«TSMC»؛ استثنایی در میان بازی بزرگان
۲۳ بهمن ۱۳۹۹ «TSMC»؛ استثنایی در میان بازی بزرگان

مقدمه

صحبت از فناوری و نوآوری که به میان می‌آید، عموماً برندهای مشهوری همچون اپل، مایکروسافت و گوگل در ذهن متبادر می‌شوند. درست است که بسیاری از اختراعات و ابداعات فناورانه یک قرن اخیر، به لطف تلاش شرکت‌های آمریکایی و به‌طور خاص، فناوران حاضر در دره سیلیکون توسعه یافته است، اما این وضعیت در دهه‌های اخیر تا حدی تغییر یافته و کشورهای آسیای جنوب شرقی و به‌طور خاص ژاپن و کره جنوبی هم، رشد و توسعه مبتنی بر نوآوری را در دستور کار خود قرار داده‌اند. در ادامه، کشورهای دیگری همچون چین هم به این بازی ورود نموده و دیگر آمریکا یکه‌تاز میدان محصوب نمی‌شود. نتیجه این روند، ظهور شرکت‌هایی همچون سامسونگ، تویوتا، سونی و هوآوی بوده که حتی بازار آمریکا و اروپا را هم مورد تاخت‌وتاز خود قرار داده‌اند.

«TSMC» تایوان، یکی دیگر از غول‌های فناور شرق آسیا است که نام خود را به‌عنوان یکی از پیشگامان و رهبران صنعت نیمه‌هادی در جهان مطرح نموده است. این شرکت که در سال‌های پایانی دهه ۱۹۸۰ میلادی تأسیس گردیده، طی تقریباً سه دهه فعالیت خود، مجموعه عظیمی از نوآوری‌های فناورانه را تجربه نموده و به تبع آن، حفاظت از این نوآوری‌ها را در صدر اولویت‌های خود قرار داده است. در این مقاله، استراتژی‌های مالکیت فکری و به‌طور خاص، فعالیت‌های ثبت اختراع این شرکت فناور، مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرد.

 

«TSMC»؛ پیشرو در صنعت نیمه‌هادی

شرکت «TSMC» یا «Taiwan Semiconductor Manufacturing Company»، یکی از افتخارات کشور تایوان به حساب می‌آید. این شرکت که در سال ۱۹۸۷ میلادی تأسیس شده، قدمت بسیار کمتری نسبت به بسیاری از برندهای مشهور فناوری دارد. با این حال، «TSMC» در همین بازه کوتاه، خود را به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نیمه‌هادی‌ها در جهان مطرح نموده و با ارائه طیف وسیعی از محصولات پیشرفته و تخصصی، متقاضیان مختلف را در آسیا، اروپا و آمریکای شمالی، مجذوب خود نموده است. بنا بر آنچه در وب‌سایت رسمی این شرکت آمده، «TSMC» در سال ۲۰۲۰ میلادی، ۲۸۱ فناوری متمایز را به خدمت گرفته و ۱۱.۶۱۷ نوع محصول را برای ۵۱۰ مشتری مختلف تولید کرده است. این شرکت، نخستین تولیدکننده تراشه‌های پنج نانومتری به‌عنوان پیشرفته‌ترین فناوری صنعت نیمه‌هادی در جهان قلمداد می‌شود.

هنگامی‌که صحبت از تاریخچه و داستان توسعه «TSMC» به میان می‌آید، نمی‌توان از کنار نام دکتر موریس چانگ (Morris Chang)، بنیان‌گذار این شرکت و ملقب به «پدر نیمه‌هادی‌ها» به سادگی عبور نمود. وی متولد چین و فارغ‌التحصیل مهندسی برق از دانشگاه‌های «MIT» و استنفورد آمریکا است. موریس تقریباً بیست‌وپنج سال از عمر حرفه‌ای خود را در «Taxas Instruments» گذراند و با طراحی و ساخت نیمه‌هادی‌ها، به خوبی آشنا شد. همین تجربه بی‌نظیر، به وی کمک کرد تا در سال ۱۹۸۶، به مؤسسه تحقیقاتی «ITRI» پیوسته و درست یک سال بعد و در سن پنجاه و شش سالگی، «TSMC» را بنیان نهاد. پروژه بلندپروازانه «TSMC»، حاصل یک همکاری فناورانه بین دولت تایوان، «ITRI»، شرکت فیلیپس و مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاران خصوصی بود که البته هرگز تصور نمی‌شد که چنین دستاوردهای خیره‌کننده‌ای از خود به جای بگذارد. یکی از دلایل این موفقیت بی‌نظیر، خلاقیت ذاتی موریس و علاقه مفرط وی به آزمایش و اجرای ایده‌ها و مفاهیم بدیع بود که با تمرکز بر کیفیت بالای خدمات، پیشی گرفتن از رقبای قدرتمند را موجب شد.

حضور در رده‌های ۳۶۲ و ۱۰۸ فهرست‌های «Fortune Global 500» و «Forbes Global 2000»، ارزش بازار ۲۶۵/۵ میلیارد دلاری و فروش سالیانه تقریباً ۳۷/۸ میلیارد دلاری که به لطف سبد فناوری‌های پیشرفته و انحصاری، نیروی انسانی دانشی و خلاق (تقریباً ۴۹ هزار نفر) و توجه ویژه به حفاظت از نوآوری‌ها در قالب حقوق مالکیت فکری به دست آمده، تنها گوشه‌ای از موفقیت‌های امپراتوری بزرگی است که دکتر موریس چانگ از خود به جای گذاشته است.

 

استراتژی‌های مالکیت فکری و ثبت اختراع

«TSMC»، همانند بسیاری از فناوران مشهور جهان، بهره‌برداری بهینه از دارایی‌های فکری و ابداعات فناورانه و حفاظت گسترده از آن‌ها را در دستور کار خود قرار داده است. این شرکت تایوانی، نه‌تنها  ثبت اختراع در تایوان را به‌صورت جدی نموده، بلکه فعالیت‌های ثبت اختراع در سایر کشورهای جهان را نیز در دستور کار قرار داده و عملاً سبد پتنت قدرتمندی از انواع حقوق انحصاری ملی و منطقه‌ای در اختیار دارد.

بنا بر آمار انتشار یافته از سوی دفتر مالکیت فکری تایوان، این شرکت در رده نخست متقاضیان برتر ثبت اختراع در تایوان قرار داشته و چند سالی است که حاضر به واگذاری این جایگاه به دیگر شرکت‌ها نشده است. «TSMC» در سال ۲۰۱۹ میلادی، ۱.۳۳۳ درخواست ثبت اختراع جدید در تایوان به ثبت رسانیده که در مقایسه با سال ۲۰۱۸، جهش چشمگیر ۴۱ درصدی را نشان می‌دهد. جالب است بدانید که این شرکت در سال ۲۰۱۵ میلادی، تنها ۵۰۲ درخواست ثبت اختراع به ثبت رسانیده و این حکایت از رشد حدود ۱۶۶ درصدی در طی این سال‌ها می‌باشد. گفتنی است که از سال ۲۰۱۶ میلادی، روند افزایشی درخواست‌ها، «TSMC» را در رده نخست متقاضیان ثبت اختراع در تایوان قرار داده است.

از نظر تعداد پتنت‌های گرنت شده نیز، «TSMC» در زمره بازیگران برتر ثبت اختراع در تایوان قرار دارد. رکورد گواهی‌های اخذ شده از سوی این شرکت، ۶۳۵ پتنت بوده که مربوط به سال ۲۰۱۶ میلادی است. در ادامه، این شرکت با افت نسبی در تعداد گواهی‌ها مواجه شده که البته در کمال تعجب، به رغم کاهش تقریباً ۳۰ درصدی در سال ۲۰۱۸ (۴۳۰ پتنت)، برای نخستین بار در رده نخست متقاضیان برتر قرار گرفته است. «TSMC» در سال ۲۰۱۹ میلادی، ۴۵۴ گواهی ثبت اختراع از دفتر مالکیت فکری تایوان دریافت نموده که این شرکت را در رده دوم شرکت‌های برتر تایوانی قرار داده است.

 

جدول ۱- فعالیت‌های ثبت اختراع «TSMC» در سال‌های اخیر

فعالیت‌های ثبت اختراع «TSMC» در سال‌های اخیر

 

نکته جالب‌توجه دیگر پیرامون فعالیت‌های ثبت اختراع «TSMC»، توجه ویژه این شرکت به بازار آمریکا است. این توجه، به نحوی است که آمار ثبت درخواست و اخذ گواهی ثبت اختراع در آمریکا، بسیار فراتر از فعالیت‌های ثبت اختراع این شرکت تایوانی در کشور مادرش می‌باشد. بنا بر آمار ارائه شده توسط «IFI Claims»، این شرکت در سال ۲۰۲۰ میلادی، ۳.۹۰۰ درخواست جدید در دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا به ثبت رسانیده است. این آمار، آنقدر چشمگیر است که این شرکت فناور را پس از «IBM» و سامسونگ، در رده سومین متقاضی ثبت اختراع در این کشور قرار داده است. این در حالی است که «TSMC» در سال ۲۰۱۹ میلادی، با ثبت ۲.۶۵۹ درخواست، در رده دهم قرار داشت. در واقع، این شرکت فناور در سال ۲۰۲۰، با رشدی ۴۷ درصدی در درخواست‌های ثبت اختراع خود، موفق به پشت سر گذاشتن فناوران بزرگی همچون اینتل، «Canon»، هوآوی، تویوتا، «LG»، کوآلکام و مایکروسافت شده است. البته روند صعودی درخواست‌های «TSMC»، محدود به همین یک سال نبوده و در طول زمان ادامه داشته است؛ به‌نحوی که این شرکت در سال ۲۰۱۶ میلادی، تنها ۱.۹۴۶ درخواست در امریکا به ثبت رسانیده بود که مقایسه آن با سال ۲۰۲۰، رشد تقریباً دو برابری را نشان می‌دهد.

«TSMC» در زمینه «US» پتنت‌های گرنت شده هم نسبتاً موفق ظاهر شده است؛ این شرکت در سال ۲۰۱۶ میلادی، ۲.۲۸۸ گواهی ثبت اختراع از «USPTO» دریافت نموده که طی یک روند صعودی، به ۲.۸۳۳ پتنت در سال ۲۰۲۰ (جایگاه هشتم) افزایش یافته است.

در کنار بازار آمریکا، بازار کشورهای همسایه (به‌طور خاص چین و کره جنوبی) هم مورد توجه «TSMC» قرار دارد. بنا بر آمار موجود در پایگاه داده «Lens»، این شرکت در سال ۲۰۲۰ میلادی، به ترتیب ۱.۲۳۹ و ۴۸۴ درخواست ثبت اختراع در دفاتر مالکیت فکری چین و کره جنوبی به ثبت رسانیده است. بررسی پنج ساله فعالیت‌های ثبت اختراع «TSMC» در این دو کشور، روندی افزایشی را نشان می‌دهد که در کنار روند صعودی فعالیت‌ها در تایوان و آمریکا، تأییدی دیگر بر اهمیت و جایگاه پتنت در استراتژی‌های تجاری این غول صنعت نیمه‌هادی است.

با توجه به این حجم گسترده از فعالیت‌های ثبت اختراع در کشورهای مختلف، استفاده از ابزار «PCT» جهت ثبت هم‌زمان اختراعات در کشورهای مختلف و ایجاد پتنت فامیلی‌های قدرتمند، کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. این در حالی است که بنا بر گزارش «PCT Yearly Review 2019» که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری ارائه شده است، روند استفاده این شرکت فناور از ابزار «PCT» نزولی بوده است. برای درک بهتر این موضوع، این نکته را در نظر داشته باشید که تعداد پتنت فامیلی‌های خارجی «TSMC» در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ میلادی، ۱.۴۸۰ مورد گزارش شده که در دوره مشابه ۲۰۱۳  تا ۲۰۱۵ میلادی، به ۱.۸۶۷ پتنت فامیلی افزایش یافته است. این در حالی است که سهم پتنت فامیلی‌هایی که از مسیر «PCT» در کشورهای دیگر به ثبت رسیده‌اند، در دوره نخست ۰/۱ بوده و در دوره بعدی، به صفر کاهش یافته است.

 

در پایان، شایان ذکر است که اطلاعات و آمارهای ارائه شده در این گزارش، در تاریخ هشتم فوریه ۲۰۲۱ میلادی و از مجموعه وب‌سایت‌های «IFI Claims»، «سازمان جهانی مالکیت فکری»، «پایگاه داده لنز»، «فوربس» و «فورچون»، توسط کانون پتنت ایران استخراج شده و احتمال به‌روزرسانی و تغییرات این اطلاعات در آینده وجود دارد.

پربازدیدترین‌ها

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

تویوتا موتور؛ غول ژاپنی صنعت خودرو

یکی از برندهای مشهور در صنعت خودرو، تویوتا است که نه تنها بازار آسیا، بلکه اروپا و آمریکا به‌عنوان محل فعالیت رقبای قدرتمندی همچون فورد، جنرال موتورز، دایملر و فولکس‌واگن را تحت سیطره خود درآورده است. رمز موفقیت این غول ژاپنی، تمرکز بر نوآوری و برتری بر رقبا با استفاده از فناوری‌های متمایز و کارآمد است. ثبت بیش از ۲۷۰۰ درخواست در هر یک از کشورهای ژاپن و آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی، بخشی از فعالیت‌های گسترده این شرکت نوآور را نشان می‌دهد. در این نوشتار، به مرور و بررسی فعالیت‌های ثبت اختراع تویوتا موتور طی سال‌های اخیر می‌پردازیم.

حقوق مالکیت فکری و اثرات آن بر عملکرد شرکت‌ها

حقوق مالکیت فکری و اثرات آن بر عملکرد شرکت‌ها

با وجود اینکه مزایای فراوان مالکیت فکری غیرقابل چشم‌پوشی است، اما صاحبان کسب‌وکارها به دنبال یافتن چگونگی و میزان تأثیر این حقوق بر عملکرد شرکت‌های خود می‌باشند. گزارش جدید دفتر ثبت اختراع اروپا، به مقایسه عملکرد اقتصادی شرکت‌های دارنده حقوق مالکیت فکری در مقایسه با شرکت‌های فاقد این حقوق پرداخته که در این نوشتار نگاهی اجمالی به آن شده است. بر اساس این گزارش که با بررسی بیش از ۱۲۷ هزار شرکت اروپایی تهیه شده، زمانی که یک «SME» پتنتی در اختیار داشته باشد، درآمد آن تا ۵۰ درصد بیشتر خواهد شد.

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

مردی که دنیای سرگرمی را به عروسک‌هایش گره زد!

بسیاری از مردم جهان، با عروسک‌های «ماپت» آشنا هستند. عروسک‌هایی که خلق آن‌ها دیون تخیل عجیب و مثال‌زدنی «جیم هنسون» بوده است. هنسون در کنار علاقه زیادی که به آفرینش کاراکترهای عروسکی جدید داشت، مسئله حفاظت از آن‌ها را نیز به صورت جدی دنبال می‌کرد. در این نوشتار، با بخشی از داستان زندگی هنسون و اهمیت استفاده از سیستم مالکیت فکری برای وی بیشتر آشنا می‌شویم.

شرکت چینی «BOE Technology»؛ پیشگام حوزه اینترنت اشیاء

شرکت چینی «BOE Technology»؛ پیشگام حوزه اینترنت اشیاء

شرکت چینی «BOE»، در سال ۱۹۹۳ میلادی و توسط «وانگ دانگشنگ»، کارآفرین موفق چینی تأسیس شد. این شرکت که بیشتر در حوزه اینترنت اشیاء فعال است، طی سال‌های اخیر عملکرد فوق‌العاده‌ای در خصوص ثبت اختراع از خود به جای گذاشته که نمونه‌هایی از آن، بیش از ۲۶۰۰ گواهی ثبت اختراع در چین و بیش از ۲۱۰۰ گواهی در آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی است. در این نوشتار، با فعالیت‌های ثبت اختراع این شرکت فناور بیشتر آشنا می‌شویم.

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان؛ پیشگام در کارآفرینی دانشگاهی

دانشگاه میشیگان، یکی از اولین دانشگاه‌های دولتی آمریکا است. این دانشگاه که یکی از برجسته‌ترین دانشگاه‌های جهان و پیشرو در آموزش و پژوهش محسوب می‌شود، بیش از ۵۱ هزار دانشجو و ۵۶۰۰ عضو هیئت‌علمی دارد. دانشگاه میشیگان، در خصوص ثبت اختراع نیز عملکرد قابل توجهی داشته و در سال ۲۰۲۰ میلادی، با ثبت ۲۲۱ درخواست جدید در آمریکا، در جایگاه هشتم دانشگاه‌های برتر متقاضی ثبت اختراع در این کشور قرار گرفته است. در این نوشتار، با این دانشگاه نوآور و عملکرد آن در خصوص ثبت اختراع بیشتر آشنا می‌شویم.

پنج سال برنامه فشرده برای شکستن رکوردهای مالکیت فکری

پنج سال برنامه فشرده برای شکستن رکوردهای مالکیت فکری

بررسی آمار و اطلاعات منتشر شده از سوی دفتر مالکیت فکری چین، نشان از علاقه شدید چینی‌ها به حقوق مالکیت فکری دارد. پنج سال تلاش فشرده که در قالب برنامه استراتژیک ۲۰۲۰-۲۰۱۶ دفتر مالکیت فکری چین انجام شد، رکوردهای عجیبی را برای این کشور به دنبال داشت. دستیابی به رکورد ۱۵.۸ پتنت به ازای هر ده هزار نفر، جایگاه نخست جهانی در درخواست‌های «PCT»، تغییر ۱۵ پله‌ای در شاخص جهانی نوآوری و تغییر ۴۷ پله‌ای در فهرست سهولت راه‌اندازی کسب‌وکار بانک جهانی، نمونه‌هایی از این موفقیت‌ها هستند. در این گزارش، عملکرد این دفتر و سیاست‌گذاری‌های صورت گرفته در این بازه پنج ساله و نتایج حاصل شده در سال ۲۰۲۰ بیشتر معرفی می‌شود.