعداد مخترعین منحصربه‌فرد و متمایز (مجموعه مخترعینی که نام آن‌ها در اسناد ثبت اختراع این نهاد آمده است)، از یک روند صعودی در دهه‌های اخیر تبعیت می‌کند که البته نرخ رشد در مقاطع زمانی مختلف، کمی متفاوت است. برای مثال، در سال ۱۹۸۰ میلادی، حدود ۴۴۵۵۰ مخترع منحصربه‌فرد وجود داشته که در سال ۲۰۱۹ میلادی، به ۲۴۱۸۰۰ نفر افزایش یافته است. بررسی دقیق‌تر، نشان می‌دهد که در سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴ میلادی، نرخ رشد مخترعین منحصربه‌فرد و جدید، برابر با ۹/۶ درصد بوده و در مقابل، تنها ۲/۷ درصد ورودی جدید در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ به آن‌ها اضافه شده است.

مشابه با روند کلی ذکر شده، سهم زنان در بین مخترعین جدید و منحصربه‌فرد، از حدود ۵ درصد در سال ۱۹۸۰ میلادی، به ۱۷/۳ درصد در سال ۲۰۱۹ میلادی افزایش یافته است که البته فراز و فرود در این روند نیز دیده می‌شود. نرخ رشد مخترعین زن در سال‌های ۲۰۰۹ تا  ۲۰۱۴ میلادی، برابر ۱۰/۸ درصد بوده که در پنج سال منتهی به ۲۰۱۹، کاهش یافته و به ۴ درصد رسیده است. اما باز هم، این عدد از نرخ رشد مخترعین جدید مرد (۲/۵ درصد) و نرخ رشد کلی مخترعین جدید (۲/۷ درصد)، بیشتر بوده که نشان از روند رو به رشد مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع دارد.

اگر متوسط نرخ رشد مخترعین جدید را از منظر متقاضیان ثبت اختراع در آمریکا بنگریم، میانگین مشارکت مخترعین زن در شرکت‌های فناور، از ۱۵/۲ درصد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ میلادی، به ۱۶/۶ درصد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۹ افزایش یافته است. بنا بر گزارش «USPTO»، بهترین عملکرد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۹ میلادی، متعلق به شرکت‌های پروکتر و گمبل (Procter & Gamble)، بریستول-مایر (Bristol-Myers Aquibb) و آبوت لابوراتوری (Abbott Labratories) بوده که به ترتیب در رده‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند. دانشگاه «MIT»، شرکت مخابراتی «AT&T»، فناور بزرگ آمریکا «IBM»، زیراکس، «3M»، ورایزون (Verizon) و اوراکل (Oracle)، سایر ده متقاضی برتر با بیشترین نرخ میانگین مخترعین زن را تشکیل می‌دهند.  

 در این میان، بیشترین رشد طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ میلادی، به «3M»، آلفابت (شرکت مادر گوگل)، «Adobe System» و اپل متعلق بوده (بیش از ۱۰ درصد) و در مقابل، شرکت‌های «AT&T» و کوآلکام، با کاهش مواجه شده‌اند.

کد امنیتی (حروف بزرگ)

پربازدیدترین‌ها

اختراعی که سرنوشت جنگ جهانی دوم را رقم زد ...

اختراعی که سرنوشت جنگ جهانی دوم را رقم زد ...

آنچه مسیر پیروزی متفقین بر آلمان نازی را هموار نمود، اختراعی ارزشمند بود که ورود نیروهای نظامی به سواحل و نواحی کم عمق را ممکن می‌ساخت. «اندرو هیگینز»، قایق‌هایی ساخت که بدون اینکه به گل نشسته و یا پروانه آن‌ها در شن و ماسه گیر کند، در مناطق ساحلی و کم عمق حرکت نموده و نیروهای نظامی و تجهیزات آن‌ها را حمل می‌کرد. داستان این اختراع جالب و مسیر تجاری‌سازی آن و خلق‌وخوی خاص این مخترع، در بر دارنده نکات مهمی است که برای مخترعینی که می‌خواهند قدم در مسیر کارآفرینی بگذارند، جذاب و خواندنی خواهد بود.

گزارش عملکرد ایران در شاخص جهانی نوآوری

گزارش عملکرد ایران در شاخص جهانی نوآوری

در این گزارش، به بررسی کلی وضعیت ایران در زیرشاخص‌های مختلف پرداخته و سعی داریم تا برخی فرصت‌ها و خلأهای موجود در این بین را به نمایش بگذاریم. در انتها نیز، بررسی رقبای منطقه‌ای ایران، از جمله مواردی است که نیم‌نگاهی به آن خواهیم داشت. لازم به ذکر است که علاقه‌مندان می‌توانند گزارش مفصل عملکرد ایران را در فایل پیوست مطالعه نمایند.

فورد؛ از کارآفرینی فردی تا نوآوری نظام‌مند

فورد؛ از کارآفرینی فردی تا نوآوری نظام‌مند

شرکت آمریکایی فورد، در زمره بازیگران قدیمی و پیشرو صنعت اتومبیل به‌حساب می‌آید که امروزه پا به پای دیگر رقبا، نوآوری مداوم را در صدر سیاست‌های خود قرار داده است. بدیهی است که این نوآوری‌ها، نیازمند چتر حفاظتی مناسب بوده و فورد به ‌عنوان یکی از پیشگامان صنعت خودرو، این مهم را به‌خوبی در دستور کار خود قرار داده است. فورد در سال ۲۰۱۹ میلادی، موفق به اخذ قریب به ۲۵۰۰ گواهی ثبت اختراع جدید از دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا شده و بیش از ۲۲۰۰ درخواست ثبت اختراع نیز به ثبت رسانیده است. در نوشتار حاضر، به عملکرد ثبت اختراع فورد در طی سال‌های اخیر و برخی استراتژی‌های اتخاذ شده می‌پردازیم.

منشأ نوآوری؛ گزارشی از یک استارت‌آپ موفق

منشأ نوآوری؛ گزارشی از یک استارت‌آپ موفق

یکی از دو بنیان‌گذار استارت‌آپ «AgroSphere»، جوانی ایرانی به نام «پیام پورطاهری» است که همراه با هم‌بنیان‌گذاری هندی، مدال طلای مخترعین دانشگاهی سال ۲۰۱۶ را از تالار مشاهیر مخترعین آمریکا دریافت نمودند. تحقیقات آن‌ها، بر استفاده از ذرات مهندسی‌شده برای سرعت بخشیدن به تجزیه و نابودی آفت‌کش‌ها متمرکز شد و بر همین اساس، استارت‌آپی را راه انداختند که دارایی‌های فکری ارزشمندی را از آن خود نموده است. ثبت چهار پتنت که هر یک در نواحی مختلف جغرافیایی هم به ثبت رسیده است، گواهی بر آینده درخشان این استارت‌آپ است. در این نوشتار، نگاهی به مسیر رشد آن‌ها و جایگاه دارایی‌های فکری در این مسیر می‌پردازیم.

دانشگاه «KAIST»؛ راهکاری برای جلوگیری از فرار مغزها

دانشگاه «KAIST»؛ راهکاری برای جلوگیری از فرار مغزها

انستیتو علوم و فناوری‌های پیشرفته کره جنوبی (KAIST) را می‌توان اولین و برترین دانشگاه علوم و فناوری در کره جنوبی دانست که از همان ابتدای تأسیس، توسعه اقتصادی و صنعتی این کشور را از طریق نوآوری، فناوری و کارآفرینی دنبال نموده است. در این نوشتار، از سلسله مقالات دانشگاه‌های نوآور، این مرکز را به‌عنوان یکی از متقاضیان برتر ثبت اختراع، مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار می‌دهیم. مرور فعالیت‌های ثبت اختراع این دانشگاه، کمک می‌کند تا درک بهتری از نوآوری و کارآفرینی در محیط‌های آکادمیک و نقش کلیدی ثبت اختراع در این زمینه داشته باشیم.

از انقلاب در صنعت فیلم‌برداری تا نوآوری در واکرهای برقی

از انقلاب در صنعت فیلم‌برداری تا نوآوری در واکرهای برقی

«گرت براون»، از کودکی مجذوب داستان‌پردازی و نوآوری بود. وی با دوربین فیلم‌برداری دستی خود، آینده صنعت سینما را به کلی تغییر داد. البته، براون هفتاد و هشت ساله که تجربه فیلم‌برداری هفتاد فیلم را در کارنامه خود داشته و حتی جوایزی همچون اسکار و «Emmy» را دریافت نموده، هنوز هم دست از اختراع و نوآوری بر نداشته است. وی با بیش از ۵۰ ثبت اختراعی که در کارنامه خود دارد، در حال حاضر به‌دنبال انقلابی جدید در صنعت واکرها و صندلی‌های چرخ‌دار است. مقاله حاضر، توصیفی کوتاه و جذاب از این مرد خلاق و خستگی‌ناپذیر است که از سوی دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا انتشار یافته است.