مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع در آمریکا
۰۶ شهریور ۱۳۹۹

مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع در آمریکا

زنان، نوآوری و پتنت

طی سال‌های اخیر، سطح مشارکت زنان در فعالیت‌های نوآورانه و روند تغییرات آن، یکی از موضوعات مهمی بوده که توجه بسیاری از نهادهای ملی و بین‌المللی متولی مالکیت فکری را به خود جلب نموده است. ارزیابی این مشارکت که عموماً در قالب فعالیت‌های ثبت اختراع تجسم می‌یابد، حاکی از آن است که اگرچه روند افزایشی و رو به رشد فعالیت مخترعین زن مشهود است، اما همچنان نوعی شکاف عملکردی شدید نسبت به فعالیت مخترعین مرد وجود دارد.

شاید این‌گونه به نظر برسد که دلیل این اختلاف فاحش، شرایط اجتماعی و محدودیت بیشتر زنان (به‌ویژه در گذشته‌های دور) بوده است، اما با کمی بررسی در فعالیت‌های ثبت و انتشار پتنت، مشخص می‌شود که حتی امروزه هم، به رغم حمایت‌های شدید از فعالیت‌ها و مشارکت زنان، باز هم تعداد کمی از مخترعین زن در این زمینه فعال هستند. این مسئله، نشان می‌دهد که از پتانسیل زنان برای نوآوری و توسعه ایده‌های جدید، به خوبی استفاده نشده و از پتانسیل نوآوری قریب به نیمی جامعه، به درستی استفاده نمی‌شود. البته این موضوع در مقیاس کلان، تنها به زنان اختصاص نداشته و می‌توان آن را در قالب شکاف‌های جنسیتی و نژادی طبقه‌بندی نمود. مطالعات دانشگاه هاروارد، نشان می‌دهد که جنسیت، نژاد و سطح درآمد افراد، با فرصت‌های کاری و نرخ نوآوری همخوانی ندارند. به عبارت بهتر، زنان دارای پتانسیل‌های نوآورانه قابل‌توجهی هستند ولی به دلایل متعدد، از این پتانسیل‌های ارزشمند استفاده نمی‌شود. بدیهی است که بهره‌گیری از استعدادها و پتانسیل‌های این گروه بزرگ از جامعه، نیروی محرکه قدرتمندی  برای رشد و توسعه نوآوری‌ها خواهد بود.

 

جایگاه مخترعین زن در سیستم پتنت آمریکا

دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا (USPTO)، از جمله نهادهایی است که روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع را به‌طور مستمر، پایش و ارزیابی می‌کند. گزارش‌های این نهاد پیشرو در حوزه مالکیت فکری، به خوبی مؤید این نکته است که نقش زنان در اکوسیستم نوآوری و مالکیت فکری، تا چه حد مهم بوده و می‌تواند روند تغییرات فناورانه و حرکت به سوی اقتصاد دانش‌بنیان را تسهیل نماید.

«USPTO»، در سال ۲۰۱۹ میلادی، اقدام به جمع‌آوری و انتشار آمار مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۶ میلادی نمود که در مجموع، حاکی از یک رشد محسوس در زمینه عملکرد مخترعین زن بود. گزارش یاد شده، تحت عنوان «پیشرفت و پتانسیل: پروفایلی از زنان مخترع در سیستم پتنت آمریکا»، توسط واحد اقتصادی «USPTO» و با همکاری دانشگاه‌های «Bordeaux» فرانسه و «Bocconi» ایتالیا تهیه گردید. جالب اینجاست که با گذشت تقریباً یک سال از انتشار گزارش مذکور، این نهاد اقدام به انتشار گزارش جدیدی تحت عنوان «پیشرفت و پتانسیل: زنان مخترع در سال ۲۰۲۰» نموده که به به‌روزرسانی اطلاعات و آمار گزارش قبلی می‌پردازد (مقایسه شاخص‌های عملکردی تا سال ۲۰۱۶ با دوره زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ میلادی). بررسی بالغ بر یک میلیون گواهی ثبت اختراع و تحلیل دقیق روند مشارکت مخترعین زن، موجب شده تا تصویری شفاف از جایگاه آن‌ها در سیستم پتنت آمریکا به دست آید.

باید دقت داشت که صرف تعداد پتنت، به خودی خود تمامی جنبه‌ها و ابعاد مشارکت زنان در اکوسیستم نوآوری را نشان نداده و بر همین اساس، «USPTO» از سه شاخص جایگزین زیر استفاده نموده است:

  • «نرخ مخترعین زن» یا «Woman Inventor Rate -WIR» که سهم مخترعین زن منحصربه‌فرد در کل پتنت‌های گرنت شده در طول یک سال را در نظر می‌گیرد. با استفاده از این شاخص، می‌توان به این پرسش مهم پاسخ داد که در هر سال، چه میزان از مخترعین مندرج در اسناد پتنت، زن هستند.
  • درصد پتنت‌های گرنت شده‌ای که حداقل نام یک زن در میان مخترعین آن به چشم می‌خورد («Output»)؛
  • مجموع سهم مخترعین زن با توجه به همکاری تیمی مخترعین.

در ادامه، برخی از مهم‌ترین نکات گزارش جدید «USPTO» مرور می‌گردد.

 

عملکرد زنان مخترع در گذر زمان

آمارها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۱۷۹۰ تا ۱۸۵۹، تنها ۷۲ پتنت آمریکایی به نام زنان ثبت شده است (در مقایسه با ۳۲۳۶۹ پتنت مردان). این در حالی است که در سال ۲۰۱۶ میلادی، تعداد پتنت‌های با حداقل یک مخترع زن، به ۲۰/۷ درصد و در سال ۲۰۱۹ میلادی، به ۲۱/۹ درصد افزایش یافته است. این رشد محسوس و البته نسبتاً کند، روند کلی مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا را نشان می‌دهد.

شکل ۱، روندی کلی از دو شاخص سهم زنان در کل مخترعین و تعداد پتنت‌هایی که حداقل نام یک مخترع زن در آن‌ها درج شده را برای بازه زمانی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی به نمایش در آورده است. شیب صعودی هر دو شاخص، نشان می‌دهد که هر دوی آن‌ها، با گذشت زمان روند صعودی داشته و در این بین، شاخص تعداد پتنت‌های دارای حداقل یک مخترع زن، رشد محسوس‌تری را نشان می‌دهد. برای درک بهتر این موضوع، داده‌های مربوط به سال‌های ۱۹۸۰، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ میلادی مقایسه شده‌اند که به ترتیب سهم ۷، ۲۰/۷ و ۲۱/۹ درصدی «US» پتنت‌های گرنت شده با حداقل یک مخترع زن را نشان می‌دهد.

 

روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی

شکل ۱- روند مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا طی سال‌های ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۹ میلادی

 

در سال‌های اخیر، شاخص «WIR» نیز با یک رشد نسبی روبرو بوده است، به‌طوری که از ۱۲/۱ درصد در سال ۲۰۱۶، به ۱۲/۸ درصد در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است. البته اگر این میزان را با سایر شاخص‌های مشارکت زنان، از جمله تحصیلات و اشتغال آن‌ها به‌عنوان مهندسین و دانشمندان تحقیقاتی مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم که به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر است. در سال ۲۰۱۷ میلادی، تقریباً ۲ میلیون موقعیت شغلی در حوزه علم و مهندسی در آمریکا، در اختیار زنان بوده که تنها ۲۷۰۰۰ نفر از آن‌ها، از مخترعین مندرج در اسناد پتنت محسوب می‌شوند. به عبارت بهتر، اگرچه روند حضور زنان در عرصه‌های کاری و حتی در دنیای اختراعات صعودی می‌باشد، اما باز هم این میزان از مشارکت زنان مخترع، با توجه به پتانسیل‌های آن‌ها در حوزه علم، فناوری و مهندسی، کافی نبوده و جای رشد قابل توجهی دارد.

یک نکته بسیار جالب پیرامون مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع آمریکا، نرخ مشارکت زنان مخترع جدید است (مرتبط با شاخص اول تحت عنوان نرخ مخترعین زن). مطابق با بررسی‌های «USPTO»، تعداد مخترعین منحصربه‌فرد و متمایز (مجموعه مخترعینی که نام آن‌ها در اسناد ثبت اختراع این نهاد آمده است)، از یک روند صعودی در دهه‌های اخیر تبعیت می‌کند که البته نرخ رشد در مقاطع زمانی مختلف، کمی متفاوت است. برای مثال، در سال ۱۹۸۰ میلادی، حدود ۴۴۵۵۰ مخترع منحصربه‌فرد وجود داشته که در سال ۲۰۱۹ میلادی، به ۲۴۱۸۰۰ نفر افزایش یافته است. بررسی دقیق‌تر، نشان می‌دهد که در سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴ میلادی، نرخ رشد مخترعین منحصربه‌فرد و جدید، برابر با ۹/۶ درصد بوده و در مقابل، تنها ۲/۷ درصد ورودی جدید در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ به آن‌ها اضافه شده است.

مشابه با روند کلی ذکر شده، سهم زنان در بین مخترعین جدید و منحصربه‌فرد، از حدود ۵ درصد در سال ۱۹۸۰ میلادی، به ۱۷/۳ درصد در سال ۲۰۱۹ میلادی افزایش یافته است که البته فراز و فرود در این روند نیز دیده می‌شود. نرخ رشد مخترعین زن در سال‌های ۲۰۰۹ تا  ۲۰۱۴ میلادی، برابر ۱۰/۸ درصد بوده که در پنج سال منتهی به ۲۰۱۹، کاهش یافته و به ۴ درصد رسیده است. اما باز هم، این عدد از نرخ رشد مخترعین جدید مرد (۲/۵ درصد) و نرخ رشد کلی مخترعین جدید (۲/۷ درصد)، بیشتر بوده که نشان از روند رو به رشد مشارکت زنان در فعالیت‌های ثبت اختراع دارد.

اگر متوسط نرخ رشد مخترعین جدید را از منظر متقاضیان ثبت اختراع در آمریکا بنگریم، میانگین مشارکت مخترعین زن در شرکت‌های فناور، از ۱۵/۲ درصد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ میلادی، به ۱۶/۶ درصد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۹ افزایش یافته است. بنا بر گزارش «USPTO»، بهترین عملکرد طی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۹ میلادی، متعلق به شرکت‌های پروکتر و گمبل (Procter & Gamble)، بریستول-مایر (Bristol-Myers Aquibb) و آبوت لابوراتوری (Abbott Labratories) بوده که به ترتیب در رده‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند. دانشگاه «MIT»، شرکت مخابراتی «AT&T»، فناور بزرگ آمریکا «IBM»، زیراکس، «3M»، ورایزون (Verizon) و اوراکل (Oracle)، سایر ده متقاضی برتر با بیشترین نرخ میانگین مخترعین زن را تشکیل می‌دهند.  

 در این میان، بیشترین رشد طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ میلادی، به «3M»، آلفابت (شرکت مادر گوگل)، «Adobe System» و اپل متعلق بوده (بیش از ۱۰ درصد) و در مقابل، شرکت‌های «AT&T» و کوآلکام، با کاهش مواجه شده‌اند.

کد امنیتی (حروف بزرگ)

پربازدیدترین‌ها

مروری بر عملکرد دفتر ثبت اختراع ژاپن در سال ۲۰۱۹

مروری بر عملکرد دفتر ثبت اختراع ژاپن در سال ۲۰۱۹

دفتر ثبت اختراع ژاپن (JPO)، به عنوان یکی از نهادهای پیشرو در حوزه مالکیت فکری، سالانه میزبان خیل عظیمی از درخواست‌های ثبت اختراع است. نظر به اهمیت سیستم پتنت در مناسبات فناورانه و رشد اقتصادی کشورها، در این گزارش به بررسی عملکرد دفتر ثبت اختراع ژاپن در سال ۲۰۱۹ میلادی پرداخته و آخرین استراتژی‌های اتخاذ شده از سوی این نهاد را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۰؛ تأمین مالی نوآوری

شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۰؛ تأمین مالی نوآوری

گزارش ۲۰۲۰ شاخص جهانی نوآوری، بر "تأمین مالی نوآوری" متمرکز شده است. در این گزارش، ۱۳۱ کشور جهان، بر مبنای ۸۰ شاخص، شامل نرخ ثبت دارایی‌های فکری، هزینه‌های آموزش، زیرساخت‌ها، پیچیدگی‌های بازار و کسب‌وکار و ...، ارزیابی شده‌اند. این گزارش، بر این پرسش متمرکز است که بودجه نوآوری چگونه و توسط چه کسانی تأمین می‌شود و بر این اساس، مکانیسم‌های تأمین مالی را به‌عنوان یک چالش اساسی پیش روی نوآوری، به بحث و بررسی می‌گذارد. در این نوشتار، مرور کلی بر این گزارش داشته و کشورها و مناطق برتر در شاخص جهانی نوآوری را معرفی می‌کنیم.

۱۰ مخترعی که هیچ درآمدی از اختراعاتشان کسب نکردند!

۱۰ مخترعی که هیچ درآمدی از اختراعاتشان کسب نکردند!

واقعیت این است که کسب سود از ایده‌های جدید و نوآورانه، کار آنچنان آسانی نیست. برخی سرمایه تولید ندارند، برخی روحیه و اعتمادبه‌نفس کارآفرینی و راه‌اندازی یک کسب‌وکار جدید را در خود نمی‌بینند، ایده برخی دیگر هم پیش از این‌که بتوانند اقدامی برای بهره‌برداری و درآمدزایی از آن انجام دهند، دزدیده می‌شود. در این مقاله، با ده مخترعی آشنا می‌شویم که به‌رغم نبوغ زیاد و اختراعات هوشمندانه، بهره مالی لازم را از اختراعشان نبرده‌اند.

مروری بر عملکرد دفتر مالکیت فکری چین در سال ۲۰۱۹

مروری بر عملکرد دفتر مالکیت فکری چین در سال ۲۰۱۹

چین، یکی از بازیگران نوظهور و قدرتمند دنیای مالکیت فکری است. این کشور، همانند موفقیتی که در سه دهه اخیر برای قبضه کردن تولید محصولات مختلف در سطح جهان داشته، این بار دنیای نوآوری را تحت تأثیر خود قرار داده است. نظر به اهمیت سیستم‌های مالکیت فکری در رشد و توسعه اقتصادی کشورها، در این گزارش به بررسی عملکرد دفتر مالکیت فکری چین در سال ۲۰۱۹ میلادی می‌پردازیم. همچنین در این گزارش، بخشی از سیاست‌های مالکیت فکری چین و تلاش‌های صورت‌گرفته برای پیشبرد اهداف این کشور در حوزه فناوری و نوآوری را مرور می‌کنیم.

اپل؛ تجسم جسارت، نوآوری و خلاقیت

اپل؛ تجسم جسارت، نوآوری و خلاقیت

تاریخچه اپل، متشکل از چهار دهه نوآوری و تلاش برای توسعه محصولات مبتنی بر فناوری است. این شرکت که در سال 2019 میلادی، برای هفتمین سال پیاپی به‌عنوان ارزشمندترین برند جهان معرفی شد، موفقیت‌هایش را مرهون استراتژی نوآوری مستمر و تغییرات مداوم در سبد محصولات و حفاظت از دارایی‌های فکری گسترده‌اش می‌باشد. در این نوشتار، با مرور استراتژی‌های مالکیت فکری اپل، درک بهتری از رمز و راز موفقیت این غول دنیای فناوری به دست می‌آوریم.

محافظت مشروط برای درخواست‌های منتشر شده در چین

محافظت مشروط برای درخواست‌های منتشر شده در چین

از تاریخ انتشار درخواست، عموم مردم به آسانی می‌توانند به محتوای فنی افشا شده در اسناد پتنت دسترسی داشته باشند و این در حالی است که تا تاریخ اعطای گواهی، محافظت رسمی از این محتوا امکان‌پذیر نخواهد بود. در واکنش به این موضوع و به منظور افزایش انگیزه صاحبان ایده برای حفاظت از اختراعات و نوآوری‌ها، سیستم محافظت مشروط در قانون ثبت اختراع چین تعریف شده است. بر اساس این سیستم، متقاضی ثبت اختراع می‌تواند از نقض‌کننده درخواست هزینه نموده و در صورتی‌که موفق به اخذ گواهی ثبت اختراع شود، از نهادهای مربوطه برای میانجیگری کمک بگیرد.